Basketbol Oyun Kuralları Bütün Yönleriyle

BASKETBOL OYUN KURALLARI



1. OYUN

MADDE 1. TANIMLAR

1.1 Basketbol Oyunu

Basketbol, beşer (5) oyuncudan oluşan iki (2) takım arasında oynanır. Her takımın amacı rakibin sepetine sayı yapmak ve diğer takımın topun kontrolünü eline geçirmesine veya sayı yapmasına engel olmaktır.

1.2 Sepet: Kendi sepeti / Rakibin sepeti

Bir takımın hücum ettiği sepet rakibin sepeti, savunduğu sepet kendi sepetidir.

1.3 Topun Kullanılması

Kurallarda belirtilen kısıtlamalar çerçevesinde top herhangi bir yöne atılabilir, dokunulabilir, yuvarlanabilir, sürülebilir veya pas olarak verilebilir.

1.4 Oyunun Galibi

Oyunu, dördüncü periyodun veya gerektiğinde uzatma periyodu veya periyodlarının sonunda daha fazla sayı yapmış olan takım kazanır.



2. BOYUTLAR VE DONANIM

MADDE 2. SAHA VE ÇİZGİ BOYUTLARI

2.1 Oyun Sahası

Oyun sahası dikdörtgen, düz, engelsiz, sert bir yüzey olacaktır. (Şekil 1 ) FIBA'nın resmi karşılaşmalarında ve yeni yapılan bütün sahalarda sahanın ölçüleri, sınır çizgilerinin iç tarafından ölçüldüğünde, 28 metre uzunluğunda ve 15 metre genişliğinde olacaktır.

Tüm diğer karşılaşmalarda, Bölgesel Komisyon veya Ulusal Federasyon gibi FIBA'nın ilgili kuruluşları, en az 26 m uzunluğunda ve 14 m genişliğinde olan oyun sahalarını onaylama yetkisine sahiptir.

2.2 Tavan

Tavanın veya en alçaktaki herhangi bir engelin yüksekliği en az 7 m olacaktır.

2.3 Aydınlatma

Oyun sahasının tümü yeterli ve eşit düzeyde aydınlatılacaktır. Aydınlatma üniteleri oyuncuların ve hakemlerin görüşünü engellemeyecek şekilde yerleştirilecektir.



2.4 Çizgiler

Tüm çizgiler aynı renkte (tercihen beyaz), 5 cm genişliğinde ve net şekilde görülebilir olmalıdır.

2.4.1 Dip Çizgiler ve Kenar Çizgiler

Oyun sahası her iki dip çizgi (oyun sahasının kısa tarafları) ve kenar çizgiler (oyun sahasının uzun tarafları) ile sınırlandırılmış alandır. Bu çizgiler oyun sahasına ait değildir. Oyun sahası, takım sırasında oturanlar da dahil, her türlü engelden en az 2 m uzaklıkta olacaktır.

2.4.2 Orta Çizgi

Kenar çizgilerinin orta noktalarından dip çizgilere paralel bir orta çizgi çizilecek ve bu çizgi her iki kenar çizgiden 15 cm dışarı taşacaktır.

2.4.3 Serbest Atış Çizgileri, Kısıtlamalı Alanlar ve Serbest Atış Kulvarları

Her iki dip çizgiye paralel birer serbest atış çizgisi çizilecektir. Bu çizgilerin dış kenarları, dip çizgilerin iç kenarından 5.80 m uzaklıkta ve 3.60 m uzunluğunda olacaktır. Orta noktalar, iki dip çizginin orta noktalarını birleştiren hayali çizgi üzerinde olacaktır. Kısıtlamalı alanlar; dip çizgiler, serbest atış çizgileri ve dış kenarlar dip çizgilerin orta noktalarından 3 m uzaklıkta başlayan ve serbest atış çizgilerinin dış kenarlarında biten çizgiler arasında kalan alanlardır. Dip çizgiler hariç, bu çizgiler kısıtlamalı alana aittir. Kısıtlamalı alanın içi boyanabilir ancak orta daire ile aynı renkte olmalıdır. Serbest atış kulvarları, merkezleri serbest atış çizgilerinin orta noktaları olan 1.80 m yarı çaplı yarı daireler şeklinde oyun sahasına taşan kısıtlamalı alanlardır. Aynı şekilde kısıtlamalı alan içinde kesik çizgilerle yarım daireler çizilecektir. Serbest atışlar sırasında oyuncuların dizileceği serbest atış kulvarları 2 no'lu şekilde gösterilmiştir.

2.4.4 Orta Daire

Orta daire sahanın ortasına çizilecek ve yarı çapı, dairenin dış kenarından ölçülmek üzere 1.80 m olacaktır. Orta dairenin içi boyanmışsa, kısıtlamalı alanla aynı renkte olmalıdır.

2.4.5 Üç Sayı Bölgesi (Şekil 1 ve 3)

Bir takımın üç sayı bölgesi, rakibin sepetine yakın olan ve sınırları aşağıda belirtilen bölge dışında, oyun sahasının tamamıdır:


Dip çizgiden başlayan, rakibin sepetinin tam orta noktasının izdüşümünden 6.25 m uzaklıkta 2 paralel çizgi. İzdüşüm noktasının dip çizginin orta noktasının iç kenarına uzaklığı 1.575 m'dir.


Paralel çizgilerle kesişen, merkezi yukarıda tanımlanan izdütüm noktası olan ve yarı çapı dıştan 6.25 m olan yarım daire.





Şekil 2- Kurallara Uygun Serbest Atış Kulvarları



Bu çizgi üç sayılık atış bölgesine dahil değildir.





6. Sıra Bölgeleri (Şekil 1)


Takım sıra bölgeleri, oyun sahasının dışında, masa görevlileri ve takım sıralarıyla aynı tarafta olmak üzere şu şekilde işaretlenecektir:

Her bölge, dip çizgiden uzanan en az 2 m uzunluğunda bir çizgi ile, orta çizgiden 5 metre uzaklıkta ve kenar çizgiye dik açılı, en az 2 metre uzunluğunda bir çizgi ile sınırlandırılacaktır.



2.5 Hakem Masasının ve Değişiklik Sıralarının/Sandalyelerinin Yerleşimi (Şekil 4)

FIBA'nın resmi karşılaşmalarında takım sırasının ve değişiklik sıralarının/sandalyelerinin Şekil 4'deki gibi düzenlenmesi şarttır.







Bu düzenleme diğer bütün karşılaşmalar için de önerilir:



MADDE 3. DONANIM

Donanımla ilgili detaylı tanımlar için Basketbol Donanım ile ilgili yayına bak.



3.1 Arkalıklar ve Destekleri (Şekil 5)

3.1.1 Arkalıklar tek parça ve saydam maddeden (tercihen yumuşatılmış güvenli camdan) yapılmalıdır.

Saydam olmayan maddeden yapılmışsa beyaza boyanmalıdır.

3.1.2 Arkalıkların boyutları yatay 1.80 m ve dikey 1.05 m'dir.

3.1.3 Arkalıklardaki bütün çizgiler aşağıdaki gibi olacaktır:

Arkalıklar saydam ise beyaz. Diğer bütün durumlarda siyah. 5 cm genişliğinde.

3.1.4 Arkalıkların ön yüzeyi düz olacak ve Şekil 5'teki gibi işaretlenecektir.







3.1.5 Arkalıklar aşağıdaki gibi sıkıca sabitlenecektir: (Şekil 6)

Sahanın her iki tarafında, dip çizgilere paralel olarak yere dik açıyla.

Ön yüzün ortasından geçip yere doğru uzanan dikey bir çizgi her iki dip çizginin iç kenarlarının ortasından 1.20 rn uzaklıkta olup, dip çizgiye dik açılarla çizilen hayali bir doğru üzerinde.





3.1.6 Arkalıklar Şekil 7'deki gibi yastıklanacaktır





3.1.7 Arkalık destekleri aşağıdaki gibi olacaktır: (Şekil 6)

Arkalıkları destekleyen yapının ön tarafı (yastıklar da dahil) dip çizginin dış kenarndan en az 2 m uzaklıkta olacaktır. Oyuncuların kolayca görebilmeleri için zeminle zıt bir renkte olacaktır.

Arkalık destekleri yerinden oynamayacak şekilde zemine güvenli olarak yerleştirilecektir.

Arkalığın arka tarafındaki desteklerin en alt yüzeyleri, arkalığın önünden 1.20 m uzaklığa kadar yastıklanacaktır. Yastığın kalınlığı en az 5 cm olacak ve arkalıkların yastıkları ile aynı yoğunlukta bir madde kullanılacaktır.

Tüm arkalık desteklerinin sahaya bakan yüzü, yerden en az 2. 15 m yüksekliğe kadar bütünü ile yastıklanacaktır. Yastıkların kalınlığı en az 10 cm olacaktır.

3.1.8 Yastık, kol veya bacakları yakalamayacak yapıda olacaktır.

3.2 Sepetler (Tekil 8)

Sepetler; çemberler ve filelerden oluşacaktır.

3.2.1 Çemberler

Aşağıdaki şekilde yapılmış olacaktır:

Som çelikten, iç çapı 45 cm, turuncu renge boyalı.

Çemberin metali en az 1.6 cm, en çok 2.0 cm çapında alt kısmında parmakların takılmasını engelleyecek şekilde filenin tutturulması için yapılmış bir sistem.

File çembere eşit aralıklarla 12 ayrı noktadan bağlanacaktır. Fileyi çembere bağlayacak sistemde hiçbir keskin kenar veya parmakların girebileceği boşluk olmayacaktır.

Çemberin arkalığı destekleyen çerçeveye bağlantısı, çembere uygulanacak bir kuvveti, arkalığa iletmeyecek şekilde yapılacaktır. Bunun için çember, bağlı olduğu donanım ile arkalık (cam veya başka saydam maddeden) arasında doğrudan temas olmayacaktır. Boşluklar parmağın giremeyeceği kadar dar olmamalıdır.

Her çemberin üst kenarı yatay konumda yerden 3.05 m yükseklikte ve arkalığın iki düzey kenarından eşit uzaklıkta olacaktır.

Çemberin iç kenarının arkalığa en yakın noktası, arkalığın ön yüzünden 15 cm uzaklıkta olacaktır.

3.2.2 Baskı ile esneme özelliği olan çemberler kullanılabilir.

3.2.3 Fileler aşağıdaki şekilde olacaktır:

Çembere asılı beyaz ipten yapılacak ve topu sepetten geçerken bir an için tutacaktır. 40 cm'den kısa, 45 cm'den uzun olmayacaktır.

Her file çembere 12 halka ile bağlanacaktır.

Filenin üst kısmı yarı sert olacak ve bu sayede;

- Filenin o çemberin içinden yukarıya savrularak takılması,

-Topun filenin içinde kalması veya tekrar üsten dışarı çıkması engellenecektir.





3.3 Top

3.3.1Top küre ve geleneksel şekilde sekiz (8) parçadan oluşan onaylanmış turuncu renkte olacaktır.

3.3.2 Dış yüzeyi deri, sentetik deri, kauçuk veya sentetik bir maddeden olacaktır.

3.3.3 Hava basıncı; top alt hizası aşağı yukarı 1.80 m yükseklikten oyun sahasına bırakıldığında, topun üst hizası 1.20 ile 1.40 m arasında sıçrayacak şekilde ayarlanacaktır.

3.3.4 Topun üzerindeki kanalların genişliği 0.635 cm'yi geçmeyecektir.

3.3.5 Topun çevresi 74.9 cm'den az, 78 cm'den fazla, 567 gramdan az, 650 gramdan fazla olmayacaktır. (7 numara)

3.3.6 Ev sahibi takım yukarıdaki özelliklere uyan en az iki (2) kullanılmış top sağlayacaktır. Topların uygunluğu konusunda sadece başhakem karar verebilir. Her iki top da uygun değilse, başhakem konuk takımdan veya takımların ısınmada kullandığı toplardan birini seçebilir.



3.4 Teknik Donanım

Aşağıdaki teknik donanım, evsahibi tarafından sağlanarak, hakemlerin ve masa görevlilerinin kullanımına sunulacaktır:



3.4.1 Oyun Saati ve Kronometre

3.4.1.1 Oyun saati periyodlar ile oyun aralarının süresini tutmakta

kullanılacak ve seyirciler de dahil oyunla ilgili herkesin kolayca görebileceği bir yere konulacaktır.

3.4.1.2 Uygun bir aygıt (oyun saati değil) veya kronometre, mola sürelerini tutmak için kullanılacaktır.

3.4.1.3 Oyun saati tavanda sahanın orta noktasına yerleştirilmişse; sahanın her iki ucunda oyun saati ile senkronize, seyirciler de dahil oyunla ilgili herkesin rahatça görebileceği birer saat daha bulundurulacaktır. Bu iki saat hem sayıları, hem de kalan zamanı gösterecektir.



3.4.2 24 Saniye Aygıtı

3.4.2.1 24 saniye aygıtının aşağıdaki özellikleri taşıyan bir kontrol birimi ve zaman gösteren birimleri olacaktır:


Zamanı geriye doğru, saniyeler şeklinde sayan,


Top hiçbir takımın kontrolünde değilken herhangi birşey göstermeyen


Tekrar çalıştırıldığında, zaman durduğu andan itibaren geriye saymaya devam edebilen.

3.4.2.2 24 saniye aygıtları aşağıdaki şekilde yerleştirilecektir:


Her arkalığın üstünde ve 30-50 cm arkasına yerleştirilmiş iki (2) aygıt (Şekil 6 ve Şekil 9-A) veya,


Dip çizgilerden 2 m uzaklıkta, dört (4) köşede yere konulmuş dört (4) aygıt. (Şekil 9-B) veya,


Diagonal olarak çapraz köşelere konulmuş iki (2) aygıt. Hakem masasının sol tarafındaki aygıt, yakın köşeye yerleştirilecektir. Her iki aygıt da dip çizginin 2 m gerisinde ve kenar çizgi uzantısının 2 m içinde olacaktır. (Şekil 9-C)

3.4.2.3 Aygıtlar seyirciler de dahil, oyunla ilgili herkes tarafından kolayca görülebilir yerde olmalıdır.







3.4.3 Sesli İşaretler

Sesleri birbirinden net şekilde ayırt edilebilen ve çok yüksek ses çıkartabilen aşağıdaki özelliklere sahip iki (2) ayrı sesli işaret veren aygıt sağlanacaktır:


Bunlardan biri saat görevlisi ve sayı görevlisi içindir. Saat görevlisi için olan, periyod veya uzatma periyodu sona erdiğinde otomatik olarak sesli işaret verecektir. Sayı görevlisi ve saat görevlisi gerektiğinde; mola, oyuncu değişikliği isteği olduğunda, molanın başlangıcından itibaren 50 saniye geçtiğinde veya düzeltilebilir hata durumunda, hakemleri haberdar edebilmek için sesli işareti elle kumanda edebileceklerdir.


Diğeri ise 24 saniye görevlisinin, 24 saniyenin sona erdiğini otomatik olarak duyurması içindir. Her iki sesli işaret de en zor ve en gürültülü koşullarda bile duyulabilecek kadar güçlü olacaktır.



3.4.4 Skorbord

Seyirciler de dahil, oyunla ilgili herkesin kolayca görebileceği yerde

olmalıdır. Skorbord, en azından aşağıdakileri göstermelidir:


Oyun süresi,


Skor,


Oynanan periyod,


Mola sayısı.



3.4.5 Sayı Cetveli

FIBA'nın tüm resmi karşılaşmalarında, FIBA Dünya Teknik Komitesi tarafından onaylanan resmi sayı cetveli kullanılacaktır.



3.4.6 Oyuncu Faul Göstergeleri

Oyuncu faul göstergeleri sayı görevlisinin kullanımı için bulundurulacaktır. Göstergeler en az 20 cm boyunda, 10 cm genişliğinde, zemini beyaz renkte ve 1'den 5'e kadar (1'den 4'e kadar siyah, 5 kırmızı) olacaktır.

3.4.7 Takım Faul Göstergeleri

Sayı görevlisinin kullanımı için iki (2) adet takım faul göstergesi

bulundurulacaktır. Kırmız renkte, en az 20 cm genişliğinde ve 35 cm uzunluğunda olacak, hakem masasına konulduğunda seyirciler de dahil, oyunla ilgili herkes tarafından rahatça görülebilecektir.

Yukarıda belirtilen renkte ve boyutlarda olmak koşuluyla elektrikli veya elektronik aygıtlar da kullanılabilir.



3.4.8 Toplam Takım Faul Göstergesi

Takımlar toplam 5 faule ulaştığında, takım faul cezasının uygulanacağını belirtmek için (Madde 55- Takım faulleri: Cezası) 5'nci rakama kadar gösteren uygun bir aygıt bulunacaktır.

3.5 Resmi FIBA Karşılaşmalarında Gerekli Servis ve Donanım

Aşağıda belirtilen servis ve donanım FIBA'nın şu resmi karşılaşmaları için gereklidir: Olimpiyat Turnuvaları, Dünya Şampiyonaları; Erkekler, Bayanlar, 20 Yaş altı Erkekler, 20 Yaş altı Bayanlar, Genç Erkekler ve Genç Bayanlar, Kıta Şampiyonaları; Erkekler, Bayanlar, 20 Yaş altı Erkekler ve 20 Yaş altı Bayanlar.

Bu servisler ve donanımlar diğer tüm karşılaşmalar için de önerilmektedir.

3.5.1 Tüm seyirciler oyun sahasını çevreleyen çizgilerden en az 5 m uzaklıkta olmalıdır.

3.5.2 Oyun sahasının zemini:


Tahtadan yapılacak.


5 cm genişliğinde sınır çizgisi ile çevrelenecek.


Ayrıca en az 2 m genişliğinde belirli şekilde kontrast oluşturan ek

bir sınır çizgisi çizilecek. (Şekil 10) Ek sınır çizgisinin rengi orta daire ve kısıtlamalı alanla aynı olacak.

3.5.3 Her yarım sahada ikişer adet olmak üzere dört (4) yer silici

bulunacak.

3.5.4 Arkalıklar yumuşatılmış güvenli camdan olacak.

3.5.5 Topun yüzeyi deri olacak. Karşılaşmanın organizasyon sorumluları idmanlar ve ısınmalar sırasında kullanılmak üzere 12 adet aynı marka ve aynı özellikte topu hazır bulunduracaktır.

3.5.6 Oyun sahasındaki aydınlatma 1,500 Iüksten az olmayacaktır. Ölçüm sahadan 1.5 m yükseklikte yapılacaktır. Aydınlatma televizyon yayını için yeterli olacaktır.













3.5.7 Aşağıdaki elektronik aygıtlar; hakem masasından, oyun sahasından, takım sıralarından ve seyirciler de dahil oyunla ilgili herkes tarafından rahatça görülebilecek şekilde yerleştilecektir:

3.5. 7.1 Sahanın iki ucunda iki büyük skorbord (Tekil 11 )


Oyun sahasının tavanının ortasına yerleştirilen skorbord, yukarıda belirtilen iki skorbordun gerekliliğini ortadan kaldırmaz.


Saat görevlisi ve yardımcı saat görevlisi için iki ayrı kontrol tablosu bulundurulacaktır.


Skorbordlarda kolayca seçilebilen, geriye doğru sayan, her periyod veya uzatma periyodunun bittiğini belirten, otomatik olarak çalan, çok yüksek sesli işaret veren bir saat bulunacaktır.


Skorborddaki oyun saati ve skor göstergesinin yüksekliği en az 30 cm olacaktır.


Bütün saatler birbirleriyle senkronize olarak oyunun kalan süresini gösterecektir.


Her periyodun veya uzatma periyodunun son 60 saniyesinegirildiğinde, kalan süre saniyeler ve onda bir saniyelerle gösterilmelidir.


Bu saatlerden biri, başhakem tarafından oyun saati olarak seçilecektir.


Skorbordlar ayrıca aşağıdakileri de (Şekil 11) gösterecektir:

-Bütün oyuncuların numaraları ve tercihen soyadları

-Takımların ve tercihen oyuncuların yaptığı sayıları.

-Her oyuncunun yaptığı faulleri. (Bu, sayı görevlisinin kullandığı oyuncu faul göstergelerini gereksiz kılmaz)

-1'den 5'e kadar toplam takım faulleri. (5'den sonrasını göstermeyecek nitelikte)

-1'den 4' e kadar periyod sayısı ve uzatma periyodları için ''E'' harfi.

-O'dan 2'ye kadar mola sayıları.

3.5.7.2 24 saniye aygıt (Şekil 12) her iki arkalığın üzerine ve 30-50 cm arkasında (Şekil 6) oyun saati ile birlikte olacak şekilde konulacak

ve elektrikli ışığı parlak kırmızı renkte olacaktır.


24 saniye aygıtı otomatik, geriye sayan sayısal tipte olacak, süreyi saniye olarak gösterecek ve 24 saniyenin bitimini otomatik olarak çok yüksek sesle itaret edecektir.


24 saniye aygıtı oyun saati ile bağlantılı olacak, böylece;

-Oyun saati durduğunda, 24 saniye aygıtı da duracak.

-Oyun saati çalışmaya başladığında, 24 saniye aygıtı elle çalıştırılacak.

-24 saniye aygıtı sesli işaret verdiğinde, oyun saati duracak.


24 saniye aygıtı ile beraberindeki oyun saatinin numaraları farklı renkte olacak.


Dublike oyun saatleri yukarıdaki özellikleri taşıyacak.


Her iki arkalığın üzerinde ve arkasında bulunacak olan elektrikli ampul:

-Oyun saati ile senkronize olacak ve her periyodun veya uzatma periyodunun bitiminde sesli işaretle birlikte yanacaktır.

-24 saniye aygıtı ile senkronize olarak, 24 saniyenin bittiğini gösteren sesli işaretle aynı anda parlak kırmızı renkte yanacaktır.







3. HAKEMLER, MASA GÖREVLİLERİ, TEKNİK GÖZLEMCİLER VE GÖREVLERİ



MADDE 4. HAKEMLER, MASA GÖREVLİLERİ VE TEKNİK GÖZLEMCİLER

4.1 Hakemler; baş ve yardımcı hakemden oluşur. Onlara masa görevlileri ve varsa teknik gözlemci yardım eder. Ayrıca Bölgesel Komisyon veya Ulusal Federasyonlar gibi FIBA'nın ilgili kuruluşları bir başhakem ve yardımcısından oluşan 3 hakemli mekaniği uygulama yetkisine sahiptir.

4.2 Masa görevlileri; sayı görevlisi, yardımcı sayı görevlisi, saat görevlisi ve 24 saniye görevlisinden oluşur.

4.3 Bir teknik gözlemci de bulunabilir. Teknik gözlemci sayı ve saat

görevlilerinin arasında oturacaktır. Oyun sırasındaki temel görevi masa görevlilerinin çalışmasını izlemek ve oyunun sorunsuz akması için baş ve yardımcı hakemlere yardımcı olmaktır.

4.4 Baş ve yardımcı hakemler, sahada temsil edilen kuruluşlarla hiçbir şekilde bağlantılı olamaz.

4.5 Hakemler, masa görevlileri ve teknik gözlemci, görevlerini bu

kurallara göre yerine getireceklerdir. Bu kuralları farklı uygulamak için anlaşma yapamazlar.

4.6 Hakemlerin giysileri; gri gömlek, uzun siyah pantolon, siyah

çoraplar ve siyah basketbol ayakkabısından oluşur.

4.7 Resmi FIBA karşılaşmalarında masa görevlileri bir örnek giyinecektir.



MADDE 5. HAKEMLER: GÖREVLERİ VE YETKİLERİ



BAŞHAKEM

5.1 Oyun sırasında kullanılacak tüm donanımı kontrol edecek ve onaylayacaktır.

5.2 Oyun saatini, 24 saniye aygıtını, kronometreyi belirleyecek ve masa görevlilerini tanıyacaktır.

5.3 Oyuncuların yaralanmaya neden olabilecek şeyleri takmasına veya giymesine izin vermeyecektir.

5.4 Her periyodun veya uzatma periyodunun başlangıcında orta dairede hava atış yapacaktır.

5.5 Kotullar gerektiriyorsa, oyunu durdurma yetkisine sahiptir.

5.6 Bir takım uyarılmasına rağmen oynamayı reddediyor veya davranışlarıyla oyunun oynanmasına engelliyorsa, o takımın hükmen yenilgisine karar vermeye yetkilidir.

5. 7 İkinci ve dördüncü periyodun, uzatma periyodunun sonunda veya gerek duyulan herhangi bir anda sayı cetvelini dikkatlice inceleyecek ve onaylayacaktır.

5.8 Gereken her durumda veya hakemler arasında bir anlaşmazlık olduğunda son kararı verirken yardımcı hakeme, teknik gözlemciye ve/veya masa görevlilerine danışabilir.

5.9 Kurallarda belirgin tekilde yer almayan tüm konularda karar verme yetkisine sahiptir.



MADDE 6. HAKEMLER: KARARLARDA ZAMAN VE YER

6.1 Hakemler; hakem masası, takım sıraları ve çizgilerin arkasındaki

bölgeler de dahil, sınır çizgilerinin içinde veya dışında kuralların çiğnendiği durumlarda karar vermeye yetkilidir.

6.2 Hakemlerin yetkileri; programda belirtilen oyun saatinden 20 dakika önce sahaya gelmeleriyle batlayacak ve oyun süresinin bittiği onaylandığında sona erecektir.

6.3 Oyunun başlama saatine 20 dakika kalmasından önce veya oyunun bitimi ile sayı cetvelinin onaylanması ve imzalanması arasında oyuncuların, antrenörlerin, antrenör yardımcılarının veya diğer takım üyelerinin sportmenlik dışı davranışları olursa, başhakem sayı cetvelini imzalamadan önce sayı cetvelinin arkasına olay rapor etmeli, teknik gözlemci veya başhakem karşılaşmayla ilgili kuruluşa detaylı bir rapor göndermelidir.

6.4 Takımlardan biri itiraz başvurusunda bulunursa, teknik gözlemci veya başhakem oyunun bitiminden itibaren bir saat içinde durumu karşılaşma ile ilgili organizasyon yetkililerine bildirecektir.

6.5 Dördüncü periyodun veya uzatma periyodunun bitiminden hemen önce veya eş zamanlı olarak verilen faul sonucu kullandırılan serbest atış veya serbest atışlardan sonra uzatma periyodu gerekli olursa, oyunun bittiğini belirten sesli işaret ile serbest atış veya serbest atışların tamamlanmasına kadar verilen tüm fauller, oyun aralarında yapılmış kabul edilecek ve cezası buna göre uygulanacaktır.

6.6 Hiçbir hakem, diğer hakemin kurallarını kendisine tanıdığı yetkiler çerçevesinde vermiş olduğu kararları yok sayamaz veya sorgulayamaz.



MADDE 7. HAKEMLER: KURALLARA AYKIRI DURUMLARDA GÖREVLERİ



7.1 Tanım:

Bir oyuncu, yedek oyuncu, antrenör, antrenör yardımcısı veya takım ilgilileri tarafından yapılan bir ihlal veya faul, kurallara aykırı durumdur.



7.2 İzlenecek Yol:

7.2.1 Bir ihlal veya faul olduğunda hakem düdüğünü çalacak, aynı anda oyun saatini durdurmak ve topun ölmesini sağlamak için ilgili işareti verecektir.

7.2.2 Hakemler başarılmış bir serbest atıştan veya sahadan yapılmış bir sayıdan sonra veya top canlandığında düdük çalmayacaklardır.

7.2.3 Her faul veya her hava atışı kararından sonra hakemler yerlerini değittireceklerdir.

7.2.4 Tüm uluslararası karşılaşmalarda, bir kararın açıklanmasında sözel iletişim gerekiyorsa, ingilizce kullanılacaktır.



MADDE 8. HAKEMLER: SAKATLIK

Bir hakem sakatlık veya herhangi başka bir nedenle olaydan sonra 10 dakika içinde görevini sürdürecek hale gelemezse, oyun devam edecektir. Sakatlanan hakeminin yerini alabilecek nitelikte başka bir hakem yoksa, diğer hakem oyunun sonuna dek tek başına yönetecektir. Oyunu yönetebilecek başka hakem varsa, diğer hakem teknik gözlemciye danışarak karar verecektir.



MADDE 9. SAYI GÖREVLİSİ VE YARDIMCI SAYI GÖREVLİSİ: GÖREVLERİ

9.1 Sayı görevlisi;


Resmi sayı cetveline oyuna başlayan tüm oyuncuların ve oyuna sonradan giren yedek oyuncuların isim ve numaralarını kaydedecektir. Oyuna başlayan beş (5) oyuncu, oyuncu değişikliği veya oyuncu numaraları ile ilgili olarak kurallara aykırı bir durum farkettiğinde, derhal en yakın hakemi haberdar edecektir.


Yapılan sayıları kronolojik olarak özetleyecek ve sahadan yapılan sayılarla başarılmış serbest atışlar kaydedecektir.


Her oyuncuya verilen kişisel ve teknik faulleri kaydedecektir. Sayı görevlisi, bir oyuncuya beşinci faul verildiğinde durumu hakemlere bildirecektir. Aynı şekilde antrenörlere verilen teknik faulleri kaydedecek ve bir antrenörün sahayı terketmesi gerektiğinde hakemleri derhal haberdar edecektir.

9.2 Sayı görevlisi ayrıca:


Bir takım mola talep ettikten sonra ilk mola fırsat doğduğunda hakemleri haberdar edecek ve o periyod için molası biten takımın antrenörünü, hakemler vasıtasıyla uyaracaktır.


Her oyuncunun yaptığı faul sayısını, her iki antrenörün de görebileceği şekilde faul göstergelerini kaldırarak göstermelidir.


Bir periyodda o takımın bir oyuncusuna verilen kişisel veya teknik faulden dolayı o takım dördüncü takım faulünü doldurmuşsa, top canlanınca masanın takıma yakın tarafına, takım toplam faul göstergesini koyacaktır.


Oyuncu değişikliklerini sağlayacaktır.


Sesli işaretini sadece top öldüğünde ve yeniden canlanmadan önce verecektir. Sayı görevlisinin sesli işareti oyun saatini veya oyunu durdurmaz ve topu öldürmez.

9.3 Yardımcı sayı görevlisi skorborda gereken bilgileri işleyecek ve sayı görevlisine yardım edecektir. Skorbord ile resmi sayı cetveli arasında çözüme kavuşturulamayan bir uyumsuzluk olduğunda, sayı cetveli esas alınacak ve skorbord ona göre düzeltilecektir.

9.4 Sayılar, sayı cetveline toplanarak yazılırken şu önemli hatalar yapılabilir:


Üç sayı yerine iki sayı kaydedilebilir.


İki sayı yerine üç sayı kaydedilebilir.

Hata oyun süresi içinde farkedilirse, sayı görevlisi oyunu durdurup hatanın düzeltilmesi için sesli işaretiyle hakemlerin dikkatini çekmeden önce ilk ölü topu beklemelidir.

Eğer hata oyunun bittiğini belirten saatin sesli işaretinden sonra ancak sayı cetveli hakemler tarafından imzalanmadan önce sayı cetvelinin kontrolü sırasında farkedilirse, başhakem hatayı ve eğer etkilemişse oyunun sonucunu düzeltmelidir. Hata, sayı cetveli hakemler tarafından imzalandıktan sonra farkedilmişse, artık başhakem tarafından düzeltilemez. Bu durumda başhakem karşılaşmayla ilgili organizasyonun yetkililerine hatayı anlatan bir rapor göndermelidir.



MADDE 10. SAAT GÖREVLİSİ: GÖREVLERİ

10.1 Kullanımına bir oyun saati ve bir kronometre verilecek olan saat görevlisi;


Oyun süresini ve duraklamaları tutacaktır.


Birinci ve üçüncü periyodların başlamasından üç dakika önce takımlar ve hakemleri haberdar edecektir.


Kronometreyi çalıştırarak molanın başlangıcından itibaren 50 saniye geçtiğinde sesli işaret verecektir.


Her periyodun veya uzatma periyodunun sonunda oyunun bittiğini belirten sesli işaretin çok yüksek sesle ve otomatik olarak verilmesini sağlayacaktır. Eğer sesli işaret çalışmaz veya duyulmazsa, hakemleri haberdar etmek için her türlü yolu kullanacaktır.

Sesli itareti topu öldürür ve oyun saatini durdurur. Bununla beraber top sahadan yapılan bir şut veya serbest atıştan dolayı havadaysa, saat görevlisinin sesli işareti topu öldürmez.

10.2 Oyun saati şu durumlarda çalıştırılacaktır:


Hava atışında top hava atışına katılan oyunculardan ilki tarafından kurallara uygun olarak dokunulduğunda.


Başarılmamış serbest atıştan sonra top canlı kalmışsa, sahadaki ilk oyuncuya temas ettiğinde.


Sınır çizgileri dışından oyuna sokulurken, sahadaki ilk oyuncuya temas ettiğinde.

10.3 Oyun saati tu durumlarda durdurulacaktır:


Bir periyodun veya uzatma periyodunun sonunda oyun süresi sona erdiğinde.


Top canlıyken hakemlerden biri düdük çaldığında.


Top canlıyken 24 saniye aygıtı sesli işaret verdiğinde.


Mola isteyen takıma rakip tarafından sahadan sayı yapıldığında.


Dördüncü periyodun veya uzatma periyodunun son iki (2) dakikası içinde sahadan sayı yapıldığınnda.



MADDE 11. 24 SANİYE GÖREVLİSİ: GÖREVLERİ

24 saniye görevlisinin kullanımına bir 24 saniye aygıtı sağlanacak ve aygıt şu esaslara göre kullanılacaktır:

11.1 Sahadaki bir oyuncu canlı bir topun kontrolünü eline geçirdiğinde kaldığı yerden veya yeniden çalıştırılacaktır.

11.2 Aşağıdaki durumlarda 24 saniye aygıtı durdurulup başa alınacak

ve aygıtta görüntü olmayacaktır:


Topu daha önce kontrolünde bulunduran takımın topu oyuna sokması durumu hariç, bir hakem faul, hava atışı veya ihlal karar verdiğinde.


Sahadan atılan şut sonucu top sepete girdiğinde.


Sahadan atılan şut sonucu top çembere çarptığında.


Oyun, topu kontrolünde bulunduran takımın rakibiyle ilgili bir

nedenle durdurulduğunda.

11.3 Rakip takım sahadaki canlı bir topun kontrolünü eline geçirdiğinde 24 saniye aygıtı derhal başa alınıp çalıştırılacaktır.

Eğer topun kontrolü aynı takımda kalmışsa, rakip oyuncuların topa hafif dokunuşları yeni bir 24 saniyenin başlatılmasını gerektirmez.

11.4 Aşağıdaki durumlarda topu kontrolünde bulunduran takım, topu oyuna sokacaksa 24 saniye aygıtı durdurulur ama başa alınmaz:


Top dışarı çıktığında.


Çift faul kararı verildiğinde.


Oyun, topu kontrolünde bulunduran takımla ilgili bir nedenle durdurulduğunda.

11.5 Bir periyodun veya uzatma periyodunun bitimine 24 saniyeden az

süre kalmışken bir takım topun kontrolünü eline geçirmişse, 24 saniye aygıtı durdurulacak ve aygıt görüntüsüz olacaktır.



4. TAKIMLAR



MADDE 12. TAKIMLAR

12.1 Tanım

12.1.1 Karşılaşmayla ilgili yetkili kuruluşun belirlediği yönetmelikler çerçevesinde bir takım için oynamasına izin verilen oyuncu, oynamaya uygun oyuncudur. Yaş sınırları da dikkate alınacaktır.

12.1.2 Bir oyuncu oyunun başlamasından önce sayı cetvelinde yer almışsa, diskalifiye edilmediği ve beş (5) faul almadığı sürece, kadrodaki oyuncudur.

12.1.3 Oyun süresi içinde takım üyesi ya bir oyuncudur ya da bir yedektir.

12.1.4 Menejer, doktor, fizyoterapist, istatistikçi, çevirmen gibi özel sorumlulukları olan takım ilgilileri, takım sırasında oturabilir. Beş (5) faul alan oyuncu, takım ilgilisi konumuna gelir.

12.2 Kura

Her takım şu şekilde oluşur:


Oynamaya uygun en çok on (10) takım üyesi.


Takımların üç (3)'ten fazla maç yapacağı turnuvalarda takım kadrolarında en çok on iki (12) takım üyesi.


Bir antrenör ve istenirse bir yardımcı antrenör.


Oynama hakkı olan takım üyeleri arasından bir kaptan.


Özel sorumlulukları olan en çok beş (5) takım ilgilisi.



MADDE 13. OYUNCULAR VE YEDEKLER

13.1 Tanım

Bir takım üyesi sahadaysa ve takım kadrosundaysa, oyuncudur. Diskalifiye edilmediği veya beş (5) faul almadığı sürece, oynama hakkı var, ancak oynamıyorsa yedektir.

13.2 Kural

13.2.1 Oyun sırasında her takımdan sahada beş (5) oyuncu bulunacak ve bunlar yedeklerle değiştirilebilecektir.

13.2.2 Bir yedek oyuncu, hakem kendisini sahaya davet ettiğinde oyuncu konumuna gelir. Aynı şekilde hakem tarafından yerine yedek oyuncu davet edilen oyuncu, yedek oyuncu konumuna gelir.

13.2.3 Oyuncuların formaları şu şekilde olacaktır:


Formanın önü ve arkası aynı renkte olmalıdır. Tüm oyuncular

(erkek ve bayan) oyun sırasında formalarını şortlarının içine sokacaklardır. Tek parça formalara izin verilir.


Yazılı tıbbi rapor olmadıkça, şekli nasıl olursa olsun, formanın içine tişört giyilemez. Böyle bir rapor alınmışsa, tişört formanın üstüyle aynı renkte olmalıdır.


Şortların önü ve arkası aynı renkte olacaktır, formayla aynı renkte olması gerekmez.


Şortla aynı renkte olmak koşuluyla, şorttan daha uzun iç giyimler (tayt) kullanılabilir.

13.2.4 Her oyuncu, önünde ve arkasındaki numaralarla belirgin şekilde zıtlık yaratan forma giyeceklerdir. Numaralar açıkça seçilecek ve;


Sırttakiler en az 20 cm yüksekliğinde,


Öndekiler en az 10 cm yüksekliğinde,


En az 2 cm genişliğinde olacaktır.


Takımlar 4'ten başlayıp 15'te biten numaraları kullanacaktır.


Bir takımın oyuncularında aynı numara olmayacaktır. Formaya reklam alınmasına izin verilmişse, karşılaşmayla ilgili kuruluşun belirlediği kurallara uymak koşuluyla kullanılan reklamlar, hiçbir şekilde formanın önündeki ve arkasındaki numaraların görülmesini engelleyemez.

13.2.5 Başhakem, hiçbir oyuncunun diğerlerinin yaralanmasına yol açabilecek malzemeleri kullanmasına izin veremez.

Aşağıdakilerin kullanılmasına izin verilmez:

- Parmak, el, bilek ya da ön kol koruyucuları, yumuşak kaplamalı olsa bile deri, plastik, yumuşak plastik, metal ya da diğer sert maddelerden yapılmış destek ya da ateller.

- Kesilmeye veya yüzülmeye neden olabilecek nesneler (tırnaklar uzun olmamalıdır)

- Şapka, bere, saç aksesuarları ve takılar.


Aşağıdakilerin kullanılmasına izin verilmiştir:

- Diğer oyuncular için tehlike yaratmayacak şekilde kaplanmış omuz, üst kol, uyluk ya da alt bacak koruyucu destekleri.

- Uygun şekilde kaplanmışsa, dizlik.

- Sert malzemelerden yapılmış olsa bile kırık burun için koruyucu.

- Diğer oyuncular için tehlike yaratmayan gözlük.

- En çok 5 cm genitliğinde, tek renkli, aşındırıcı olmayan kumaş, yumuşak plastik veya kauçuktan yapılmış saç band.

13.2.6 Oyuncuların kullandığı bütün malzemeler basketbol için uygun olmalıdır. Oyuncuya haksız avantaj sağlayacak şekilde boyunu uzatan veya sıçramasını artıran nitelikte tasarlanmış malzemelerin kullanılmasına izin verilmez.

13.2.7 Bu madde içinde bahsi geçmeyen her tür malzemenin öncelikle FIBA Dünya Teknik Komisyonu tarafından onaylanması gerekmektedir.

13.2.8 Takımların en az iki adet formaları bulunmalıdır, ayrıca;


Programda ismi ilk yazılan takım (evsahibi) açık renk forma (tercihen beyaz) giyecektir.


Programda ismi ikinci sırada yazılan takım (konuk takım) koyu renk forma giyecektir.


Bununla beraber iki takım anlaşmışsa, yukarıdaki hükmün tersi uygulanabilir.

13.2.9 FIBA'nın resmi karşılaşmalarında bir takımdaki bütün oyuncular;


Aynı renkte veya aynı renkleri içeren ayakkabı,


Aynı renkte veya aynı renkleri içeren çorap giyecektir.



MADDE 14. OYUNCULAR: SAKATLIK

14.1 Oyuncuların sakatlanması halinde hakemler oyunu durdurabilir.

14.2 Sakatlık olduğunda top canlıysa, hakemler oyun tamamlanana kadar, yani topu kontrolünde bulunduran takım sayı için şut atana, topun kontrolünü kaybedene, oyunu yavaşlatana veya top ölene kadar düdük çalmayacaklardır. Bununla beraber sakatlanan bir oyuncuyu korumak için, gerektiğinde hakemler oyunu derhal durdurabilir.

14.3 Sakatlanan bir oyuncunun değiştirilmesi;


Sakatlanan oyuncu oyuna derhal devam edecek hale gelemezse (yaklaşık 15 saniye içinde ) veya tedavi görürse bir (1) dakika içinde veya mümkün olduğu kadar çabuk değiştirilmelidir.


Bununla beraber tedavi gören veya sakatlığı bir (1) dakika içinde geçen oyuncu oyuna devam edebilir ancak bu durumda takıma bir mola kaydedilecektir.


Ancak oyuncu bir (1) dakika içinde oynayacak duruma gelemezse veya takımının molası kalmamışsa değiştirilmelidir.

İstisna: Takım 5'ten az oyuncu ile devam etmek durumunda kalmışsa.

14.4 Sakatlanan oyuncunun serbest atış yapması gerekiyorsa, atışları yerine giren oyuncu kullanacaktır. Sakatlanan oyuncunun hava atışına katılması gerekiyorsa, hava atışına yerine giren oyuncu çıkacaktır. Sakatlanan oyuncunun yerine giren oyuncu, daha sonra saatin çalıştığı dönemde oynamadan değiştirilemez.

14.5 Antrenör tarafından oyuna başlayacaklar arasında gösterilen bir oyuncu, sakatlanır ve sakatığı başhakem tarafından ciddi kabul edilirse bir başkasıyla değiştirilebilir. Bu durumda rakip takım da, bir oyuncu değiştirme hakkına sahiptir.

14.6 Hakem, kanaması veya açık yarası olan oyuncuyu oyun sahası dışına gönderecek ve değiştirilmesini sağlayacaktır. Oyuncu ancak kanaması durdurulduktan ve yarası tümüyle güvenli şekilde kapatıldıktan sonra oyuna dönebilir.



MADDE 15. KAPTAN: GÖREVLERİ VE YETKİLERİ

15.1 Kaptan, takımını sahada temsil eden oyuncudur. Oyun sırasında bilgi edinebilmek için hakemlerle iletişim kurulabilir. Ancak bunu top ölü ve oyun saati durmuşken, saygılı bir tavırla yapabilir.

15.2 Kaptan geçerli bir nedenle oyun sahasını terkettiğinde, antrenör hakemlerden birine onun yokluğunda kaptanlığı üstlenecek oyuncunun numarasını bildirecektir.

15.3 Kaptan, antrenörün görevini de üstlenebilir.

15.4 Kaptan, hava atışı veya serbest atış durumunda, kurallarca belirlenen bir oyuncu yoksa, hava atışına katılacak veya serbest atış kullanacak oyuncuyu seçer.

15.5 Oyunun sonunda, eğer takım maçın sonucuna itiraz ediyorsa, o takımın kaptanı maçın bitiminde sayı cetvelindeki ''itiraz durumunda kaptanın imzası'' bölümünü imzalayarak itirazdan başhakemi haberdar edecektir.



MADDE 16. ANTRENÖRLER: GÖREVLERİ VE YETKİLERİ

16.1 Oyun sırasında istatistiksel bilgiler alabilmek için sadece antrenör ve antrenör yardımcısı, masa görevlileriyle iletişimde bulunabilirler. Bu iletişimi, oyunun akışını engellememek koşuluyla saygılı bir biçimde ve top ölmüt, oyun saati durmutken yapabilirler.

16.2 Oyunun programda gözüken başlama saatinden 20 dakika önce, her antrenör veya temsilcisi, sayı görevlisine oynayacak oyuncuları, numaralarını, kaptanın, antrenörün ve antrenör yardımcısının isimlerini içeren bir Iiste verecektir.

16.3 Oyunun başlamasından en az 10 dakika önce, her iki antrenör sayı cetvelini imzalayarak takım üyelerinin isim ve numaralarının, antrenörlerinin isimlerinin doğru olduğunu onaylayacaktır. Aynı zamanda oyuna başlayacak beş (5) oyuncuyu da işaretleyecektir. Bu işlemi ilk olarak "A" takımı antrenörü yapacaktır.

16.4 Oyuna geç kalan yedek oyuncular, sayı görevlisine maçın başlamasından 20 dakika önce verilen Iistede isimlerinin bulunması koşuluyla oynayabilirler.

16.5 Sadece antrenör veya yardımcı antrenör mola isteyebilir.

16.6 Oyun sırasında, ikisi birden olmamak koşuluyla sadece antrenör veya antrenör yardımcısı ayakta durabilir. Bu hak, antrenörün yerine geçtiğinde, kaptanı da kapsar.

16.7 Antrenör veya yardımcı antrenör oyuncu değişikliğine gerek duyduğunda oyuna girecek yedek oyuncu bu istemi sayı hakemine iletecek ve oyuna derhal girmeye hazır olacaktır.

16.8 Yardımcı antrenör varsa, ismi oyunun başlamasından önce sayı cetveline kaydedilmelidir (imza atması şart değildir). Herhangi bir nedenle antrenör oyuna devam edemeyecekse, yardımcı antrenör onun bütün görevlerini ve yetkilerini üstlenecektir.

16.9 Antrenör yoksa veya oyuna devam edemeyecekse veya sayı cetveline ismi kaydedilmiş yardımcı antrenör bulunmuyorsa, kaptan; antrenörün görev ve yetkilerini üstlenecektir. Kaptan geçerli bir nedenle oyun sahasından ayrılsa dahi, antrenörlük işlevini sürdürebilir. Ancak diskalifiye edici faul veya sakatlık nedeniyle antrenörlük yapamayacak durumdaysa, kaptanın yeeği antrenörlük görevini yürütecektir.



5. OYUN DÜZENİ



MADDE 17. OYUN SÜRESİ, BERABERLİK VE UZATMA PERİYODLARI

17.1 Oyun, her biri on (10) dakikalık dört (4) periyoddan oluşacaktır.

17.2 Birinci ile ikinci, üçüncü ile dördüncü periyodlar arasında ve her uzatma periyodundan önce iki (2) dakikalık ara verilecektir.

17.3 İkinci periyoddan sonra 15 dakikalık devre arası verilecektir.

17.4 Dördüncü periyodun oynama süresi bittiğinde skorda eşitlik varsa, oyun beraberlik bozulana dek beş (5) dakikalık uzatma periyodları ile devam edecektir.

17.5 Bütün uzatma periyodlarında takımlar üçüncü ve dördüncü periyodlarda hücum ettikleri sepetlere hücum edeceklerdir.



MADDE 18. OYUNUN BAŞLAMASI

18.1 Bütün maçlarda programda ismi ilk yazılan takım (evsahibi takım) sepeti ve takım sırasını seçme hakkına sahiptir.

Bu tercih başhakeme oyunun başlamasından 20 dakika önce duyurulacaktır.

18.2 Birinci ve üçüncü periyodlardan önce takımlar rakiplerinin sepetlerinin bulunduğu yarı sahada ısınma hakkına sahiptir.

18.3 Takımlar üçüncü periyoddan önce sepetleri değişecektir.

18.4 Takımlardan herhangi birinin sahada oynamaya hazır beş (5) oyuncusu yoksa, oyun batlamaz.

18.5 Oyun, orta dairede yapılan hava atışında, hava atışına katılan oyunculardan ilkinin topa kurallara uygun olarak dokunması ile resmen batlar.



MADDE 19. TOPUN KONUMU

Top canlı ya da ölü olabilir.

19.1 Top şu durumlarda canlanır:


Hava atışında, katılan oyunculardan ilkinin topa kurallara uygun olarak dokunmasıyla.


Serbest atışta, hakem topu serbest atış kullanacak oyuncuya verdiğinde.


Top oyuna sokulurken topu oyuna sokacak oyuncu topu eline aldığında.

19.2 Top tu durumlarda ölür:


Sahadan veya serbest atıştan sayı yapıldığında.


Top canlı iken hakemlerden biri düdük çaldığında.


Bir serbest atışta topun sepete girmeyeceği belli ise ve atıştan

sonra:

- Başka serbest atış(lar) uygulanacaksa.

- Başka bir ceza (Serbest atış(lar) ve/veya oyuna sokma hakkı) uygulanacaksa.

- Bir periyod veya uzatma periyodunun sona erdiğini belirten oyun saatinin sesli işareti çalarsa.


Top canlı iken 24 saniye aygıtı sesli işaret verirse.


Şut amacıyla atılan top havada iken, herhangi bir takımın oyuncusu aşağıdaki durumlardan sonra topa dokunursa:

- Hakemlerden biri düdük çaldığında.

- Bir periyod veya uzatma periyodunun oyun süresi sona erdiğinde.

- 24 saniye aygıtı sesli işaret verdiğinde.

19.3 Aşağıdaki durumlarda top ölmez ve yapılmışsa, sayı sayılır:


Sayı için atılan şut sırasında top havada iken hakem düdük çalar, oyun saati veya 24 saniye aygıtı sesli işaret verirse.


Serbest atış sırasında top havada iken, hakem serbest atışları kullanan oyuncunun yaptıklar dışında kurallara aykırı bir durum için düdük çalarsa.


Topu kontrolünde bulunduran oyuncu sayı için şut girişiminde iken rakibi ona faul yapar ve oyuncu faulden önce başlamış olduğu hareketin devamında şutunu tamamlarsa.



MADDE 20. OYUNCUNUN VE HAKEMİN YERİ

20.1 Bir oyuncunun yeri, zeminde temas ettiği noktaya göre belirlenir. Havaya sıçradığında en son temas ettiği yerde olduğu kabul edilir. Sınır çizgileri, orta çizgi, üç sayı çizgisi, serbest atış çizgisi ve serbest atış kulvarını sınırlayan çizgiler de buna dahildir.

20.2 Hakemin yeri de oyuncu gibi belirlenir.

Top bir hakeme temas ettiğinde, hakemin bulunduğu zemine temas etmiş sayılır.



MADDE 21. HAVA ATIŞI

21.1 Tanım

21.1.1 Hava atışı, hakemin herhangi iki rakip oyuncu arasında, herhangi

bir dairede topu havaya atmasıyla gerçekleşir.

21.1.2 Rakip takımlardan bir veya daha fazla sayıdaki oyuncunun birer ya da ikişer elleri sertliğe başvurmaksızın topun kontrolüne olanak vermeyecek şekilde topun üzerinde olduğunda, tutulmuş top durumu oluşur.

21.2 Kural

21.2.1 Bir periyoda veya uzatma periyoduna başlamak için orta dairede herhangi iki rakip oyuncu arasında hava atışı yapılır.

21.2.2 Tutulmut top veya sonucunda hava atışı yapılacak çift faul kararı verildiğinde pozisyonla ilgili iki rakip oyuncu arasında, en yakın dairede hava atış yapılacaktır.

Tutulmuş top karar verildiğinde, pozisyonla ilgili oyuncu sayısı ikiden fazla ise hava atışı, hakem tarafından belirlenecek boyları birbirine yakın iki oyuncu arasında, en yakın dairede yapılacaktır.

21.2.3 Madde 21.2.1 veya 21.2.2 dışında, canlı bir topun sepetin desteklerine sıkışması dahil, hava atışı yapılmasını gerektiren bir durum varsa, hava atışı en yakın dairede herhangi iki rakip oyuncu arasında yapılacaktır.

Hava atışına, sadece hava atışı kararı verildiği sırada sahada bulunan oyuncular katılabilir.

21.2.4 Hava atışı için en yakın dairenin hangisi olduğu konusunda kuşku duyuluyorsa, hava atışı orta dairede yapılacaktır.

21.3 İzlenecek Yol:

21.3.1 Hava atışına katılacak oyuncular, ayakları dairenin kendi sepetlerine yakın olan yarısının içinde olmak üzere, bir ayakları dairenin orta çizgisine yakın olarak duracaklardır.

21.3.2 Hakem topu her iki oyuncunun arasında yukarı doğru (dik olarak), sıçrayınca yetişemeyecekleri bir yüksekliğe atacaktır.

21.3.3 Top erişebileceği en üst noktaya geldikten sonra sıçrayan oyuncuların bir veya ikisi tarafından eliyle/elleriyle çelinmelidir.

21.3.4 Hava atışına katılan oyuncular, top kurallara uygun olarak çelinene kadar sıçrama yerlerini terketmeyeceklerdir.

21.3.5 Top, hava atışına katılmayan oyunculara, zemine, sepete veya arkalığa temas edene kadar hava atışına katılan oyuncular topu tutamazlar ve iki kezden fazla dokunamazlar.

21.3.6 Hava atışına katılmayan oyuncuların vücudunun herhangi bir kısmı (silindir), top çelinene kadar daire çizgisini veya çizginin ilerisini geçemez.

21.3.7 Eğer top sıçrayan oyunculardan biri veya ikisi tarafından çelinemezse veya sıçrayanlar tarafından çelinmeden yere düşerse, hava atışı tekrarlanacaktır.

21.3.8 Dairenin çevresinde yan yana dizilen aynı takım oyuncuları, rakip oyuncu aralarına girmek istediğinde buna izin vermek zorundadır.

21.3.9 Hava atışına katılması gereken oyuncu sakatlığı nedeniyle veya beşinci faulünü alması ya da diskalifiye edilmesi yüzünden hava atışına katılamıyorsa, yerine giren oyuncu hava atışına katılacaktır.

Madde 21.3.1, 21.3.3, 21.3.4, 21.3.5 ve 21.3.6'ya uyulmaması bir ihlaldir.



MADDE 22. TOPLA OYNAMA

22.1 Basketbol oyununda top sadece el ve ellerle oynanır.

22.2 Topla birlikte koşmak, topa bilerek bacağının herhangi bir kısmıyla vurmak veya bloke etmek veya yumrukla vurmak ihlaldir.

22.3 Topa istemeden ayak veya bacakla temas etmek ihlal değildir.



MADDE 23. TOPUN KONTROLÜ

23.1 Bir oyuncu topu tutuyor veya dripling yapıyorsa veya canlı bir top onun kullanımındaysa, top o oyuncunun kontrolündedir.

23.2 Canlı bir top o takımdan bir oyuncunun kontrolündeyse veya top takım oyuncuları arasında paslaşılıyorsa, top o takımın kontrolündedir.

23.3 Takım kontrolü, bir rakip oyuncu topun kontrolünü kazanana, top ölene, sahadan veya serbest atıştan yapılan sayı girişiminde top oyuncunun elini (ellerini) terk edene kadar sürer.



MADDE 24. ATIŞ HALİNDEKİ OYUNCU

24.1 Atış hali oyuncunun topu elinden çıkarmadan önce, hakemin yargısına göre rakibin sepetine şut, smaç veya tipleyerek sayı yapmaya yönelik hareketiyle başlar. Atış hali, top oyuncunun elini (ellerini) terkedene kadar devam eder. Sayı girişimindeki bir oyuncunun kolu (kolları) sayı yapmasının engellenmesi için rakibi tarafından tutulabilir. Hakem tarafından atış halinde kabul edilen bu oyuncunun topu elinden (ellerinden) çıkarması şart değildir. Atılan adım sayısı ile atış hali arasında bir ilişki yoktur.

24.2 Sıçrayarak atış yapan oyuncunun atış hali, girişim tamamlanana (Top oyuncunun elini-ellerini terkedene) ve her iki ayağı yere değene kadar devam eder. Bununla beraber takım kontrolü oyuncunun elini (ellerini) terkedince sona erer.

24.3 Faulün, atış halindeki oyuncuya yapılmış kabul edilmesi için hakemin yargısına göre oyuncunun kolları ve/veya vücuduyla süreğen hareketine başladıktan sonra faulün meydana gelmiş olması gerekir.

Süreğen hareket:


Oyuncu topu eliyle (elleriyle) tuttuğunda ve genellikle yukarı doğru şut hareketiyle başlar.


Sahadan sayı girişiminde kol ve/veya vücut hareketlerini de kapsar.


Tümüyle yeni bir hareket yapılmışsa süreğen hareket sona erer.

Eğer süre en hareket kriterleri yukarıdaki gibi ise oyuncu atış halinde kabul edilir.



MADDE 25. SAYI: YAPILMASI VE DEĞERİ

25.1 Tanım

25.1.1 Saha içindeki canlı bir top sepete üstten girer ve içinde kalır veya sepetten geçerse sayı yapılmış olur.

25.1.2 Küçük bir kısmı bile çemberin içinde ve çemberin üst hizasının altında ise, top sepetten geçmiş sayılır.

25.2 Kural

25.2.1 Top takımın hücum ettiği sepetten geçtiğinde, sayılar şu şekilde yazılır:


Serbest atıştan yapılırsa bir (1) sayı.


Sahanın iki sayılık bölgesinden yapılırsa iki (2) sayı.


Sahanın üç sayılık bölgesinden yapılırsa üç (3) sayı.

25.2.2 Bir oyuncu yanlışlıkla kendi sepetine sayı atarsa bu sayılar rakip takımın kaptanı tarafından yapılmış gibi kaydedilecektir.

25.2.3 Bir oyuncunun bilerek takımının sepetine sayı atması ihlaldir ve sayı sayılmaz.

25.2.4 Bir oyuncu topun sepete alttan girmesine neden olursa bu bir ihlaldir.



MADDE 26- TOPUN OYUNA SOKULMASI

26.1 Genel İlkeler

26.1.1 Serbest atıştan veya sahadan yapılan atış sonucu top çemberden geçer ancak sayı verilmezse, top serbest atış çizgisinin uzantısından oyuna sokulacaktır.

26.1.2 Teknik faul, sportmenlik dışı faul ve diskalifiye edici faulden doğan serbest atış (atışlar) sonrasında, son serbest atışın sayı olup olmamasına bakılmaksızın, top hakem masasının karşısındaki kenar çizgisinin orta noktasından oyuna sokulacaktır.

26.1.3 Canlı bir topu kontrol eden takımın oyuncularından birinin yaptığı kişisel faulden dolayı veya takım herhangi bir nedenle topu oyuna sokma hakkı elde ettiğinde, diğer takım kurallara aykırı hareketin yapıldığı yere en yakın sınır çizgisinin dışından topu oyuna sokacaktır.

26.1.4 Aşağıdaki durumlarda hakem topu oyuna sokacak oyuncuya havadan veya yere çarptırarak verebilir:


Hakem, topu oyuna sokacak oyuncuya 3-4 m'den daha uzak

değilse,


Topu oyuna sokacak oyuncu doğru yerde bulunuyorsa,


Topun kontrolünü kazanacak takım, hakız bir avantaj elde etmiyorsa.

26.2 Sahadan veya serbest atıştan yapılan sayılardan sonra:

26.2.1 Sayı yiyen takımın herhangi bir oyuncusu, sayının yapıldığı taraftaki dip çizginin herhangi bir noktasından topu oyuna sokabilir.

Bu uygulama bir sayıdan sonra, duraksama veya moladan sonra hakemin topu oyuncuya vermesi sırasında da geçerlidir.

26.2.2 Dip çizginin üstünde veya gerisinde topu oyuna sokacak olan oyuncu sağa-sola, geriye hareket edebilir veya top o takımın oyuncuları arasında paslaşılabilir ancak beş (5) saniyenin sayımına, ilk oyuncunun sınır çizgisinin dışında topu eline aldığında başlanır.

26.2.3 Top sepetten geçtikten sonra topu oyuna sokacak takımın rakipleri topa dokunamayacaktır.

Topa yanlışlıkla veya içgüdüsel olarak dokunmaya izin verilebilir ancak uyarıya rağmen topa müdahale edilerek topun oyuna sokulması geciktiriliyorsa, bunun cezası teknik fauldür.

26.3 Kurallara aykırı bir durum veya oyunun duraklamasından sonra:

26.3.1 Topu oyuna sokacak oyuncu, arkalığın tam arkası hariç, kurala aykırılığın olduğu veya oyunun durduğu yere en yakın ve hakem tarafından gösterilen sınır çizgisi dışındaki yerden topu oyuna sokacaktır.

26.3.2 Hakem topu sınır çizgileri dışından oyuna sokacak oyuncuya vermeli, atmalı veya alabileceği bir yere koymalıdır.

26.4 Kural

26.4.1 Topu oyuna sokan oyuncu şunları yapamaz:


Sahada başka bir oyuncuya değmeden topa dokunamaz.


Topu elinden çıkarmadan veya çıkarırken sahaya giremez.


Topu elinden çıkarmak için beş (5) saniyeden fazla bekleyemez.


Top sahadaki bir oyuncuya değmeden topun sınır çizgileri dışına temas etmesine neden olamaz.


Topun doğrudan sepete girmesine neden olamaz.


Topu elinden çıkarmadan veya çıkarırken, herhangi bir yöne bir (1) m'den fazla ilerleyemez veya ayrı iki yönde hareket edemez.

Ancak kotullar uygunsa çizgiye dik olarak geriye hareket edebilir.

26.4.2 Diğer oyuncular şunları yapamaz:


Top atılmadan, vücutlarının herhangi bir kısmıyla sınır çizgisi hizasını geçemezler.


Sınır çizgilerinin dışındaki serbest alan iki (2) m'den az ise, topu oyuna sokacak oyuncuya bir (1) m'den fazla yaklaşamazlar.

Madde 26.4'e aykırılık ihlaldir.

26.5 Cezası

Top, rakip takıma oyuna sokulmak üzere ilk oyuna sokulacağı noktadan verilir.



MADDE 27. MOLA

27.1 Tanım

Mola bir takımın antrenörünün veya yardımcı antrenörünün isteği üzerine oyuna verilmiş bir aradır.

27.2 Kural

27.2.1 Her mola bir (1) dakika sürecektir.

27.2.2 Aşağıdaki durumlarda mola fırsatı başlar:


Top öldüğünde ve oyun saati durduğunda, hakemin bir faul veya bir ihlali belirtirken masa görevlileri ile iletişimi sona erdiğinde.


Sahadan yapılan bir sayıdan önce veya sonra istekte bulunan takım sayı yediğinde.

27.2.3 Aşağıdaki durumlarda mola fırsatı sona erer:


Hakem elinde topla hava atışını yaptırmak için daireye girdiğinde.


Hakem ilk veya tek serbest atış yaptırmak için topla veya topsuz serbest atış kulvarına geldiğinde.


Topu oyuna sokacak oyuncu topu aldığında.

27.2.4 Her takımın ilk üç periyodda bir (1), dördüncü periyodda iki (2) ve her uzatma periyodunda bir (1) mola hakkı vardır.

27.2.5 Mola ilk istekte bulunan takımın antrenörüne kaydedilecektir. Ancak rakibin sahadan yaptığı bir sayı varsa ve faul kararı verilmemişse, mola isteğinde bulunması halinde, sayı yiyen takımın antrenörüne kaydedilir.

27.2.6 Bir mola isteğinden sayı hakemi mola için sesli işaretini vermeden vazgeçilebilir.

27.2.7 Mola sırasında oyuncular sahayı terk ederek takım sıralarına oturabilirler ve takım sıra bölgesinde bulunmalarına izin verilenler, takım sıra bölgesinden uzaklaşmamak koşuluyla sahaya girebilirler.

27.3 İzlenecek Yol:

27.3.1 Antrenörün veya antrenör yardımcısının mola isteme hakkı vardır. Bunu yapmak için sayı görevlisine giderek, elleriyle ilgili işareti yapacak ve açık bir şekilde mola isteyecektir.

27.3.2 Mola fırsatı başlar başlamaz, sayı görevlisi sesli işareti vererek bir mola isteği olduğunu hakemlere bildirecektir. Mola isteğinde bulunan takımın rakibi sahadan sayı yaparsa, saat görevlisi derhal oyun saatini durduracak ve sesli itaretini verecektir.

27.3.3 Mola, hakemlerden biri düdüğünü çalıp, mola işaretini verince başlar.

27.3.4 Mola, hakem düdük çaldığında ve takımları sahaya davet ettiğinde biter.

27.4 Kısıtlamalar

27.4.1 Tek bir cezaya ait serbest atış(lar) arasında veya sonrasında, top ölene ve saatin çalıştığı bir dönem sonrasına kadar mola verilmez.

İstisnalar:


Serbest atışlar arasında faul olduğunda; Bu durumda serbest atışlar tamamlandıktan sonra yeni faulün cezası uygulanmadan mola verilecektir.


Son veya tek serbest atıştan sonra top canlanmadan önce bir faul olduğunda; Bu durumda yeni faulün cezası uygulanmadan mola verilecektir.


Son veya tek serbest atıştan sonra, top canlanmadan önce cezası hava atışı veya topun oyuna sokulması olan bir ihlal çalındığında. Birden fazla faulün cezası olarak setler halinde serbest atışlar verildiğinde, her set ayrı kabul edilmelidir.

27.4.2 Dördüncü periyodun veya uzatma periyodunun son iki (2) dakikasında saat, sahadan yapılan sayı nedeniyle durduğunda sayı atan takıma mola verilmez.

27.4.3 Kullanılmayan molalar bir sonraki periyoda veya uzatma periyoduna taşınamaz.



MADDE 28. OYUNCU DEĞİŞİKLİĞİ

28.1 Kural

28.1.1 Bir takım, oyuncu değişikliği fırsatı olduğunda oyuncu(lar) değiştirebilir.

28.1.2 Aşağıdaki durumlarda oyuncu değiştirme fırsatı başlar:


Top öldüğünde ve oyun saati durduğunda ve hakem bir faul veya ihlal kararını belirtip masa görevlileriyle iletişimi sona erdiğinde.


Dördüncü periyodun veya uzatma periyodunun son iki (2) dakikasında, oyuncu değişikliği isteyen takım sayı yediğinde.

Aşağıdaki durumlarda oyuncu değiştirme fırsatı sona erer:


Hakem topla birlikte hava atışına yapmak için orta daireye girdiğinde.


Hakem topla veya topsuz tek ya da ilk serbest atış yaptırmak için serbest atış kulvarına girdiğinde.


Topu oyuna sokacak oyuncu topu aldığında.

28.1.3 Yeni değiştirilmiş bir oyuncu ile oyuna yeni girmiş bir yedek, saatin çalıştığı dönemden sonra top ölmeden tekrar oyuna giremez veya oyundan çıkamazlar.

İstisnalar:


Takım beş (5)'ten az oyuncu ile kalırsa.


Bir hatanın düzeltilmesinde rol alacak oyuncu kurallara uygun bir değişiklik sonrasında takım sırasındaysa.

28.2 İzlenecek Yol:

28.2.1 Yedek oyuncu, oyuncu değişikliği isteme hakkına sahiptir. Bunun için sayı görevlisine gidecek ve ilgili işareti yaparak açık şekilde değişiklik isteğini iletecektir. Değişiklik fırsatı başlayana kadar değişiklik sıralarında/sandalyelerinde oturacaktır.

28.2.2 Oyuncu değiştirme fırsatı doğduğunda sayı görevlisi sesli işaret vererek hakemlere değişiklik talebi olduğunu bildirecektir.

28.2.3 Yedek oyuncu, hakem değişiklik işaretini verinceye kadar sınır çizgileri dışında bekleyecektir.

28.2.4 Kenara alınan oyuncunun sayı görevlisine veya hakemlere değişikliği bildirmesi gerekmez. Direkt olarak takım sırasına gidebilir.

28.2.5 Oyuncu değişikliği olabildiğince çabuk tamamlanacaktır. Beşinci faulünü yapan veya diskalifiye edilen oyuncu 30 saniye içinde değiştirilmelidir. Hakemlerin yargısına göre gereksiz bir gecikme söz konusu ise, ilgili takıma bir mola verilecektir.

28.2.6 Mola sırasında oyuncu değişikliği isteği varsa, yedek oyuncu sahaya girmeden önce sayı görevlisine durumu bildirmelidir.

28.2.7 Sayı görevlisi, oyuncu değişikliği ile ilgili sesli işaretini vermeden,

değişiklikten vazgeçebilir.

28.3 Şu durumlarda oyuncu de iºikli ine izin verilmez:

28.3.1 Bir ihlalden sonra topu oyuna sokma hakkı olmayan takım değişiklik isterse.

İstisnalar:


Topu oyuna sokacak takım oyuncu değiştirirse.


İki takımdan birine faul verilirse.


İki takımdan birine mola verilirse.


Hakem herhangi bir nedenle oyunun duraksamasına karar verirse.

28.3.2 Tek bir (1) cezaya ait serbest atış(lar) arasında veya sonrasında, saatin çalıştığı bir dönemden sonra top yeniden ölünceye kadar.

İstisnalar:


Serbest atışlar arasında bir faul kararı verilirse. Bu durumda serbest atışlar tamamlanacak ve yeni faulün cezası uygulanmadan önce değişiklik yapılacaktır.


Son veya tek serbest atıştan sonra top canlanmadan bir faul verilirse. Bu durumda yeni faulün cezası uygulanmadan önce değişiklik yapılacaktır.


Tek veya son serbest atıştan sonra top yeniden canlanmadan önce, cezası hava atışı veya topun oyuna sokulması olan bir ihlal kararı verildiğinde.

Birden fazla faulün cezası olarak setler halinde serbest atışlar verildiğinde her set ayrı kabul edilmelidir.

28.3.3 Değiştirilmek istenen oyuncu hava atışına katılacak veya serbest atışları kullanacak oyuncu ise.

İstisnalar:


Oyuncunun sakatlanması,


Beşinci faulünü alması.


Diskalifiye edilmesi.

28.3.4 Dördüncü periyodun veya uzatma periyodunun, sayılardan sonra oyun saatinin durduğu son iki (2) dakika içinde sahadan sayı atan takım, oyuncu değişikliği isteğinde bulunan takım ise.

İstisnalar:


Mola alınmışsa.


Sayı yiyen takım da oyuncu(lar) değişikliği isteğinde bulunmuşsa.


Hakem herhangi bir nedenle oyunun duraksamasına karar vermişse.


Serbest atış kullanacak oyuncunun değiştirilmesi:

Serbest atış (atışlar) kullanacak oyuncu, aşağıdaki koşullarla değiştirilebilir:


Değişiklik isteği ilk veya tek atışta değişiklik fırsatı sona ermeden yapılmış olmalıdır.


Birden fazla faulün cezası olarak setler halinde serbest atışlar verildiğinde her set ayrı kabul edilmelidir.


Son veya tek serbest atıştan sonra topun ölmesi, değişiklik fırsatı verir.

Serbest atış kullanan oyuncu değiştiriliyorsa, diğer takım da, top son veya tek serbest atış için canlanmadan isteğin yapılmış olması koşuluyla, bir oyuncu değişikliği yapabilir.



MADDE 29. BİR PERİYODUN VEYA OYUNUN SONU

29.1 Bir periyod, uzatma periyodu veya oyun, oyun saatinin oynama süresinin bittiğini belirten sesli işaretiyle sona erer.

29.2 Herhangi bir periyod veya uzatma periyodunun bittiğini belirten oyun saatinin sesli işaretiyle aynı zamanda veya hemen önce bir faul kararı verilirse, bunun sonucu serbest atışı (atışları) gerektiriyorsa atışlar kullandırılacaktır.



MADDE 30. HÜKMEN YENİLGİ

30.1 Kural

Bir takım aşağıdaki durumlarda hükmen yenik sayılacaktır:


Başhakem tarafından uyarılmasına rağmen oynamaktan kaçınırsa.


Davranışları oyunun oynanmasını engelliyorsa.


Maçın programda belirtilen başlama saatinden on beş (15) dakika sonrasına kadar takım gelmemişse veya sahada oynamaya hazır beş (5) oyuncu bulunduramıyorsa.

30.2 Cezası

30.2.1 Oyunu rakip takım kazanmış olur ve skor yirmiye sıfır (20-0) olarak

kaydedilir. Ayrıca hükmen yenilen takım puanlamada sıfır (0) puan alır.

30.2.2 İki oyunlu serilerde (evinde ve deplasmanda) ve play-off'ların üç maçlık serilerinde birinci, ikinci veya üçüncü maçı hükmen kaybeden takım seriyi hükmen kaybetmiş sayılır. Bu ceza, play-off'ların beş maçlık serilerinde uygulanmaz.



MADDE 31. KENDİLİĞİNDEN YENİLGİ

31.1 Kural

Oyun sırasında bir takımın sahada ikiden az oyuncusu kalmışsa, o takım maçı kendiliğinden kaybetmiş olur.

31.2 Cezası

31.2.1 Kendiliğinden yenilgi durumu oluştuğunda maçı kazanan takım öndeyse, oyunun durduğu andaki skor geçerli olacaktır. Eğer maçı kazanan takım o anda önde değilse, skor o takım Iehine iki-sıfır (2-0) olarak kaydedilecektir. Ancak oyunu kaybeden takım bir (1) puan alacaktır.

31.2.2 İki oyunluk serilerde (evinde ve deplasmanda) ilk veya ikinci maçı kendiliğinden kaybeden takım, seriyi de ''kendiliğinden yenilgi'' ile kaybetmiş olur.



4. İHLALLER




MADDE 32. İHLALLER

32.1 Tanım

İhlal, kurallara aykırı hareket edilmesidir.

32.2 İzlenecek Yol:

Hakemler, bir ihlal kararı verirken aşağıdaki temel ilkeleri dikkate alacak ve değerlendirecektir:


Oyunun bütünlüğünü korumak için kuralların ruhuna ve amacına ermek.


Her oyunda sağduyulu davranmak için tutarlılık, oyuncuların yeteneklerini ve davranışlarını dikkate alarak oyunu yönetmek.


Oyuna katılanların ne yapmak istediğini ve oyun için neyin doğru olduğunu hissederek, oyunun akışı ile oyunun kontrolü arasında bir denge kurmak.

32.3 Cezası

Top, arkalığın doğrudan arkası hariç, ihlalin olduğu yere en yakın sınır çizgisinden oyuna sokması için rakibe verilecektir.

İstisnalar: Madde.26.5, 41.3, 57.4.6 ve 57.5.4



MADDE 33. SAHA DIŞI OYUNCU VE SAHA DIŞI TOP

33.1 Tanım

33.1.1 Bir oyuncunun vücudunun herhangi bir kısm, başka bir oyuncu dışında sınır çizgilerinin üstündeki, yukarısındaki veya dışındaki zemine veya herhangi bir nesneye temas ediyorsa, o oyuncu saha dışıdır.

33.1.2 Top aşağıdakilerden birine dokunmuşsa saha dışıdır:


Saha dışındaki bir oyuncuya veya başka bir kişiye.


Sınır çizgisinin üstündeki, yukarısındaki veya dışındaki zemine veya herhangi bir nesneye.


Arkalığın desteklerine, arkalığın arka yüzüne ve arkalığın üstünde ve/veya arkasındaki herhangi bir nesneye.

33.2 Kural

33.2.1 Top saha dışına çıkarken bir oyuncudan başka bir şeye dokunmuş olsa bile, topa dokunan son oyuncu, topun dışarı çıkmasına neden olmuş sayılır.

33.2.2 Eğer top sınır çizgileri üzerinde veya dışındaki bir oyuncunun dokunmas ya da ona çarpması sonucu saha dışına çıkarsa, topun çıkmasına o oyuncu neden olmuş sayılır.



MADDE 34. DRIPLING

34.1 Tanım

34.1.1 Dripling, sahada canlı bir topu kontrol eden oyuncunun topu yere atması, tiplemesi, yuvarlaması veya başka bir oyuncuya dokunmadan topu zeminde sektirmesi ve topa tekrar dokunması ile başlar.

Dripling oyuncunun topa aynı anda iki eliyle dokunmasıyla veya topun bir ya da iki elinde kalmasıyla sona erer. Dripling sırasında oyuncu, top zemine temas etmeden dokunmamak koşulu ile topu havaya atabilir.

Top oyuncunun eline temas etmediği sürece, atacağı adım sayısı ile ilgili bir kısıtlama yoktur.

34.1.2 Sahadaki canlı bir topu istem dışı kaybedip yeniden kontrolüne alan oyuncu fumble (fambıl) yapmış sayılır.

34.1.3 Aşağıdakiler dripling sayılmaz:


Sayı amacıyla sahadan peş peşe atışlar.


Driplingin başında veya sonunda yapılan fumble'lar.


Topun kontrolünü kazanmak amacıyla diğer oyuncular arasındaki topa vurmak.


Bir batka oyuncunun kontrolündeki topa vurmak.


Pas arasına girip, topu keserek kontrolüne almak.


Topla yürüme ihlali yapmamak ve yere dütürmeden tutmak kotuluyla elden ele atmak.

34.2 Kural

Bir oyuncu driplingini tamamladıktan sonra sahadaki canlı bir topu aşağıdaki nedenlerle kontrol ettiği durumlar hariç, ikinci defa süremez:


Sayı amacıyla sahadan yapılan atış.


Rakibin topa etkili teması sonucu topun elden çıkması.


Pas veya fumble'dan sonra bir başka oyuncunun topa dokunması.



MADDE 35. TOPLA YÜRÜME

35.1 Tanım

35.1.1 Topla yürüme, sahada canlı bir topu tutarken bir veya her iki ayağın herhangi bir yönde bu kuralda belirtilen sınırları aşarak yapılan illegal hareketlerdir.

35.1.2 Sahada canlı bir topu tutan oyuncu, bir ayağını yerden kaldırmadan diğer ayağı ile herhangi bir yöne bir ya da daha fazla adım atarsa pivot yapmış olur. Bu sırada yerden kaldırmadığı ayak, pivot ayağıdır.

35.2 Kural

35.2.1 Pivot ayağını belirleme


Topu tuttuğunda iki ayağı da yerde olan oyuncu, istediği ayağını pivot ayağı olarak seçebilir. Bir ayağını yerden kaldırdığı anda diğeri pivot ayağı olur.


Hareket ederken veya dripling yaparken topu tutan oyuncu aşağıdaki şekillerde stop yapabilir:

- Eğer bir ayağı yere temas ediyorsa:


Diğer ayağı yere değdiği anda, yere ilk temas eden pivot ayağı olur.


Oyuncu yere ilk temas eden ayağının üzerinde sıçrayıp aynı anda iki ayağının üzerine düşebilir. Bu durumda iki ayağını da pivot ayağı olarak kullanamaz.

- Eğer oyuncunun iki ayağıda havada ise ve oyuncu:


Aynı anda iki ayağının üzerine düşerse, istediği ayağını pivot ayağı olarak seçebilir. Bir ayağını yerden kaldırdığında, diğeri pivot ayağı olur.


Önce bir, sonra diğer ayağının üzerine düşerse, yere ilk temas eden ayağı pivot ayağı olur.


Bir ayağının üzerine düşüp tekrar sıçrayarak aynı anda iki ayağının üzerine düşerse hiçbir ayağını pivot ayağı olarak kullanamaz.

35.2.2 Topla ilerleme


Sahada canlı bir topu kontrol eden oyuncu pivot ayağını seçtikten sonra:

- Pas veya sahadan sayı amacıyla şut atarken pivot ayağı yerden kaldırılabilir ancak top elden (ellerden) çıkana kadar tekrar yere konamaz.

- Driplinge batlamak için top elden (ellerden) çıkmadan önce

pivot ayağı yerden kaldırılamaz.


Stop yapıldığında hiçbir ayak pivot ayağı değilse:

- Pas veya sahadan sayı amacıyla şut atarken ayaklardan biri veya her ikisi yerden kaldırılabilir ancak top elden (ellerden) çıkana kadar tekrar yere konamaz.

- Driplinge başlamak için top elden (ellerden) çıkana kadar hiçbir ayak kaldırılamaz.

35.2.3 Yere düten, yerde yatan veya oturan oyuncu:

Oyuncunun topu tutarken yere dütmesi veya yerde yatan ve otururken topun kontrolünü eline geçirmesi Iegaldir.

Ancak oyuncu yerde topu tutarken daha sonra yerde kayarsa, yuvarlanırsa veya ayağa kalkmak isterse bu bir ihlaldir.



MADDE 36. ÜÇ SANİYE

36.1 Kural

36.1.1 Bir oyuncu, takımı canlı bir topu sahada kontrol ederken ve saat çalışırken, rakibine ait kısıtlamalı alanda birbirini izleyen üç (3) saniyeden fazla kalamaz.

36.1.2 Aşağıdaki durumlarda oyuncunun daha uzun süre kalmasına izin verilmelidir:


Oyuncu kısıtlamalı alanı terk etmeye çalışıyorsa.


Kendisi veya bir takım arkadaşı sahadan sayı için atış halindeyken kısıtlamalı alanda ise ve top oyuncunun elini (ellerini) terk etmiş veya terk etmek üzereyse.


Kısıtlamalı alanda sayı atmak için dripling yaparken üç (3) saniyeden az kalmışsa.

36.1.3 Bir oyuncunun kısıtlamalı alanın dışına çıkmış olması için, her iki ayağının da kısıtlamalı alanın dışına basması gerekir.



MADDE 37. YAKINDAN SAVUNULAN OYUNCU

37.1 Tanım

Sahada canlı bir topu tutan oyuncu rakibi tarafından en çok bir (1) metre içinde aktif olarak savunuluyorsa, o oyuncu yakından savunuluyor demektir.

37.2 Kural

Yakından savunulan bir oyuncu beş (5) saniye içinde pas vermeli, şut atamalı ve dripling yapmalıdır.



MADDE 38. SEKİZ SANİYE

38.1 Kural

38.1.1 Bir oyuncu kendi geri sahasında canlı bir topun kontrolünü eline geçirdiğinde, oyuncunun takımı, topu sekiz (8) saniye içinde ön sahasına geçirmelidir.

38.1.2 Bir takımın geri sahası; takımının sepeti, arkalığın sahaya bakan kısmı ile takımın sepeti arkasındaki dip çizgi, kenar çizgiler ve orta çizginin tamamı ile sınırlanan sahadan olutur.

38.1.3 Bir takımın ön sahası; rakibinin sepeti, rakibinin arkalığının sahaya bakan kısmı ile rakibinin sepetinin arkasındaki dip çizgi, kenar çizgiler ve orta çizginin yakın kenarı ile sınırlanan sahadan oluşur.

38.1.4 Top, ön sahanın zeminine veya vücudunun herhangi bir kısmı ön sahaya temas eden oyuncuya veya ön sahaya temas eden hakeme dokunduğunda, o takımın ön sahasına gitmiş olur.



MADDE 39. YİRMİDÖRT SANİYE

39.1 Kural

39.1.1 Bir oyuncu sahada canlı bir topun kontrolünü eline geçirdiğinde, takımı yirmidört (24) saniye içinde sayı için şut atmak zorundadır. Sahadan sayı için şut sırasında şu koşulların tamamı gerçekleşmelidir:


24 saniye aygıtının sesli işaretinden önce top oyuncunun elini (ellerini) terk etmiş olmalı ve,


Top, tut için oyuncunun elini (ellerini) terk ettikten sonra, 24 saniye aygıtının sesli işaretinden önce çembere çarpmalı.

39.1.2 Topu kontrolünde bulunduran takım 24 saniye içinde şut atamazsa, bu, 24 saniye aygıtının sesli işareti ile belirtilecektir.

39.1.3 24 saniyenin sonlarına doğru sahadan sayı için şut atılmış ve top oyuncunun elini (ellerini) terk ettikten sonra havadayken sesli işaret gelmişse, topun sepetten geçmesi halinde sayı sayılacaktır.

39.2 İzlenecek Yol:

39.2.1 Hakem, 24 saniye aygıtının yanlışlıkla başa alındığını farkederse, takımlardan herhangi birini dezavantajlı duruma düşürmemek koşuluyla, oyunu derhal durduracaktır. 24 saniye aygıtı, göstermesi gereken saniyelere getirilerek düzeltilecek ve oyunun durdurulmasından önce topu kontrol eden takım, topu oyuna sokacaktır.

39.2.2 Takımlardan biri topu kontrolünde bulundururken 24 saniye aygıtı yanlışlıkla sesli işaret verirse, hakem oyunu derhal durduracaktır. Top, sesli işaret verildiğinde topu kontrol etmekte olan takoma verilecek ve 24 saniye başa alınacaktır.

39.2.3 Top hiçbir takımın kontrolünde değilken 24 saniye aygıtı yanlışlıkla sesli işaret verirse oyuna hava atışı ile devam edilecektir.



MADDE 40. TOPUN GERİ SAHAYA DÖNMESİ

40.1 Tanım

40.1.1 Top aşağıdaki koşullarda o takımın geri sahasına gitmiş sayılır:


Geri sahaya temas etmitse.


Vücudunun herhangi bir kısmı geri sahaya temas eden bir oyuncuya veya geri sahaya temas eden hakeme dokunmuşsa.

40.1.2 Bir takım topu kontrolünde bulundururken aşağıdaki durumlarda topun geri sahasına dönmesine neden olur:


O takımdan bir oyuncu ön sahada topa son temas eden oyuncuysa ve,

- O takımdan bir oyuncu top geri sahaya temas ettikten sonra topa ilk dokunan oyuncuysa veya,

- O takımdan geri sahaya temas eden bir oyuncu, topa ilk dokunan oyuncuysa,


Bir oyuncu, geri sahasında topa son dokunan oyuncuyken, top o takımın ön sahasına temas eder ve topa o takımdan geri sahasına temas eden bir oyuncu, ilk dokunan oyuncu olursa.

Bu kısıtlama, topun oyuna sokulması da dahil ön sahadaki tüm durumlar için geçerlidir.

40.2 Kural

Bir takım canlı bir topu kendi ön sahasında kontrol ederken, o takımdan bir oyuncu topun geri sahaya dönmesine neden olamaz.

Bu kısıtlama bir takımın topu serbest atıştan (atışlardan) sonra kenar çizginin orta noktasından oyuna sokma hakkı olan durumlarda uygulanmaz.



MADDE 41. TOPA MÜDAHALE VE AKSAMA MÜDAHALE

41.1 Tanım

41.1.1 Topun el (eller) ile tutulması ve rakibin sepetine doğru havaya atılması şuttur.

Topa el (eller) ile vurup rakibin sepetine doğru göndermek tiptir.

Topu el (eller) ile aşağıya, sepetin içine doğru atmaya çalışmak smaçtır.

Tip ve smaç da sahadan atılan şut olarak kabul edilir.

41.1.2 Sahadan atılan şut, top atış halindeki oyuncunun elini (ellerini) terk ettiğinde başlar.

41.1.3 Sahadan atılan şut, şu durumlarda sona erer:


Top doğrudan sepete üstten girer ve sepetin içinde kalır veya içinden geçerse.


Top doğrudan veya çembere çarptıktan sonra sepetten geçme olasılığını kaybetmişse.


Top çembere çarptıktan sonra bir oyuncu tarafından kurallara uygun olarak dokunulmutsa.


Top zemine çarparsa.


Top ölürse.

41.2 Kural

41.2.1 Sahadan atılan şutta topa müdahale şu durumlarda oluşur:


Top aşağı doğru inmekte ve tümüyle çember seviyesinin üzerinde iken topa bir oyuncu dokunursa.


Top arkalığa çarptıktan sonra ve tümüyle çember seviyesinin üzerinde iken topa bir oyuncu dokunursa.

Bu kısıtlamalar top çembere çarpana kadar veya topun sepete girme olasılığı olduğu sürece uygulanır.

41.2.2 Sahadan atılan şutta aksama müdahale şu durumlarda oluşur:


Top çemberle temas halindeyken bir oyuncu sepete veya arkalığa temas ederse.


Bir oyuncu sepete alttan elini sokup topa dokunursa.


Top sepetin içindeyken bir savunma oyuncusu topa veya sepete dokunursa.


Hakemin yargısına göre bir savunma oyuncusu topun sepetten girmesini önleyecek şekilde arkalığın veya çemberin sallanmasına neden olursa.

41.2.3 Sahadan sayı için atılan şut sırasında top havada iken hakemler düdük çalar, oyun saati veya 24 saniye aygıtı sesli işaret verirse topa ve aksama müdahale ile ilgili bütün hükümler geçerlidir.

41.3 Cezası

41.3.1 İhlal hücum oyuncusu tarafından yapılmışsa sayı verilmeyecektir. Diğer takım topu serbest atış çizgisinin uzantısının hizasındaki kenar çizginin dışından oyuna sokacaktır.

41.3.2 İhlal savunma oyuncusu tarafından yapılmışsa hücum takım Iehine:


Atış iki sayılık bölgeden yapılmışsa iki (2) sayı,


Atış üç sayılık bölgeden yapılmışsa üç (3) sayı kaydedilir.

Bu durumlarda verilecek sayının değeri ve daha sonra izlenecek yol, top sepetten geçtiğinde yapılanların aynısıdır.

41.3.3 İhlal aynı anda her iki takım oyuncuları tarafından yapılmışsa sayı verilmez. Bu durumda oyun hava atışı ile başlar.



5. FAULLER




MADDE 42. FAULLER

42.1 Tanım

Faul rakiple kişisel temas konusundaki kuralların ihlali ve/veya sportmenlik dışı davranışlardır.

42.2 Kural

Kuralları ihlal edene bir faul kaydedilir ve ilgili maddeye göre cezası uygulanır.



MADDE 43. TEMAS

43.1 Tanım

43.1.1 10 oyuncunun dar bir alanda belirli bir hızla hareket ettiği basketbol oyununda kişisel temaslar kaçınılmazdır.

43.1.2 Hakemler temasları cezalandırıp cezalandırmama konusunda aşağıdaki temel ilkeleri değerlendirecek ve dikkate alacaktır:


Kuralların ruhu, amaç ve oyunun bütünlüğüne katkıda bulunmak için gereğini yapmak.


Önemsiz ve oyuncuya avantaj sağlamayan, rakibi dezavantajlı duruma düşürmeyen kişisel temasları cezalandırmayarak avantaj/dezavantaj uygulamasında tutarlı olmak, böylece oyunun akışını gereksiz şekilde kesmemek.


Oyunda tutarlı bir şekilde sağduyulu davranırken, oyuncuların yetenekleri ile tavır ve davranışlarını göz önünde bulundurmak.


Oyunun kontrolü ile akışı arasında tutarlı bir denge sağlarken, sahadakilerin ne yapmaya çalıştığını ve oyun için neyin doğru olduğunu hissetmek.



MADDE 44. KİŞİSEL FAUL

44.1 Tanım

44.1.1 Kişisel faul, top canlı ya da ölüyken rakip bir oyuncuya kurallara aykırı teması içeren bir oyuncu faulüdür. Bir oyuncu rakip oyuncuyu tutamaz, önünü kapatamaz, itemez, çelme takamaz, elini, kolunu, dirseğini, kalçasını, bacağını, dizini ya da ayağını kullanarak veya vücudunu anormal bir pozisyona getirerek (silindirinin dışına çıkarak) ilerlemesini engelleyemez, sertliğe veya şiddete başvuramaz.

44.1.2 Kapatma, toplu ya da topsuz hareket eden bir oyuncunun ilerlemesini engelleyen kurallara aykırı kişisel temastır.

44.1.3 Şarj, rakip oyuncunun torsosuna toplu ya da topsuz olarak itme veya çarpma şeklinde yapılan kişisel temastır.

44.1.4 Arkadan illegal savunma, bir savunma oyuncusunun rakibine arkadan yaptığı kişisel temastır. Savunma oyuncusunun topla oynamaya çalışması, ona rakip bir oyuncuya arkadan temas etme hakkı vermez.

44.1.5 Tutma, rakip oyuncunun serbestiyetini kısıtlayan kişisel temastır. Temas (tutma) vücudun herhangi bir kısmı ile olabilir.

44.1.6 İllegal perdeleme, topu kontrolünde bulundurmayan bir rakip oyuncunun sahada gitmek istediği yere gitmesini geciktirmek veya engellemek için yapılan kişisel temastır.

44.1.7 Ellerin illegal kullanılması, savunma oyuncusunun savunma yaparken toplu veya topsuz rakibinin ilerlemesini engellemek için elini (ellerini) rakip oyuncunun üzerine koyması ve temas halinde kalması ile oluşur.

44.1.8 İtme, topu kontrolünde bulunduran veya bulundurmayan rakibini vücudunun herhangi bir kısmı ile zor kullanarak hareket ettirmesi veya harekete zorlamasıyla oluşan kişisel temastır.

44.2 Cezası

Kurallara aykırı hareket eden oyuncuya kişisel faul verilecektir. Ek olarak:

44.2.1 Faul, atış halinde olmayan bir oyuncuya yapılmışsa,


Oyuna, faul yapılan takımın, topu faulün yapıldığı yere en yakın sınır çizgileri dışından oyuna sokması ile devam edilecektir.


Faul yapan takımın, takım faul sayısı dolmuşsa Madde. 55 (Takım Faulleri: Cezası) uygulanacaktır.

44.2.2 Faul, atış halinde olan bir oyuncuya yapılmışsa,


Sayı başarılmışsa sayılacak ve oyuncuya bir (1) serbest atış hakkı verilecektir.


Sayı girişimi iki sayılık bölgeden yapılmış ve başarılamamışsa, oyuncuya iki (2) serbest atış hakkı verilecektir.


Sayı girişimi üç sayılık bölgeden yapılmış ve başarılamamışsa, oyuncuya üç (3) serbest atış hakkı verilecektir.


Oyuncu, bir periyodun veya uzatma periyodunun bittiğini belirten oyun saatinin veya 24 saniye aygıtının sesli işaretinin verildiği sırada veya hemen önce faule maruz kalmışsa ve top bu sırada henüz elinde ise, sayı girişimi başarılıda olsa, sayılmayacak ve oyuncuya atışı yaptığı yere göre iki (2) veya üç (3) serbest atış hakkı verilecektir.

44.3 Silindir Prensibi

Silindir prensibi bir oyuncunun sahada etrafındaki hayali silindir ile işgal ettiği alan olarak tanımlanır. Bu, oyuncunun üzerindeki boşluğu da içerir ve şu sınırlarla belirlenir:


Önde avuç içleri,


Arkada kalça,


Yanlarda kol ve bacakların dışına bakan yüzeyleri.

Eller ve kollar, ayakların uzantısını taşmamak ve dirseklerden bükülü olmak koşulu ile torsonun önünde olabilir. Oyuncunun ayakları arasındaki mesafe, boyuyla orantılı olmalıdır.









44.4 Dikeylik Prensibi

44.4.1 Sahada her oyuncu, başka bir rakip oyuncu tarafından işgal edilmemiş her yeri (silindirini) kullanma hakkına sahiptir.

44.4.2 Bu prensip; zeminde işgal ettiği alanı, üzerindeki boşluğu ve sıçradığında altında kalan boşluğu açıklar.

44.4.3 Oyuncu dikey pozisyonunu (silindir) terketiğinde ve kendi dikey pozisyonunda (silindirinde) bulunan bir rakip oyuncuyla vücut teması meydana geldiğinde, bu temastan dikey pozisyonunu (silindirini) terk eden oyuncu sorumludur.

44.4.4 Savunma oyuncusu yerden dikey sıçradığı (kendi silindiri içinde) veya el ve kolların kendi üzerinde ve silindiri içinde uzattığı için cezalandırılmamalıdır.

44.4.5 İster yerde, ister havada olsun hücum oyuncusu Iegal savunma pozisyonunda olan savunma oyuncusuna aşağıdakileri yapmak suretiyle temasa neden olmayacaktır:


Kendisine daha fazla yer açmak için kollarını kullanma,


Sahadan atış sırasında veya hemen sonra bacaklarını veya kollarını açarak temasa neden olmak.

44.5 Legal Savunma Pozisyonu

44.5.1 Bir savunma oyuncusu şu durumlarda kurallara uygun savunma pozisyonu almış sayılır:


Yüzü rakibe dönük ve


Her iki ayağı yerde.

44.5.2 Legal savunma pozisyonunda silindir, oyuncunun bulunduğu zeminden üzerindeki tavana kadar uzanır. Oyuncu ellerini ve kollarını başının üzerine kaldırabilir veya dikey olarak sıçrayabilir ancak ellerini ve kollarını hayali silindirin dışına çıkartamaz.

44.6 Topu Kontrol Eden Oyuncun Savunulması

44.6.1 Topu kontrol eden (tutan veya dripling yapan) oyuncunun savunulmasında zaman ve mesafe faktörleri dikkate alınmaz.

44.6.2 Toplu oyuncu en yakından savunulacağını beklemeli ve rakibi saniyeden daha kısa bir süre içinde bile olsa önünde legal savunma pozisyonu almışsa, durmaya veya yön değiştirmeye hazır olmalıdır.

44.6.3 Savunma oyuncusu Iegal savunma pozisyonu alırken bir vücut temasına neden olmamalıdır.

44.6.4 Legal savunma pozisyonunu alan oyuncu daha sonra rakibini savunmak için hareket edebilir ancak kollarını, omuzlarını, kalçalarını veya bacaklarını uzatarak dripling yapan oyuncunun onu geçmesini engelleyecek bir harekete neden olamaz.

44.6.5 Toplu pozisyonlarda hakemler kapatmalı şarj değerlendirmesi yaparken şu ilkeleri dikkate alacaktır:


Savunma oyuncusunun yüzü toplu oyuncuya dönük ve her iki ayağı yerde legal savunma pozisyonu almış olmalıdır.


Savunma oyuncusu Iegal savunma pozisyonu için sabit durabilir, dikey sıçrayabilir, yanlara veya geriye doğru hareket edebilir.


Savunma oyuncusu hareket halindeyken, toplu oyuncuya doğru olmamak koşulu ile yanlara ve geriye hareket edip legal savunma pozisyonunu korumak için bir ya da iki ayağını bir an yerden kaldırabilir.


Temas savunma oyuncusunun torsosuna meydana geldiğinde savunma oyuncusunun çarpışma noktasına daha önce geldiği kabul edilir.


Legal savunma pozisyonu oluşturmuş olan savunma oyuncusu darbenin şiddetini azaltmak veya sakatlıktan korunmak için silindirinin içinde dönebilir.

Yukarıdaki maddelerin gerçekleşmesi durumunda faule hücum oyuncusunun neden olduğu kabul edilir.

44.7 Havadaki Oyuncu

44.7.1 Sahadaki bir noktadan sıçrayan oyuncunun tekrar aynı noktaya düşme hakkı vardır.

44.7.2 Sıçrayan bir oyuncu sıçradığı anda düşeceği yerde ve sıçradığı nokta ile düşeceği nokta arasında rakip oyuncu(lar) olmaması koşulu ile başka bir noktaya düşebilir.

44.7.3 Sıçrayan bir oyuncu yere indikten sonra hızını alamayarak düştüğü noktanın ilerisinde legal savunma pozisyonu almış bir rakibine çarparsa temastan kendisi sorumludur.

44.7.4 Bir oyuncu havaya sıçradıktan sonra, rakibi onun hareket alanına giremez.

44.7.5 Havadaki bir oyuncunun altına girip temasa neden olmak genellikle sportmenlik dışı bir fauldur, bazı durumlarda diskalifiye edici faul bile olabilir.

44.8 Topu Kontrol Etmeyen Oyuncunun Savunması

44.8.1 Topun kontrolünü elinde bulundurmayan bir oyuncu sahada serbestçe hareket etme ve başka bir oyuncunun işgal etmediği herhangi bir yeri kullanma hakkına sahiptir.

44.8.2 Topsuz bir oyuncuyu savunurken zaman ve mesafe faktörleri dikkate alınacaktır. Bir savunma oyuncusu, hareket etmekte olan bir rakibinin durması ya da yön değiştirmesine olanak vermeyecek kadar az zaman ya da mesafe bırakarak hareket alanının üzerinde ve/veya yakınında pozisyon alamaz. Bu mesafe, rakibin hızıyla doğru orantılı olarak bir (1) normal adımdan az ve iki (2) normal adımdan fazla olmaz.

Eğer bir oyuncu legal savunma pozisyonunu alırken zaman ve mesafe faktörlerini göz önünde bulundurmazsa ve rakibi ile arasında temas meydana gelirse, temastan o oyuncu sorumludur.

44.8.3 Bir savunma oyuncusu kurallara uygun savunma pozisyonu aldıktan sonra rakibin kendisini geçmesini engellemek için kollarını, omuzlarını, kalçalarını ya da bacaklarını uzatarak temasa neden olamaz. Ancak sakatlanmaya karşı kendini korumak için, kendi silindiri içinde olduğu yerde dönebilir ya da kollarını vücuduna yakın bir biçimde önünde tutabilir.

44.9 Perdeleme: Legal ve İllegal

44.9.1 Bir oyuncu topu kontrolünde bulundurmayan rakibinin sahada

istediği bir noktaya gitmesini geciktirmeye ya da engellemeye çalıştığında perdeleme yapılmış olur.

44.9.2 Perdeleme yapan oyuncunun hareketi tu durumlarda legaldir:


Temas meydana geldiğinde hareketsiz (kendi silindiri içinde) olmalıdır.


Temas meydana geldiğinde her iki ayağı zeminle temas halinde olmalıdır.

44.9.3 Perdeleme yapan oyuncunun perdelemesi tu durumlarda illegaldir:


Temas meydana geldiğinde hareketli ise.


Temas meydana geldiğinde hareketsiz duran rakibinin görüş alanı dışında perdeleme yaparken yeterli mesafeyi bırakmamış ise.


Temas meydana geldiğinde hareket halindeki rakibine karşı zaman ve mesafe faktörlerini göz önünde bulundurmamışsa.

44.9.4 Perdeleme hareketsiz bir rakibin görüş alanı içinde (önden ya da yandan) yapılırsa, perdelemeyi yapan oyuncu temas etmemek koşuluyla rakibine istediği kadar yaklaşıp perdeleme yapabilir.

44.9.5 Perdeleme hareketsiz bir rakibin görüş alanı dışında yapılırsa, perdelemeyi yapan oyuncu, rakibin perdeye temas etmeden bir (1) normal adım atmasına izin verecek kadar aralık bırakmalıdır.

44.9.6 Rakip hareket halindeyse, zaman ve mesafe faktörleri dikkate alınacaktır. Perdeyi oluşturan oyuncu, rakibin durarak veya yön değiştirerek perdeden kurtulmasına olanak verecek kadar mesafe bırakmalıdır. Bırakılacak mesafe bir (1) adımdan az, iki (2) adımdan çok olmayacaktır.

44.9.7 Legal perdeleme yapılan bir oyuncu, perdeyi yapan oyuncuya yapacağı her türlü temastan sorumludur.

44.10 Kapatma

44.10.1 Perdeleme yapma giritiminde bulunan bir oyuncu hareket halindeyken hareketsiz duran veya kendisinden uzaklaşan rakibine temas ederse, kapatma faulü yapmış olur.

44.10.2 Bir oyuncu top ile ilgilenmeden, yüzü rakibe dönük olarak pozisyon alır ve rakibi ile birlikte hareket ederse, başka faktörler söz konusu olmadıkça, meydana gelecek temaslardan sorumludur.

''Başka faktör söz konusu olmadıkça'' ifadesi perdelenen oyuncunun bilerek itilmesi, yüklenilmesi ve tutulmasını içerir.

44.10.3 Bir oyuncu sahada pozisyon alırken kollarını veya dirseklerini silindirinin dışına çıkarabilir ancak bir rakibi geçerken kollarını veya dirseklerini silindirinin içine almalıdır. Oyuncunun kolları ve dirsekleri silindirinin dışındaysa ve temas meydana gelmişse, bu kapatma veya tutmadır.

44.11 Rakibe EI (eller) ve/veya Kol (kollarla) Temas

44.11.1 Bir rakibe el (eller) ile dokunma kendi başına bir ihlal değildir.

44.11.2 Hakemler teması yapan oyuncunun bir avantaj elde edip etmediğine karar verecektir. Teması yapan oyuncu, rakibinin hareket serbestliğini kısıtlarsa, o temas faul olarak nitelendirilir.

44.11.3 EI (ellerin) ya da açılmış kol (kolların) kurallara aykırı kullanılması, savunma oyuncusunun toplu ya da topsuz bir rakibe eliyle (elleriyle) ve koluyla (kollarıyla) temas etmesi ve teması sürdürmesiyle olutur.

44.11.4 Toplu ya da topsuz bir rakibe tekrar tekrar dokunmak, ya da dürtmek, oyunun sertleşmesine neden olabileceği için fauldür.

44.11.5 Elinde top olan hücum oyuncusu aşağıdakileri yaptığında faul yapmış olur:


Avantaj sağlamak için kolunu veya dirseğini savunma oyuncusuna dolamak.


Savunma oyuncusunun topla oynamasını ya da oynamaya çalışmasını engellemek veya savunma oyuncusuyla arasında boşluk yaratmak amacıyla itmek.


Dripling sırasında rakip oyuncunun, topun kontrolünü kazanmasını engellemek için kolunu açmak.

44.11.6 Topsuz bir hücum oyuncusunun aşağıdaki nedenlerle "rakibi itmesi" faul olarak değerlendirilir:


Topu alabilmek için serbest kalmak,


Savunma oyuncusunun topla oynamasını veya oynamaya çalışmasını engellemek.


Kendisiyle savunma oyuncusu arasında alan yaratmak.

44.12 Post Oyunu

44.12.1 Dikeylik prensibi post oyununda da uygulanır. Post pozisyonundaki hücum oyuncusu ve onu savunan savunma oyuncusu birbirlerinin dikeylik (silindir) haklarına uymalıdır.

44.12.2 Post pozisyonundaki savunma veya hücum oyuncusunun rakibini omuz ya da kalçasıyla iterek pozisyonunu bozması ya da dirseklerini açarak, kollarıyla, dizleriyle veya vücudunun diğer bölümlerini kullanarak rakibinin hareket serbestliğini engellemesi fauldür.



MADDE 45. ÇİFT FAUL

45.1 Tanım

Çift faul iki rakip oyuncunun aşağı yukarı aynı zamanda birbirlerine faul yapmaları durumudur.

45.2 Cezası

45.2.1 Her iki oyuncuya da birer kişisel faul kaydedilecek, serbest atış attırılmayacaktır.

45.2.2 Oyun aşağıdaki şekillerde devam edecektir:


Aynı anda sahadan başarılmış bir sayı olmuşsa, sayı yiyen takım topu dip çizgi gerisinden oyuna sokacaktır.


Topu kontrol eden veya kontrol etme hakkını kazanmış olan takım, olayın olduğu noktaya en yakın sınır çizgileri dışından topu oyuna sokacaktır.


Top hiçbir takımın kontrolünde değil ise veya hiçbir takım topu kontrol etme hakkına sahip değilse, oyun faullerin olduğu noktaya en yakın dairede yapılacak hava atışı ile devam eder.



MADDE 46. SPORTMENLİK DIŞI FAUL

46.1 Tanım

46.1.1 Sportmenlik dışı faul bir oyuncuya yapılan ve kuralların ruhuna ve amacına uygun bir şekilde doğrudan topla oynamaya yönelik olmayan bir kişisel fauldür.

46.1.2 Sportmenlik dışı faul kararları oyun boyunca tutarlılık göstermelidir.

46.1.3 Hakem sadece aksiyonu (hareketi) değerlendirmelidir.

46.1.4 Bir faulün sportmenlik dışı olup olmadığı değerlendirilirken, hakemler şu prensiplere dikkat etmelidir:


Bir oyuncunun topla oynama yönünde çabası yoksa ve temasa neden olursa, bu bir sportmenlik dışı fauldür.


Bir oyuncu topla oynama çabası içindeyken aşırı sertlik içeren bir temasa neden olursa, bu bir sportmenlik dışı fauldür.


Bir oyuncu rakibini tutar, vurur, çelme takar veya isteyerek iterse bu bir sportmenlik dışı fauldür.


Bir oyuncu topla kurallara uygun oynama çabası içindeyken bir faul yaparsa (normal basketbol oyunu faulü) bu bir sportmenlik dışı faul değildir.

46.1.5 Sürekli olarak sportmenlik dışı fauller yapan bir oyuncu diskalifiye edilmelidir.

46.2 Cezası

46.2.1 Faul yapan oyuncuya sportmenlik dışı bir faul kaydedilecektir.

46.2.2 Rakip takım serbest atış (atışlar) kullandıktan sonra, kenar çizginin orta noktasından topu oyuna sokacaktır.

Serbest atış sayısı aşağıdaki gibidir:


Faul, atış halinde olmayan bir oyuncuya yapılırsa iki (2) serbest atış.


Faul, atış halindeki oyuncuya yapılırsa ve atış başarılıysa, sayı geçerli sayılacak ve ek olarak bir (1) serbest atış verilecektir.


Faul, atış halindeki bir oyuncuya yapılır ve atış başarılı olmazsa, sayı girişiminin yapıldığı yere göre iki (2) ya da üç (3) serbest atış verilecektir.



MADDE 47. DİSKALİFİYE EDİCİ FAUL

47.1 Tanım

47.1.1 Bir oyuncu, yedekler, antrenör, antrenör yardımcıları veya takımın diğer ilgilileri tarafından yapılan göze çok batan sportmenlik dışı hareket ve davranışlar, diskalifiye edici fauldür.

47.1.2 Bir antrenör aşağıdaki nedenlerle de diskalifiye edilecektir:


Kendi sportmenlik dışı davranışlar nedeniyle iki (2) teknik faul (C) almışsa,


Antrenör yardımcıları, yedekler ve takım sırasında bulunan diğer takım ilgililerinin sportmenlik dışı davranışları nedeniyle üç (3) teknik faul (B) veya herhangi bir tanesi antrenörün kendisi aleyhine verilmiş (C) üç (3) teknik faul verilmişse.


Diskalifiye edilen antrenörün yerini, sayı cetvelinde ismi yazılı yardımcı antrenör alacaktır. Sayı cetvelinde yardımcı antrenörün ismi yazılmamışsa, yerini kaptan alacaktır.

47.2 Cezası

47.2.1 Diskalifiye edici faul, neden olan kişinin hanesine yazılır.

47.2.2 Diskalifiye edilen kişi oyunun geri kalan kısmında takımının soyunma odasında bekleyecek ya da isterse binayı terk edecektir.

47.2.3 Rakip takım, serbest atış(lar) kullandıktan sonra, topu kenar çizginin orta noktasından oyuna sokacaktır.

Serbest atış sayısı, sportmenlik dışı fauldeki (madde 46.2.2) gibidir.



MADDE 48. DAVRANIT KURALLARI

48.1 Tanım

48.1.1 Oyunun akıcılığını ve güzelliğini korumak için her iki takımın oyuncularının, yedeklerinin, antrenörlerin, antrenör yardımcılarının ve takım ilgililerinin maçın hakemleri, masa görevlileri ve teknik gözlemci ile tam bir işbirliği içinde olmaları gerekir.

48.1.2 Her takım kazanmak için elinden gelenin en iyisini yapacaktır ancak bu, sportmenlik ve fairplay ruhu içinde yapılmalıdır.

48.1.3 Bu işbirliğini veya uyumu bozmaya yönelik kasıtlı davranışlar teknik faul olarak değerlendirilecek ve ilgili maddelere göre cezaIandırılacaktır.

48.1.4 Hakem, teknik faulden kaçınmak için oyunun akışına direkt etkisi olmayan ve kasıt unsuru taşımayan önemsiz tepkileri dikkate almamalı, gerekiyorsa uyarıda bulunmalıdır.

48.1.5 Top canlıyken daha önceki bir teknik ihlal farkedilmişse oyun durdurulacak ve teknik faul verilecektir. Teknik faulün cezası, teknik ihlal farkedildiği anda meydana gelmiş gibi uygulanacaktır. Teknik ihlalle oyunun durması arasında olanlar geçerli kabul edilecektir.

48.2 Kural

Oyun esnasında sportmenlik ve fairplay ruhuna aykırı saldırgan davranışlar meydana gelebilir. Böyle bir durum karşısında hakemler oyunu derhal durdurmalı ve gerekiyorsa güvenlik kuvvetleri düzeni sağlamak için müdahale etmelidir.

48.2.1 Saldırgan davranışlar oyuncular, yedekler, antrenörler ve takım ilgilileri arasında meydana gelmişse, hakemler olayları önlemek için gerekli davranışları göstermelidir.

48.2.2 Yukarıda adı geçen kişiler rakip oyunculara veya hakemlere karşı saldırgan davranış içindelerse derhal diskalifiye edilmelidir. Hakemler olayı, karşılaşma ile ilgili sorumlulara rapor etmelidirler.

48.2.3 Güvenlik kuvvetleri sadece hakemlerin talebi üzerine sahaya girebilirler. Bununla beraber seyirciler saldırganlık sergileyerek sahaya girmişse, güvenlik kuvvetleri takımları ve hakemleri korumak için kendiliklerinden olaya müdahale edebilirler.

48.2.4 Soyunma odaları, giriş-çıkışlar dahil olmak üzere bütün alanların güvenliğini ve düzenini sağlamak, organizasyonla ilgili kuruluşun yetkisi ve güvenlik kuvvetlerinin sorumluluğu altındadır.

48.2.5 Oyuncuların, yedek oyuncuların, antrenörlerin, antrenör yardımcılarının ve takım ilgililerinin teknik donanıma zarar vermelerine hakemler izin vermeyecektir.

Bu tür davranışlar olduğu zaman hakemler ilgili takımın antrenörüne derhal uyarıda bulunacaktır. Hareketin tekrarı halinde ilgili kişiye teknik faul verilecektir. İlgili kişinin ismi sayı cetvelinde yer almıyorsa teknik faul antrenöre verilir ve ''B'' olarak kaydedilir. Hakemler tarafından verilen kararlar kesindir ve tartışılamaz.



MADDE 49. OYUNCU TEKNİK FAULÜ

49.1 Tanım

49.1.1 Rakip oyuncuyla temas içermeyen fauller, oyuncu teknik faulüdür.

49.1.2 Bir oyuncu hakemlerin uyarılarını göz ardı eder veya aşağıdaki gibi taktikler uygularsa bu bir teknik fauldür:


Hakemlere, teknik gözlemciye, masa görevlilerine veya rakiplere saygısızca hitap etmek veya dokunmak,


Seyirciyi tahrik etmek için sözlü saldırıda bulunmak veya jest yapmak,


Rakibini kışkırtmak veya ellerini gözlerinin önünde sallayarak görütünü engellemek,


Topun oyuna sokulmasını engelleyerek oyunu geciktirmek,


Kendisine verilen faulden sonra hakemler tarafından istenmesine rağmen elini düzgün şekilde kaldırmamak,


Sayı görevlisi ve hakemlere haber vermeden forma numarasını değiştirmek,


Herhangi bir nedenle sahayı izinsiz terketmek,


Tüm ağırlığını verecek şekilde çembere asılmak.

Smaç sırasında oyuncu şunları yapabilir:

- Çemberi bir an için tutabilir.

- Hakemin yargısına göre kendisini veya diğer oyuncuları korumak için çembere asılabilir.

49.2 Cezası

49.2.1 Oyuncuya bir teknik faul verilecektir.

49.2.2 Rakibe bir (1) serbest atış ve topu kenar çizginin orta noktasından oyuna sokma hakkı verilir.



MADDE 50. ANTRENÖR, ANTRENÖR YARDIMCILARI, YEDEK OYUNCULAR VE TAKIM İLGİLİLERİNE TEKNİK FAUL

50.1 Tanım

50.1.1 Antrenör, antrenör yardımcısı, yedek oyuncu veya takım ilgilileri hakemlere, teknik gözlemciye, masa görevlilerine ya da rakiplere saygısızca hitap etmeyecek ve dokunmayacaktır.

50.1.2 Antrenörler, antrenör yardımcıları, yedek oyuncular ve takım ilgilileri aşağıdaki durumlar dışında takım sıra bölgesi içinde kalacaklardır:


Antrenör, antrenör yardımcısı, yedek oyuncu veya takım ilgilileri sakatlanan bir oyuncuya yardım etmek için hakemlerden izin aldıktan sonra sahaya girebilir.


Sakatlanan oyuncu, mesleki yargısına göre tehlike içinde ve acil yardıma gereksinim duyuyorsa, doktor hakemden izin almadan sahaya girebilir.


Yedek oyuncu hakem masasına giderek değişim isteminde bulunabilir.


Antrenör veya antrenör yardımcısı mola istemek için takım sıra bölgesini geçebilir.


Mola sırasında antrenör, antrenör yardımcısı, yedek oyuncular veya takım ilgilileri takım sıra bölgesi yakınlarında olmak koşulu ile sahaya girebilir. Antrenör, takım sıra bölgesinde kalmak koşulu ile oyun esnasında oyuncularla iletişim kurabilir.


Oyun saati durduğunda olmak koşulu ile antrenör veya antrenör yardımcısı istatistiki bilgi almak için hakem masasına gidebilir. İletişim oyunun normal akışını kesmeden ve kibar bir şekilde olacaktır.

50.2 Cezası

50.2.1 Antrenöre bir teknik faul verilecektir.

50.2.2 Rakibe iki (2) serbest atış ve topu kenar çizginin orta noktasından oyuna sokma hakkı verilir.



MADDE 51. OYUN ARALARINDA VERİLEN TEKNİK FAULLER

51.1 Tanım

Oyun aralarında yani; oyunun başlamasından önceki sürede (20 dakika), periyodlar ve devre arasındaki arada, herhangi bir uzatma periyodundan önceki arada, teknik faul verilebilir.

Oyun arası, oyunun başlamasından 20 dakika önce veya saat görevlisinin bir periyodun sona erdiğini gösteren sesli işaretiyle başlar.

Orta dairede yapılan hava atışında sıçrayan oyunculardan ilkinin legal teması ile bir sonraki periyod başlar, oyun arası sona erer.

51.2 Cezası

Teknik faul verilen;


Takım kadrosunda bulunan oyuncu ise, oyuncu faulü olarak yazılacak ve rakip takım iki (2) serbest atış kullanacaktır.

Bu faul, takım faulü olarak kabul edilecektir.


Bir antrenör, yardımcı antrenör, oyuncu-antrenör ya da takım ilgilisiyse antrenöre yazılacak ve rakip takım iki (2) serbest atış kullanacaktır.

Bu faul, takım faullerinden biri olarak sayılmayacaktır.

Birden fazla teknik faul verilmişse, uygulama için Madde 56'ya bakınız. (Özel durumlar)

51.3 İzlenecek Yol

Serbest atışlar tamamlandıktan sonra; orta dairede yapılacak hava atışı ile periyod veya uzatma periyodu başlayacaktır.



MADDE 52. KAVGA

52.1 Tanım

Kavga, iki ya da daha fazla kişi arasında (oyuncular, yedekler, antrenör ve antrenör yardımcıları ve takım üyeleri) karşılıklı fiziksel bir saldırı olmasıdır.

Bu madde yalnızca bir kavga ya da kavgayla sonuçlanabilecek bir olay sırasında takım sıra alanını terkeden yedekler, antrenörler, antrenör yardımcıları ya da takım üyeleriyle ilgilidir.





52.2 Kural

52.2.1 Bir kavga ya da kavgayla sonuçlanabilecek bir olay sırasında takım sıra alanını terkeden yedekler ve takım üyeleri diskalifiye edilecektir.

52.2.2 Bir kavga ya da kavgayla sonuçlanabilecek bir olay sırasında sadece antrenör ve/veya antrenör yardımcısı hakemlere olayı yatıştırmakta yardımcı olmak amacıyla takım sıra alanını terkedebilir. Bu durumda antrenör ve/veya yardımcı antrenör diskalifiye edilmeyecektir.

52.2.3 Antrenör ve antrenör yardımcısı takım sıra alanını terkettiği halde hakemlere olayın yatıştırmas için yardım etmez veya yardım etmeyi denemezse diskalifiye edilecektir.

52.3 Cezası

52.3.1 Takım sıra alanını terkettikleri için diskalifiye edilen yedek oyuncu ya da takım üyesi sayısı ne olursa olsun; antrenör hanesine sadece teknik faul (B) işlenecektir.

52.3.2 Bu maddeye göre her iki takımdan da takım üyeleri diskalifiye edilmiş ve başka faul cezası yoksa (Bakınız Madde 52.3.4) oyun hava atışı ile başlayacaktır.



52.3.3 Tüm diskalifiye edici fauller B.8.3'deki gibi sayı cetveline kaydedilecek ve takım faulü olarak sayılmayacaktır.

52.3.4 Yedek oyuncular ve takım üyelerinin takım sıra alanını terketmeden önce gerçekleşen tüm cezalar Madde 56'ya (özel durumlar) uygun olarak yerine getirilecektir.



8.GENEL KOTULAR



MADDE 53. TEMEL İLKE

53.1 Her hakemin oyun sırasında herhangi bir anda, top ister ölü ister canlı olsun, diğerinden bağımsız olarak faul çalma hakkı vardır.

53.2 Bir ya da her iki takıma karşı verilebilecek faul sayısı sınırlı değildir. Cezası ne olursa olsun sayı cetvelinde her faul yapana bir faul kaydedilecektir.



MADDE 54. OYUNCUNUN BEŞİNCİ FAULÜ

54.1 Kitisel ve/veya teknik bet (5) faul yapan bir oyuncuya durum hemen haber verilecek, oyuncu derhal oyunu terkedecek ve 30 saniye içinde yerine bir oyuncu girecektir.

54.2 Daha önce beşinci faulünü yapmış olan bir oyuncunun yaptığı yeni bir faul antrenöre yazılır. (''B'' olarak)



MADDE 55. TAKIM FAULLERİ - CEZASI

55.1 Tanım

55.1.1 Bir takım, bir periyodda kişisel ya da teknik faul olarak dört (4) oyuncu faulü yaptığında ''takım faulü durumu''na girmiştir.

55.1.2 Oyun aralarında yapılan takım üyelerinin faulleri hemen sonraki periyod ya da uzatma periyodunda yapılmış kabul edilecektir.

55.1.3 Uzatma periyodunda (periyodlarında) yapılan takım üyelerinin faulleri dördüncü periyodda yapılmış kabul edilecektir.

55.2 Kural

55.2.1 Bir takımın, takım faul hakkını doldurmasından sonra yapacağı tüm kişisel fauller, faul yapılan oyuncu atış halinde olmasa da iki (2) serbest atışla cezalandırılmayacaktır.

55.2.2 Faul, canlı bir topun kontrolünü elinde bulunduran ya da topu kenardan oyuna sokma hakkı olan takımın bir oyuncusu tarafından yapılmışsa, bu faul iki (2) serbest atışla cezalandırılmayacaktır.



MADDE 56. ÖZEL DURUMLAR

56.1 Tanım

Bir faul ya da ihlal sonrasında aynı duran saat periyodunda başka fauller yapıldığında “özel durumlar” olutabilir.

56.2 İzlenecek Yol

56.2.1 Tüm fauller yazılacak ve cezaları belirlenecek.

56.2.2 Hangi sırayla çalındıkları belirlenecek.

56.2.3 Her iki takıma karşı aynı cezalar ve çift faul cezaları birbirini götürecek. Birbirini götüren cezalar hiç olmamış sayılacaktır.

56.2.4 En son doğan cezadan dolayı topu oyuna sokma hakkı varsa bu uygulanır, diğer topu oyuna sokma hakları iptal edilir.

56.2.5 Top bir faul cezasının uygulanması için yani ilk veya tek serbest atış veya topun oyuna sokulması için canlandıktan sonra bu ceza bir diğer cezayla birbirini götürmek için kullanılamaz.

56.2.6 Kalan cezalar meydana geliş sırasına göre uygulanacaktır.

56.2.7 Eğer tüm eşit cezaların iptalinden sonra uygulanacak bir ceza kalmaz ise oyun Madde 45.2.2’deki gibi başlayacaktır.



MADDE 57. SERBEST ATITLAR

57.1 Tanm

57.1.1 Serbest atış, bir oyuncuya serbest atış çizgisinin gerisinden ve yarım dairenin içinden savunmasız bir (1) sayı yapma fırsatının verilmesidir.

57.1.2 Bir serbest atış serisi, bir tek faul cezası için uygulanan bütün serbest atışlardan oluşur.

57.1.3 Bir serbest atış ve beraberindeki aktivitenin bittiğinin kabul edilmesi için:


Top doğrudan sepete üstten girmeli, içinde kalmalı ya da içinden geçmeli.


Direkt olarak ya da çembere değdikten sonra sepete girme olasılığı kalmamalı.


Çembere değdikten sonra bir oyuncu kurallara uygun olarak topa dokunmalı.


Yere değmeli.


Ölmelidir.

57.1.4 Son ya da tek serbest atış sonrasında, top çembere değdikten sonra, sepete girmeden önce savunma ya da hücum oyuncusu tarafından kurallara uygun olarak dokunulursa, statüsü değişir ve iki (2) sayılık bir değer kazanır.

57.2 Kişisel bir faul karar verildiğinde ve serbest atış (atışlar)la cezalandırıldığında:

57.2.1 Kendisine faul yapılan oyuncu serbest atış (atışları) kullanacaktır.

57.2.2 Kendisine faul yapılan oyuncunun değişmesi istenmişse, oyundan çıkmadan önce bu oyuncu serbest atış (atışları) kullanmalıdır.

57.2.3 Serbest atış (atışları) kullanması gereken oyuncu sakatlık, beşinci faul ya da diskalifiye olma nedeniyle oyunu terk etmek zorunda kalırsa, serbest atış (atışları) yerine giren oyuncu kullanacaktır.

Eğer yedek oyuncu yoksa serbest atış (atışları) kaptanın belirleyeceği bir oyuncu kullanacaktır.

57.3 Bir teknik faul kararı verildiğinde serbest atışlar rakip takımdan kaptanın belirleyeceği herhangi bir oyuncu tarafından kullanılabilir.

57.4 Serbest Atışı Kullanacak Oyuncu:

57.4.1 Serbest atış çizgisinin gerisinde ve yarım dairenin içinde yerini alacaktır.

57.4.2 Top yere değmeden sepete üstten girmesi ya da çembere girmesi koşuluyla istediği atış biçimini kullanabilir.

57.4.3 Hakem tarafından topun verildiği andan itibaren beş (5) saniye içinde topu elinden çıkaracaktır.

57.4.4 Top çemberden geçene ya da çembere dokunana dek serbest atış çizgisine ya da çizginin önündeki sahaya değmeyecektir.

57.4.5 Aldatma atışı (fake) yapmayacaktır. Madde 57.4'e aykırı hareket edilmesi ihlaldir.

57.4.6 Cezası:

ihlali serbest atış kullanan oyuncu yapmışsa; hemen önce, aynı anda veya hemen sonrasında bir başka oyuncu tarafından yapılan bir ihlal gözardı edilecek ve sayı sayılmayacaktır. Başka serbest atış(lar) yoksa, top sınır çizgilerinin dışından, serbest atış çizgisinin uzantısından rakip tarafından oyuna sokulacaktır.

57.5 Serbest Atış Kulvarlarındaki Oyuncular

57.5.1 Serbest atış kulvarlarının paylaşımı:


Birer (1) metre derinliğinde olduğu kabul edilen serbest atış kulvarına en fazla beş (5) oyuncu (3 savunma ve 2 hücum) yerleşebilir.


Kısıtlamalı alanın her iki tarafındaki iki kulvara sadece serbest atış kullanan oyuncunun rakipleri yerletebilir.


Oyuncular, yalnızca hakları olan kulvara, birer atlayarak yerleşecektir.

57.5.2 Serbest atış kulvarlarındaki oyuncular:

57.5.2.1 Hakları olmayanlar kulvarlarda durmayacaklardır.

57.5.2.2 Top serbest atış kullanan oyuncunun elini (ellerini) terketmeden kısıtlamalı ve tarafsız alana girmeyecek, kulvarlarını terketmeyeceklerdir.

57.5.2.3 Top çembere değene ya da değmeyeceği anlaşılana dek sepete doğru giden topa dokunmayacaklardır.

57.5.2.4 Top çemberle temas halinde iken sepet ya da arkalığa dokunmayacaklardır.

57.5.2.5 Elini sepetin altından geçirerek topa dokunmayacaklardır.

57.5.2.6 Arkasından başka serbest atışın (atışların) olduğu bir serbest atış sırasında topun sepete girme olasılığı devam ettiği sürece topa, sepete ya da arkalığa dokunmayacaklardır.

57.5.2.7 Top bir serbest atış için canlandıktan sonra, serbest atış kullanan oyuncunun elinden (ellerinden) çıkmadan yerlerini terk

etmeyeceklerdir.











57.5.3 Serbest Atışı Kullanan Oyuncunun Rakipleri:

57.5.3.1 Hareketleriyle serbest atışı kullanan oyuncuyu şaşırtmayacaktır.

57.5.3.2 Top sepetin içindeyken topa ya da sepete dokunmayacaktır.

57.5.3.3 Hakemin yargısına göre, arkalığı ve çemberi topun sepete girmesini engelleyecek bir şekilde sallamayacaktır. Madde 57.5 'e aykırı hareket edilmesi iHLALDiR.

57.5.4 Cezası

57.5.4.1 Serbest atış başarılıysa ve Madde 57.5.1, 57.5.2.1, 57.5.2.2, 57.5.2.7 ya da 57.5.3.1'i ihlal eden, serbest atış kulvarında bulunan herhangi bir oyuncuysa ihlal gözardı edilecek ve sayı geçerli olacaktır.

57.5.4.2 Serbest atış başarısız ve Madde 57.5.1, 57.5.2.1, 57.5.2.2, 57.5.2.7 ya da 57.5.3.1'i ihlal eden;


Serbest atış kullanan oyuncunun takım arkadaşıysa, top serbest atış çizgisinin uzantısından oyuna sokulmak üzere rakibe verilecektir.


Serbest atış kullanacak oyuncunun rakibiyse, serbest atış kullanan oyuncuya yeni bir serbest atış hakkı verilecektir.


Her iki takım birden ihlal ederse, oyun hava atışıyla başlayacaktır.

57.5.4.3 Eğer Madde 57.5.2.3, 57.5.2.4, 57.5.2.5, 57.5.2.6, 57.5.3.2 ya da 57.5.3.3'ü ihlal eden;


Serbest atışı kullanan oyuncunun takım arkadaşıysa, sayı geçersizdir, top faul çizgisi uzantısından rakip takıma verilecektir.


Serbest atışı kullanan oyuncunun rakibiyse, serbest atış başarılı sayılacak ve bir (1) sayı verilecektir.


Her iki takım birden ihlal ederse sayı geçersizdir, oyun hava atışıyla başlayacaktır.

57.5.4.4 Madde 57.5.2.3 ihlali serbest atış kullanan oyuncunun rakibi tarafından son ya da tek serbest atış sırasında yapılmışsa, atış başarılı sayılacak, bir (1) sayı verilecek ayrıca ihlali yapan oyuncuya bir teknik faul verilecektir.

57.5.4.5 Eğer birden fazla atış yapılacaksa, topu sınır çizgileri dışından oyuna sokma hakkı ya da hava atışı cezaları ancak son atışta yapılacak bir ihlalde geçerlidir.

57.6 Serbest Atış Kulvarında Olmayan Diğer Tüm Oyuncular;

57.6.1 Hareketleriyle serbest atışı (atışları) kullanan oyuncuyu şaşırtmayacaklardır.

57.6.2 Top çembere çarpana kadar ya da serbest atış sonuçlanana kadar serbest atış çizgisinin uzantısı ve üç sayı çizgisinin gerisinde bekleyeceklerdir. Madde 57.6'ya aykırı hareket edilmesi İHLALDİR.

57.6.3 Cezası

Yukarıda Madde 57.5.4'e bakınız.

57.7 Arkasından başka bir seri serbest atış (atışlar), topu oyuna sokma hakkı ya da hava atışı yapılacak serbest atışlarda;

57.7.1 Oyuncular serbest atış kulvarlarına dizilmeyeceklerdir.

57.7.2 Tüm oyuncular serbest atış çizgisinin uzantısı ve üç sayı çizgisinin gerisinde bekleyeceklerdir. Madde 57.7'ye aykırı hareket edilmesi iHLALDiR:

57.7.3 Cezası

Yukarıda Madde 57.5.4'e bakınız.



MADDE 58. DÜZELTİLEBİLİR HATALAR

58.1 Tanım

Hakemler sadece aşağıdaki durumlarda yanlışlıkla yapılan bir kural hatasını düzeltebilirler.

58.1.1 Haksız yere serbest atış (atışlar) verilmesi,

58.1.2 Yanlış oyuncunun serbest atış (atışlar) kullanmasına izin verilmesi,

58.1.3 Hakedilen serbest atışın (atışların) verilmemesi,

58.1.4 Hakemlerin yanlışlıkla sayı vermesi ya da geçerli sayıyı iptal etmesi,


58.2 İzlenecek Yol:

58.2.1 Hatanın düzeltilebilmesi için yukarıdaki hatalar yapıldıktan sonra saatin çalışırken ilk ölü toptan sonra, top yeniden canlanmadan önce hakem tarafından farkedilmiş ya da hakeme bildirilmiş olmalıdır.

Yani;

Hata gerçekletir - Tüm hatalar top ölüyken gerçekletir

Top canlanır - Hata düzeltilebilir

Saat çalışır veya çalışmaya devam eder - Hata düzeltilebilir

Top ölür - Hata düzeltilebilir

Top yeniden canlanır - Hata artık düzeltilemez

58.2.2 Hakemler düzeltilebilir hatanın farkına varır varmaz , hiçbir takım dezavantajlı duruma düşürmemek koşuluyla oyunu durdurabilirler. Eğer hata oyun oynanırken farkedilirse sayı görevlisi sesli işaretini verip hakemleri dikkatini çekerek oyunu durdurmak için ilk ölü topu beklemelidir.

58.2.3 Hatanın farkedilmesinden önce yapılan sayılar, geçen süre ve diğer aktiviteler iptal edilmeyecektir.

58.2.4 Bir hata farkedilir ve hala düzeltilebilir durumda ise;


Hatanın düzeltilmesinde rolü olan bir oyuncu kurallara uygun olarak değiştirildikten sonra (diskalifiye edildiği ya da beşinci faulünü aldığı için değil) takım sırasında ise, hatanın düzeltilmesi için tekrar oyuna girmelidir. (Bu noktada yedeklikten oyunculuğa dönmüş olur) Hata düzeltildikten sonra kurallara uygun olarak oyuncu değişikliği istenmemişse oyunda kalabilir.


Oyuncu beşinci faulünü aldığı ya da diskalifiye edildiği için değiştirilmişse, yerine giren oyuncu hatanın düzeltilmesinde rol almalıdır.

58.2.5 Hata düzeldikten sonra oyun, hatanın düzeltilmesi için durdurulduğu noktadan devam edecektir. Top hatanın farkedildiği anda ona sahip olan takıma verilecektir.

58.2.6 Düzeltilebilir hatalar başhakem sayı cetvelini imzaladıktan sonra düzeltilemez.

58.2.7 Sayı hakeminin maçın skoru, faul ya da mola sayısı ile ilgili yazım hataları bu maddede yer alan "Düzeltilebilir Hata"lara dahil olmayıp başhakemin sayı cetvelini imzalamasından önce herhangi bir anda hakemler tarafından düzeltilebilir.

58.3 İstisnalar:

58.3.1 Yapılan hata haksız yere verilen serbest atış (atışlar) veya yanlış oyuncunun serbest atış (atışları) kullanması ise, hata sonucu yapılan serbest atış girişimleri ve beraberindeki tüm aktiviteler sportmenlik dışı, diskalifiye edici ya da teknik faul dışında iptal edilecektir.

58.3.2 Yapılan hata, yanlış oyuncunun serbest atış (atışlar) kullanması veya hakedilen serbest atışın (atışların) verilmemesi ise ve hatanın oluşumundan itibaren top kontrolü el değiştirmemiş ise, hatanın düzeltilmesinden sonra oyun, herhangi bir serbest atış sonrasında olduğu gibi başlayacaktır.

58.3.3 Yapılan hata hakedilen serbest atışın (atışların) verilmemesi ise ve oyuna hata sonucu olarak kenardan başlayan takım sayı kaydetmişse hata değerlendirilmeyecektir.



A - HAKEM İŞARETLERi

A.1 Aşağıda işaretlerle gösterilen el işaretleri resmi hakem işaretleri olup hakemlerin bu işaretleri kullanması zorunludur.

A.2 Masa Görevlileri de bu işaretleri bilmelidir.





















B.1 Şekil 16'da belirtilen resmi sayı cetveli, FIBA Dünya Teknik Komisyonu tarafından onaylanmıştır.

B.2 Farklı renklerde kağıtlara basılmış bir orijinal ve üç kopyadan oluşur. Beyaz kağıda basılı orijinal FIBA içindir. Mavi kağıda basılı ilk kopya yarışmanın organizatörleri, pembe olan ikinci kopya kazanan takım, sarı olan son kopya ise kaybeden takıma verilecektir.



Not:

1. Sayı görevlisinin iki ayrı renkte kalem kullanması önerilir, bunlardan birini birinci ve üçüncü periyod, diğerini ikinci ve dördüncü periyodlarda kullanacaktır.

2. Koşullar uygunsa sayı cetveli elektronik olarak hazırlanıp doldurulabilir.



B.3 Oyun başlamadan en az 20 dakika önce, sayı görevlisi sayı cetvelini aşağıdaki şekilde hazırlayacaktır;

B.3.1 İki takımın isimleri sayı cetvelinin tepesindeki boşluklara yazılacaktır. Birinci takım daima evsahibi takım olacaktır. Turnuvalarda ve tarafsız sahalarda oynanan maçlarda ilk takım programa adı ilk yazılan takımdır.

Birinci takım ''A'' takımı, ikinci takım ''B'' takımı olacaktır.

B.3.2 Sayı görevlisi daha sonra;

Yarışmanın adını,
Maç numarasını,
Maçın tarih, saat ve yerini,
Başhakem ve yardımcı hakemlerin isimlerini sayı cetveline yazacaktır.

B.3.3 Sayı görevlisi daha sonra takım temsilcisi ya da antrenörden elde ettiği Iisteyi kullanarak takım üyelerinin isimlerini ve numaralarını yazacaktır. "A" takımı sayı cetvelinin üst kısmına, "B" takımı alt kısmına yazılacaktır.

B.3.3.1 İlk sütuna her oyuncunun Iisans numarası (son üç rakam) yazılacaktır. Turnuvalarda oyuncuların Iisans numaraları sadece takımların ilk maçında yazılacaktır.

B.3.3.2 İkinci sütuna her oyuncunun soyadını ve adının ilk harfini büyük harflerle, oyunda kullanacağı numaranın yanına yazacaktır. Takım kaptanının isminin hemen yanına (CAP) yazılacaktır. Takım 12'den az oyuncu ile gelmişse, sayı hakemi oynamayacak oyuncu numarasına ait satırları, düz bir çizgiyle iptal edecektir.

B.3.4 Her takıma ait bölümün en altına takım antrenörü ve yardımcı antrenörün soyadın ve adının ilk harfini büyük harfle yazacaktır.

B.4 Oyunun başlamasından en az 10 dakika önce antrenörler;

B.4.1 Oyuncuların isimlerini ve numaralarını onaylayacaktır.

B.4.2 Antrenör ve yardımcı antrenörün isimlerini onaylayacaktır.

B.4.3 Oyuna başlayacak 5 (beş) oyuncuyu, oyuncu numaralarının yanında yer alan ''giren oyuncu'' kutucuğuna küçük bir ''x'' işareti koyarak işaretleyecektir.

B.4.4 Sayı cetvelini imzalayacaktır. Bu bilgileri ilk olarak ''A'' takımı antrenörü verecektir.

B.5 Sayı görevlisi oyunun başında ilk beş (5) oyuncunun numarasının yanındaki ''x'' işaretini ''daire'' içine alacaktır.

B.6 Sayı görevlisi oyun devam ederken ilk kez oyuna giren her yedek oyuncunun numarasının yanına ''x'' işareti koyacaktır. (Daire içine almadan)





B.7 Mola

B.7.1 Takım molaları, her periyod ve uzatma devrelerinde, takım adlarının altındaki uygun boşluklara büyük bir "X" işareti konarak kaydedilecektir.

B. 7 .2 Her periyod ya da uzatma devresi sonunda kullanılmayan boşluklar iki paralel çizgiyle kapatılacaktır.



B.8 Fauller

B.8.1 Oyuncu faulleri kişisel, teknik, sportmenlik dışı veya diskalifiye edici olabilir ve bunlar oyuncuların kendilerine yazılır.

B.8.2 Antrenörler, yardımcı antrenörler, yedekler ve takım ilgilerinin faulleri ise teknik ya da diskalifiye edici olabilir ve antrenöre yazılır.

B.8.3 Fauller aşağıdaki gibi yazılacaktır.

B.8.3.1 Kişisel fauller ''P'' harfi ile kaydedilecektir.

B.8.3.2 Oyuncu teknik faulü ''T'' harfi ile kaydedilecektir.

B.8.3.3 Antrenörün kişisel sportmenlik dışı davranışı nedeniyle verilen teknik faul ''C'' harfi ile kaydedilecektir.

B.8.3.4 Başka bir nedenle antrenöre verilen teknik faul ''B'' harfi ile kaydedilecektir.

B.8.3.5 Sportmenlik dışı fauller ''U'' harfi ile kaydedilecektir.

B.8.3.6 Diskalifiye edici fauller ''D'' harfi ile kaydedilecektir.

B.8.3.7 Serbest atış(lar) gerektiren tüm faullerde P, T, C, B, U veya D harfinin yanına serbest atış sayısı da yazılacaktır. (1, 2 ya da 3)

B.8.3.8 Aynı ağırlıkta cezaları olan ve madde 56'ya göre (özel durumlar) birbirini götüren tüm fauller, P, T, C, B, U veya D'nin yanına küçük bir "c" harfi konarak belirtilecektir.

B.8.3.9 Her periyod sonunda sayı görevlisi kullanılan boşluklarla, kullanılmayanları kalın bir çizgiyle ayıracaktır. Oyunun sonunda, sayı görevlisi kalan boşlukları kalın bir yatay çizgiyle iptal edecektir.

B.8.3.10 Diskalifiye edici faul örnekleri:

Takım sıra alanını terkettikleri için (Madde 52. Kavga) diskalifiye edilen antrenörler, antrenör yardımcıları, yedekler ve takım ilgilerinin faulleri aşağıdaki gibi kaydedilecektir. Diskalifiye edilen kişinin faul hanesinin kalan tüm boşlukları "F" harfi ile doldurulacaktır. Sadece antrenör diskalifiye edilmişse:













B.12.5 Yardımcı hakemin de imzalamasından sonra, başhakem sayı cetvelini onaylayıp imzalayacaktır. Böylece oyun yönetimi biter.

Not: Kaptanlardan biri maça itiraz ederek sayı cetvelini (itiraz durumunda kaptanın imzası" yazılı boşluğu) imzalarsa, masa görevlileri ve yardımcı hakem; başhakem gitmelerine izin verinceye kadar ayrılmayacaklardır.









C - İTİRAZ: İZLENECEK YOL

Resmi bir FIBA karşılaşması sırasında bir takım hakemlerden birinin bir kararı ya da herhangi bir olay nedeniyle olumsuz etkilendiğine inanıyorsa aşağıdaki işlemleri yapmalıdır;



C.1 Maçın sonunda şüphede olan takım kaptanı derhal başhakeme takımın maçın sonucuna itiraz ettiğini bildirecek ve "itiraz durumunda kaptanın imzası" yazan kısmı imzalayacaktır. İtirazın geçerlilik kazanabilmesi için Ulusal Federasyonun Yetkilisi veya kulüp temsilcisinin maçın bitiminden itibaren 20 dakika içinde bu itirazı yazılı olarak doğrulamalıdır. Ayrıntılı bir açıklama gerekli değildir. Sadece; "Ulusal Federasyon ya da X kulübü, X ve Y takımları arasındaki maçın sonucuna itiraz etmektedir" yazılması yeterlidir. Ayrıca depozito olarak FIBA ya da Teknik Komite temsilcisine 500 DM eşdeğeri bir miktar yatırılacaktır.

C.2 İtiraz durumunda, Teknik Komiser veya Başhakem maçın bitimini takip eden bir saat içinde olayı FIBA ya da Teknik Komite temsilcisine rapor edecektir.

C.3 Adı geçen takım ya da kulübün Ulusal Federasyonu maçın bitiminden sonra bir saat içinde FIBA temsilcisi ya da Teknik Komite Başkanına itiraz metnini sunmalıdır. İtiraz kabul edilirse, depozito geri verilecektir.

C.4 Adı geçen takım veya kulübün ya da rakibin Ulusal Federasyonu, ya da rakip takım, Teknik Komitenin kararıyla aynı görüşte değilse, kararı temyiz etme hakkı vardır. Temyizin geçerli olabilmesi için başvuru, Teknik Komitenin kararının iletilmesini takip eden 20 dakika içinde yapılmalı ve 1000 (bin) DM eşdeğeri bir depozito yatırılmalıdır. Temyiz jürisi son ve kesin kararı verecektir.



C.5 Video kayıtları, film, resim ya da diğer görsel elektronik, dijital, vs. aygıtlar bir oyunun sonucunu belirlemek ya da değiştirmek için kullanılamaz. Söz konusu aygıtlar sadece oyun sona erdikten sonra disiplin konularında sorumluluğu saptamak için ya da eğitim amaçlı kullanılabilir.



D - TAKIMLARIN SIRALANMASI

D.1 Uygulama;

Takımların sıralanması kazandıkları - kaybettikleri maçlara göre, kazandıkları her maç için 2 puan, kaybettikleri (kendiliğinden yenilgi dahil) her maç için bir (1) puan ve hükmen yenildikleri her maç için sıfır (0) puan almalarıyla yapılır.

D.1.1 Eğer sıralamada iki takım aynı puana sahipse, aralarında yaptıkları maçın (maçların) sonucu sıralamayı belirleyecektir.

D.1.2 İki takım arasında yapılan maçlarda atılan ve yenilen toplam sayılar aynı ise, sıralama her iki takımın grupta yaptığı tüm maçların sonuçlarının dikkate alınmasıyla sayı averajına göre yapılacaktır.

D.1.3 Sıralamada ikiden fazla takım eşit durumda ise, sadece sonuçlarının eşit durumdaki takımların kendi aralarında yaptıkları maçların dikkate alınmasıyla ikinci bir sıralama yapılacaktır.

D.1.4 İkinci sıralama sonrasında da eşit durumda olan takımlar varsa, sıralama eşit durumda olan tak mların aralarındaki maçların sayı averajına göre yapılacaktır.

D.1.5 Hala eşit durumda olan takımlar varsa grupta oynanan tüm maçların sayı averajı sıralamayı belirleyecektir.

D.1.6 Yukarıdaki ölçütlere göre herhangi bir aşamada ikiden fazla sayıdaki eşit durumlu takım sayısı ikiye indirilebilirse doğrudan D.1.1 ve D.1.2'deki uygulamaya başvurulacaktır.

D.1.7 Yine de ikiden fazla takımın eşitliği söz konusu olursa, D.1.3'den itibaren uygulama tekrarlanacaktır.

D.1.8 Sayı averajı her zaman bölme işlemi yapılarak hesaplanır.



D.2 İstisna:

Bir yarışmada yalnızca 3 takım var ve sıralama yukarıdaki yöntemlerle yapılamıyorsa (bölme ile elde edilen sayı averajı eşit ise) yapılan sayıların toplam sıralamayı belirleyecektir.

Örnek:

A, B ve C arasındaki maçların sonuçları:

A -B 82 -75

A -C 64 -71

B -C 91 -84



Sıralama

Takım Maç sayısı Galibiyet Mağlubiyet Puan Sayı farkı Sayı averajı

A 2 1 1 3 146 -146 1.000

B 2 1 1 3 166-166 1.000

C 2 1 1 3 155-155 1.000



Kesin sıralama:

Birinci: B -166 sayı yapmış

İkinci : C-155 sayı yapmış

Üçüncü : A -146 sayı yapmış

Yukarıdaki yöntemlere karşın takımların eşitliği hala bozulmamışsa nihai sıralamayı belirlemek için kura çekilecektir. Kura yöntemini varsa teknik gözlemci ya da yerel yetkililer belirleyecektir.



D.3 Sıralama Kuralı İçin Başka Örnekler:

D.3.1 İki takım - eşit puanlıysa ve aralarında bir maç yapmışlarsa;

Takım Maç sayısı Galibiyet Malubiyet Puan

A 5 4 1 9

B 5 4 1 9

C 5 3 2 8

D 5 2 3 7

E 5 2 3 7

F 5 O 5 5

A ile B'nin arasındaki maçı kazanan birinci, D ile E'nin arasındaki maçı kazanan dördüncü olacaktır.

D.3.2 Bir grup içinde iki takım - eşit puanlıysa ve aralarında iki maç yapmışlarsa:

Takım Maç sayısı Galibiyet Mağlubiyet Puan

A 10 7 3 17

B 10 7 3 17

C 10 6 4 16

D 10 5 5 15

E 10 3 7 13

F 10 2 8 12

Olası sonuçlar:

D.3.2.1 A takımı her iki maçı kazanmışsa:

Birinci: A

İkinci: B

D.3.2.2 Her iki takım birer maç kazanmışsa:

A - B 90 - 82

B - A 69 - 62

Sayı Farkı:

A: 152 -151

B: 151-152

Sayı Averajı:

A: 1.0066

B: 0.9934

Böylece

Birinci: A

İkinci: B

D.3.2.3 Her iki takım birer maç kazanırsa:

A -B 90 - 82

B -A 70 - 62

İki takımın sayı farkı (152 -152) ve bölme sonucu sayı averajı aynıdır. (1.000) Sıralama grupta yaptıkları tüm maçların sayı averajına göre yapılacaktır.

D.3.3 İkiden fazla takım sıralamada aynı durumdaysa:

Takım Maç sayısı Galibiyet Mağlubiyet Puan

A 5 4 1 9

B 5 4 1 9

C 5 4 1 9

D 5 2 3 7

E 5 1 4 6

F 5 0 5 5

A, B ve C arasındaki maçların sonuçları:

A -B 82 -75

A -C 77 -80

B -C 88 -77



Kesin sıralama:

Takım Maç sayısı Galibiyet Mağlubiyet Puan Sayı farkı Sayı averajı

A 2 1 1 3 159-155 1.0258

B 2 1 1 3 163-159 1.0251

C 2 1 1 3 157-165 0.9515

Böylece

Birinci: A

İkinci: B

Üçüncü: C

Bİlmeyle elde edilen sayı averajlarında da eşitlik varsa kesin sıralama grupta oynanan tüm maçların sonuçlarına göre belirlenecektir.

D.3.4 Sıralama da çok sayıda takım eşit durumdaysa:

Takım Maç sayısı Galibiyet Mağlubiyet Puan

A 5 3 2 8

B 5 3 2 8

C 5 3 2 8

D 5 3 2 8

E 5 2 3 7

F 5 1 4 6

Sıralama eşit durumda olan takımların arasındaki maçlar dikkate alınarak yapılacaktır.

İki olasılık vardır:

1. olasılık 2. olasılık

Takım Galibiyet Mağlubiyet Galibiyet Mağlubiyet

A 3 O 2 1

B 1 2 2 1

C 1 2 1 2

D 1 2 1 2

İlk durumda

Birinci: A

B, C ve D'nin sıralaması D.3.3 örneğindeki gibi saptanacaktır.

İkinci durumda A ve B ile C ve D'nin sıralanması D.3.2 örneğindeki gibi yapılacaktır.

Geçerli bir neden olmaksızın tarihi belirlenmiş bir oyuna çıkmayan ya da oyunun sonu gelmeden sahadan çekilen bir takım oyunu hükmen kaybedecek ve sıralama da O (sıfır) puan alacaktır.

Buna ek olarak, teknik komite takımı sıralamada son sıraya indirmeye karar verebilir. Aynı takım benzer eylemlerde bulunursa bu uygulama otomatik olarak yapılacaktır.

Yine de bu takımın oynamış olduğu maçların sonuçları yarışmanın genel sıralamasının yapılabilmesi amacıyla geçerli olacaktır.



E -TELEVİZYON MOLALARI



E.1 Tanım

Her düzenleme komitesi TV molası kullanma ve süresi hakkında kendi yetkileri içinde karar verebilir. (60, 75, 90 veya 100 saniye)

E.2 Kural

E.2.1 Her periyodda takımların mola haklarının dışında bir (1) TV molası verilebilir, uzatma periyodlarında TV molası verilemez.

E.2.2 Her periyodda ilk mola (takım ya da TV) süresi 60, 75, 90 yada 100 saniye olacaktır.

E.2.3 Bir periyod içindeki diğer tüm takım molaları ''60'' saniye olacaktır.

E.2.4 Her takımın ilk üç (3) periyod için birer (1) ve dördüncü periyod için iki (2) mola hakkı vardır. Bu molalar oyunun herhangi bir anında alınabilir ve bu molaların süreleri:

Periyodda alınan ilk mola ise, TV molası olarak değerlendirilecek ve 60, 75, 90 ya da 100 saniye olabilecek
Bir TV molasından sonra iki takımdan biri tarafından alınmışsa 60 saniye olacaktır. (Bakınız E.2.3)


E.3 Uygulama

E.3.1 TV molası kullanmak için en ideal zaman periyodun son 5 dakikası olabilir. Ancak böyle olacağına dair bir garanti söz konusu değildir.

E.3.2 Periyodun bitimine 5 dakika kala henüz hiçbir takım mola isteminde bulunmamışsa, topun öldüğü ve oyun saatinin durduğu ilk fırsatta bir TV molası verilecektir. Bu mola hiçbir takıma yazılmayacaktır.

E.3.3 Periyodun bitimine 5 dakika kalmadan önce takımlardan birinin almış olduğu mola, TV molası gibi kullanılacaktır. Bu mola hem TV molası, hem de mola isteminde bulunan takımın molası sayılacağından, aynı takım bu periyodda başka mola isteminde bulunamaz. Bu kural sadece ilk üç (3) periyod için geçerlidir; dördüncü periyodda ek olarak bir (1) mola daha kullanabilir.

E.3.4 Bu uygulamalara göre, ilk üç (3) periyod için her periyodda en az bir

(1); en fazla üç (3) mola ve dördüncü periyodda da en fazla beş (5) mola olabilir.





MEKANİK VE HAKEMLİK TEKNİKLERİ



1. GİRİŞ




Bu bilgiler modern mekanik ve hakemlik tekniklerini açıklama amacı taşımaktadır.

Tüm hakemlerin bu temel ilkelere uyması zorunludur.

Hakemlik mekaniği hakemlerin sahada işlerini kolaylaştırmak için tasarlanmış pratik yöntemlerden oluşan bir sistemdir. Kurallara aykırı durumlarda karar vermeyi kolaylaştırmak amacıyla sahada en uygun yeri almalarına yardım etmeyi amaçlar.

Sağduyu, iyi bir hakemde bulunması gereken önemli bir meziyettir. Resmi Basketbol Kurallarının açık ve tam anlamıyla bilinmesinin yanısıra oyunun ruhunu anlamak da şarttır. Meydana gelen her türlü teknik kural ihlalini cezalandıran bir hakem yalnızca seyirciler, oyuncular ve antrenörlerin memnuniyetsizliğine neden olacaktır.

Bu felsefe kurallardan Madde 45'te aşağıdaki cümlelerle özetlenmiştir:

Bir teması cezalandırıp cezalandırmamaya karar verirken hakemler her durum için aşağıdaki temel ilkeleri göz önüne alacak ve tartacaktır:

Kuralların ruhu ve amacı ile oyunun bütünlüğünün korunması gerekliliği,
“Avantaj/dezavantaj" kuralının uygulanmasında yani hakemlerin istemsiz olarak gerçekleşen ve temasta bulunan oyuncuya bir avantaj sağlamayan, rakibini de dezavantaja sokmayan kişisel temasları cezalandırmak için oyunun akışını gereksiz yere kesmemelerinde tutarlılık,
Her oyunda ilgili oyuncuların yetenekleri ve oyun sırasındaki tutum ve tavırlarını göz önüne alarak oyuna sağduyulu yaklaşımda tutarlılık,
Oyunun kontrolü ile akışı arasında bir denge kurarak oyundakilerin ne yapmaya çalıştığını "hissetme" ve oyun için doğru olan düdüğü çalma.






2.1. Salona geliş

Tüm hakemlerin yolculuk planlarını yaparken gidecekleri yere yeterince erken ulaşacak şekilde davranmaları şarttır. Kötü havalarda oyuna geç kalmamak için daha erkenden harekete geçmelidirler. Hakemlerin oyunun başlama saatinden en az bir saat önce salona varmaları ve düzenleyiciler ya da varsa teknik komiserle bir araya gelmeleri önemle önerilir.

Her oyun için olabilecek en üst fiziksel ve ruhsal düzeye gelmek için hazırlık yapmalıdırlar. Her tür yemek oyun başlamadan en az 4 saat önce yenmiş olmalı ve alkol alınmamalıdır.

Kişisel görünüm çok önemlidir. Hakemler görünümlerine özen göstermeli ve oyuna gelirken uygun kıyafet giymelidir. Erkek hakemlerin takım elbise (ya da spor ceket) ile kravat takmaları bir zorunluluktur. Blucin uygun bir k yafet de ilidir. Hakemin üniforması iyi durumda, temiz ve ütülenmiş olmalıdır.

Özetle, hakemlerin saha içinde ve dışında profesyonel görünümlü olmaları istenmektedir.





2.2. Hakemlerin tanınması




Salona gelen iki hakem bir araya gelerek önlerindeki görev için hazırlanmalıdır. İkisi bir takımdır ve bu birliği güçlendirmek için herşeyi yapmaları gerekir.

Oyun öncesinde biraraya gelerek konuşmak çok önemlidir.

Konuşulması gereken konular şunlardır:

1. Oyun öncesi tanıtım ve oyunun gerçek başlama zamanı,

2. Yakın zamanda olan kural değişiklikleri ve resmi FIBA kural yorumları,

3. Özel durumlar: hava atışı, teknik hatalar, serbest atışlar, vs.

4. İşbirliği ve takım gibi davranma, özellikle aynı anda çalınan düdüklerde,

5. Üç sayılık atış denemeleri,

6. Oyunu hissetme,

7 .Özel durumlarda sahadaki konum ve sorumluluklar,

8. Topsuz alanın kontrolu,

9. İkili savunma ve baskılı savunma,

10. Devre sonu,

11. Oyundaki taraflar ve seyircilerden kaynaklanan sorunlara yaklaşım,

12. Genel iletişim yöntemleri.









2.3. Fiziksel hazırlık

Hakemler formalarını giydikten sonra herbiri oyuna farklı bir biçimde hazırlanır. Ancak unutmamaları gereken bir nokta, modern basketbol oyununun yalnızca oyuncular değil hakemlerden de birinci sınıf atletik performans beklediğidir.

Hakemin yaşı ve deneyimi ne olursa olsun, oyun öncesinde fiziksel hazırlık yapmak gereklidir. Sakatlanma riskini önlemek ya da en azından azaltmak için gerilme ve çeşitli egzersizler yapılması kuvvetle önerilmektedir. Ayrıca hakemin az sonra içine gireceği hareketli ortam için zihinsel olarak uyanık ve iyi durumda olmasına yardımcı olması gibi psikolojik yararlar da vardır.

Yüksek düzeyde motivasyon ve isteklilik gereklidir. Bunu da ancak hakemin kendisi sağlayabilir.





2.4. Oyun öncesi görevler

Hakemler oyunun başlama saatinden en az 20 dakika önce oyun sahasına beraberce gelmelidirler.

Bu süre, sahayı ve donanımı yeterli bir biçimde gözden geçirmek ve takımların ısınmalarını izlemek için gerekli olan minimum süredir.

İsmi ilk sırada olan başhakem, oyun sahasının, oyun saatinin ve sayı cetveli (teknik komiser yoksa oyuncuların Iisansları) de içinde olmak üzere tüm teknik donanımın onaylanmasından sorumludur.

Kullanılmış bir oyun topu seçecek ve ayırt edilmesini sağlayacak biçimde işaretleyecektir. Oyun topu saptandıktan sonra, oyun başlamadan önce hiçbir takıma ısınma için verilmeyecektir.

Oyun topu iyi durumda olmalı ve kurallara uygun bir şekilde 1.80 m yükseklikten yere bırakıldığında oyun sahası ya da sert tahta zeminden 1.20 m ile 1.40 m arasında yükseğe sıçramalıdır.





Hakemler hakem masasının yakınında bir yerde durarak ısınma hareketlerini izlemelidir.

Oyun sahasındaki donanımın hasar görmesine neden olabilecek hareketleri görebilmek amacıyla tüm oyuncular, antrenörler ve takım üyelerini izleyeceklerdir. Oyuncuların çember ya da arkalığa zarar verebilecek biçimde çembere asılmasına izin verilmeyecektir.

Hakemler bu şekilde bir sportmenlik dışı davranış belirlerse, derhal ilgili takımın antrenörü uyarılacaktır. Hareket tekrarlanırsa ilgili kişiye bir teknik faul verilecektir.

Hakem, sayı hakeminin resmi sayı cetvelini doğru hazırladığını kontrol etmeli ve oyun başlamadan on dakika önce antrenörlerin imzalarını atarak oyuncu ve antrenörlerin isimlerini ve numaraları onayladıkların, oyuna başlayacak ilk beş oyuncuların işaretlediklerini görmelidir.



Oyuncular, antrenörler ve hakemlerin seyircilere tanıtılması günümüzde sıklıkla uygulanmaktadır.

Bu şekilde bir oyun öncesi tanıtım yapılacaksa oyunun başlama saatinden 6 dakika önce başlaması önerilir. Zaman geldiğinde başhakem tüm oyunculara ısınmayı bırakıp sıralarına dönmelerini işaret edecektir.

Tüm oyuncular, antrenörler ve hakemler seyircilere tanıtıldıktan sonra başhakem oyunun başlamasına 3 dakika olduğunu gösterecektir. Oyuncular artık şekil 13'de görüldüğü gibi oyun öncesi ısınmanın son dönemine girebilir.

Oyunun başlamasına bir dakika kala başhakem tüm oyuncuların ısınmayı sonlandırıp sahayı Terketmelerini sağlayacaktır.



Hakemler kol saati, bileklik ya da herhangi bir takı takmayacaktır.

Başhakem herkesin oyun için hazır olduğunu ve oyuncuların hiçbirinde kurallara aykırı bir malzeme bulunmadığını kontrol edecektir.

Başhakemin sahadaki iki takımın kaptanlarını tanıması gereklidir. Sahadaki iki kaptanın açık bir biçimde işaret edilmesi yardımcısı için de yararlı olur.





3.1. Hava atışı öncesinde yapılacaklar

Başhakem hava atışını yapmak üzere daireye girmeden önce yardımcısını kontrol edecek ve onun aracılğıyla tüm masa hakemlerinin hazır olduğunu belirleyecektir.

Bu, başparmak yukarı kaldırılarak gösterilecektir.

Başhakem herşeyin olması gerektiği gibi olduğuna emin olana dek, oyunu başlatacak atış geciktirmelidir.

Yardımcı hakem orta çizgiye yakın bir yerde, masa hakemlerine yakın yan çizginin önünde duracaktır. Serbest hakem olarak hava atışının yapılmasında görev almayıp topa dokunulduğunda oyunun önüne geçmeye hazır durumda bekleyecektir.

Başhakem karşısnda yüzü masa hakemlerine dönük olarak, hava atışını yapmak üzere orta daireye girmeye hazır bekleyecektir.

Başhakem hava atışını yaptırmak üzere sıçrayacak oyuncuların arasına girdiğinde ağzında düdük olmaması önemle önerilir.







3.2. Başlama atışı

Başhakem oyunu başlatacak hava atışını yapmadan önce her iki oyuncunun başlamaya hazır ve ayakları dairenin içinde, birer ayaklar orta çizgiye yakın olarak pozisyon almış olduklarını kontrol etmelidir.

Top iki rakibin arasından dikey olarak, sıçrayarak erişemeyecekleri bir yüksekliğe atılacaktır.

Atışı yaptıktan sonra başhakemin hareketsiz durarak, top ve oyuncular daireden çıkana dek oyunun ne yöne gideceğini izlemesi önerilir.

Topu attıktan sonra geriye doğru hareket etmeyecektir, çünkü bu hareket topun düzgün atılmasını etkiler.

Yardımcı hakem topun kurallara uygun olarak çelindiğini, yani topa dokunulmadan önce en yüksek noktasına eriştiğini ve hava atışına girmeyen 8 oyuncunun hareketlerinin kurallara uygun olduğunu gözlemelidir.

Topa ilk oyuncu dokunduktan sonra yardımcı hakem saati başlatan hareketini yapar ve oyunun gittiği yönde, topun önünde olmak suretiyle harekete geçer.







3.3. Hakemlerin hareketleri

Top serbest hakemin sağına doğru çelindiğinde, serbest hakem aynı yöne harekete geçer ve hızla koşarak oyunun önüne geçer, dip çizgiye kadar gider (Şekil 25 ve 26).

Hava atışını yapmış olan başhakem dairenin içinde kalarak oyunu izler. Oyun orta alandan uzaklaştığında yan çizgi boyunca normal izleme pozisyonunu alır (Şekil 26).

Takım kontrolü ve oyunun yönü her değiştiğinde iki hakemin pozisyonlarını buna göre uyarlaması gerekir. Aynı çizgiler boyunca sorumlulukları devam eder, ancak arka hakem ön hakem, ön hakem de arka hakem haline gelir.





Top serbest hakemin soluna doğru çelindiğinde, gene topla aynı yönde hızla koşarak oyunun önüne geçmeli ve dip çizgiye ulaşarak ön hakem olarak pozisyonunu almalıdır (Şekil 27 ve 28).

Atışı yapan başhakem bir an pozisyonunu bozmayacaktır. Böylece oyun bulunduğu yerde uzaklaşacak ve başhakem oyunculara engel olmadan sahayı hakem masasına doğru çapraz geçerek arka hakem pozisyonuna geçecektir (Şekil 28).







3.4. Serbest atış dairesinde yapılan hava atışı

Hakemlerin hareketleriyle ilgili ilkeler, serbest atış dairesi de içinde olmak üzere tüm hava atışlarında uygulanacaktır. Şekil 29'da top serbest hakemin sağına doğru çelinmiştir.

Hızla aynı yöne hareket ederek ön hakem olmak üzere oyunun önüne geçer.

Atış yapan hakem arka hakem olur.

Şekil 30'da top serbest hakemin soluna, dip çizgiye doğru çelinmiştir. Gene serbest hakem ön hakem olur ve derhal dip çizgiye doğru hareket eder.

Atış yapan hakem, hakem masasına doğru çarpaz hareket ederek arka hakem olur.





Şekil 31 ve 32'de diğer serbest atış dairesinde yapılan hava atış görülmektedir.

Serbest hakem ön hakem, atış yapan hakem de arka hakem olur.

Hava atışlarında hakemler arasında çok sık bir işbirliği olması gereklidir.





4.1. Hakemlik teknikleri

Hakemler gözleriyle sürekli olarak tüm sahayı taramaları ve 10 oyuncunun hepsinin yerlerinin farkında olmalıdır.

Topun konumuna bağlı olarak bir hakem hareketin olduğu yere bakarken diğeri topsuz alana bakmalıdır.

Topun nerede olduğunu bilmek, topu izlemek ile ayn şey değildir.

İki hakem aynı anda düdük çaldığında, normalde oyuna en yakın konumda olan hakem karar verecektir. Birbirinizle göz temasında olun. Bu, iki farklı karar vermenizi önleyecektir. Bir faulü aynı anda ikiniz birden çaldığınızda, hemen hareket etmeyin.

Hakem arkadaşınıza bir göz atarak farklı bir karar verip vermediğine bakın.

Faul ya da ihlal kararlarında baş ve yardımcı hakem arasında herhangi bir yetki farkı yoktur. Genç ya da deneyimi az hakemlerin de deneyimli arkadaşlar kadar karar verme yetkisi bulunmaktadır. Birlikte maç yönettiğiniz hakem arkadaşınızla işbirliği ve ekip ruhu şarttır. Sorumluluklarınızı kabullenmekle standartlarınızı koyarsınız.







4.2. Sahada sorumlulukların paylaşımı

Modern hakemlik teknikleri hakemlerin sahada işbirliği içinde çalışmasını, bir hakem topun bulunduğu bölgeyi izlerken diğerinin topsuz bölgeleri izlemesini gerektirmektedir.

Sahayı tümüyle gözlem altında bulundurabilmek için, hakemler bu el kitabında anlatılan mekanikleri kullanarak en iyi pozisyonu almaya çalışmalıdır.

Bunu basitleştirmek için her yarı saha Şekil 34 'te görüldüğü gibi 1'den 6'ya kadar numaralandırılmış bölgelere ayrılmıştır.

Öncelikle arka hakemin topa göre pozisyonun üzerinde durarak, ne zaman toplu ve topsuz bölgelerden birinci derece sorumlu olduğunu ve bazı hakemlik tekniklerini inceleyeceğiz.

Bunun arkasından ön hakemin pozisyonları ve sorumluluları ele alınacaktır.

Son bölümde iki hakemin birlikte çalışması ve karşılıklı sorumluluk alanları ve görevleri incelenecektir.



4.3 Arka hakem - pozisyon ve sorumlulukları

Her hakemin temel görevleri:

Oyuncular arasındaki boşlukları görebilecek şekilde en iyi pozisyonu almaktır.
Arada boşluk yoksa temas vardır.
Hakem temasın oyunu etkileyip etkilemediğine karar vermelidir.
Temas oyunu etkilemişse bir faul çalınmalıdır.
Oyun sahada devam ederken arka hakem, adından da anlaşılacağı üzere, topun hafifçe sol arkasında ve yaklaşık 3-5 metre uzaklıkta pozisyon almalıdır.

Şekil 35 ve Şekil 36'da top 1.bölgededir. Arka hakem topun çevresinde olanları, özellikle de topu süren, şut atan ya da pas olarak veren oyuncuyu ve onu savunan savunma oyuncularını izlemekle yükümlüdür. Top sahanın bu bölgesinde olduğunda toplu oyunun izlenmesinden birinci derecede arka hakem sorumludur.

Şekil37 ve 38'de top ikinci bölgedeyken arka hakem gene toplu oyundan sorumludur.

Şekil 39'da top hakemin sağında ve uzakta kalan 3.bölgededir. Gene temel sorumluluğu toplu oyunun izlenmesidir. Ancak bu durumda oyunu yakından izleyebilmek için olası en uygun pozisyonu araması gerekir.

Şekil 40'da top 3.bölgede, üç sayı çizgisine yakın bir konumdadır. Çoğu durumda top bir şut, pas ya da sürülmek suretiyle 4 ya da 5.bölgelere doğru girecektir. Arka hakem duruma önceden hazırlanarak soluna doğru hareket etmeli yani penetre etmeyi düşünüyor olmalıdır.

Zaman zaman üç sayı girişimlerini gözleyebilmek için ön hakemden yardım alması gerekebilecektir, özellikle de savunma oyuncusu görüş açısını kapattığında bu durum gerçekleşir.

Arka hakem sağındaki yan çizgiden temelde sorumlu değildir, ancak topun sınır çizgilerinin dışına çıktığı bazı durumlarda topun yönü açısından hakem arkadaşına yardımcı olması gerekebilir.







Arka Hakemin Pozisyonu

Top 4. bölgede, sağındaki en uzak köşede (Şekil 41 ve 42), serbest atış çizgisinin uzantısı ve dip çizgi arasındayken, arka hakem toplu oyun ve çevresindekilerden sorumlu değildir.

Burada temel görevi topsuz oyunu izlemektir.

Birinci derecede sorumlu olduğu yer alçak postun zayıf tarafı (toptan uzak olan taraf ) olup, olası kurallara aykırı perdelemelere dikkat etmesi gerekir. Hatırlanması gereken en önemli ilke arka hakemin topun bir pas, şut ya da sürülmek suretiyle sepete ya da dip çizgiye yaklaştığı durumlarda, serbest atış çizgisinin uzantısına kadar {yaklaşık olarak) penetre ederek oyuncular arasındaki boşluklar daha iyi gözlemeye çalışmasının gerekli olduğudur.

Şekil 43 ve 44'de top kısıtlamalı alandadır (5.bölge). Bu durum, özellikle sayı girişimlerinde, her iki hakemin de topun çevresindeki oyuna bakmasını gerektiren bir andır.

Arka hakemin temel sorumluluğu topun havadaki hareketidir; sepete girip girmediği, savunma ve hücum oyuncularının müdahaleleri ile ilgilenir. Özellikle topun sepete çarpıp geri döndüğü durumlarda, pozisyonlar uygun olmadığı halde topu ele geçirmeye çalışan çevredeki oyuncuları izleyebilmek için de tetikte olması gerekir.

Şekil45'de top 6.bölge içinde, iki sayılık atış bölgesinde bulunmaktadır. Arka hakem esas olarak toptan sorumludur, ancak top dip çizgi boyunca sepete yaklaşırsa ön hakem toplu oyunun sorumluluğunu alacaktır. Bu durumda arka hakemin yüksek ve alçak post bölgelerine özel dikkat göstermesi gerekir.

Son şekil olan 46'da top gene 6.bölgede ve üç sayılık atış bölgesindedir. Arka hakem topu ve çevresindeki oyunu izler.

Arka hakem topun solundaki yan çizginin dışına çıktığı durumlarda, topun sınır çizgileri dışından oyuna sokulması için oyunun yönünü göstermekten de sorumludur.

İki hakem arasında her an güçlü bir işbirliği olması çok önemlidir. Özellikle top 6.bölgedeyken bu durum önemini artırır. Topun bölge değiştirdiği ve hakemlerin sorumluluklarının değiştiği her durumda arka hakemin arkadaşının pozisyonunu kontrol etmesi önemle önerilir.







Arka hakemin Pozisyonu



Arka hakem top Şekil 47'deki taralı alanlardayken toplu oyunun takibinden sorumludur. (daha koyu taranmış olan alan ön hakemle ortak sorumluluk olan bölgeyi gösterir).

Temel görevler arasında:

1.İki ve üç sayı girişimleri, devrenin sonunda ya da 30 saniye dolduğunda topun oyuncunun elinden zaman dolmadan çıkıp çıkmadığının saptanması.

2.Başarılmış sayıların verilmesi, sepete yönelik müdahaleler.

3.Topun çember ya da arkalıktan geri dönmesi, özellikle de bu sırada arkadan yapılan müdahaleler.

4.Topa yakın ve uzak perdelemeler.

5.Elle kontrol.

6.Alçak post bölgesi, özellikle de zayıf taraf (toptan uzakta).

7.Ön hakeme uzak bölgelerde yapılan fauller.

8.Topla yürüme ihlalleri (arka hakemin görüş açısı daha iyidir)

9.30 saniye saati

10.Top taralı olmayan bölgedeyken topsuz oyunun izlenmesi.

Mekaniğin temel ilkelerini hatırlayın

1.Arka hakem daima hareketli olmalıdır.

2.Tüm oyuncular iki hakemin arasında kutuya alınmış olmalıdır (box-in).

3.Top bir şut, pas ya da sürülmek suretiyle serbest atış çizgisinin altına penetre olduğunda birlikte penetre edin.

4.0yuncular arasındaki boşlukları gözleyin.



4.4 Arka hakem - pratik öneriler

1. Oyun saha içinde ilerlerken topun hafifçe sol arkasında, 3-5 metre uzaklıkta bulunun ve oyuncuların arasındaki boşluklar gözleyin. Bu, oyuna geniş bir açıyla bakmanıza yardımcı olacak ve sahada görebildiğiniz alan genişletecektir.

2. Solunuzdaki yan çizgi, orta çizgi (topun ön sahadan arka sahaya dönme olasılığı) ve 30 saniye aygıtlarından siz sorumlusunuz. Özellikle top sınır çizgilerinin dışına çıktığında 30 saniye aygıtına dikkat edin.

3. Top sağınızda size en uzak köşeye sıkışmış ve topu süren oyuncu yakından savunulmaktaysa, bu oyuncuyu yakından izleyebilmek için gerektiği kadar yaklaşmatasınız. Sonrasında durum uygun olur olmaz normal arka hakem pozisyonunuza geri dönebilirsiniz.

4. Şut atıldığında topun havadaki ilerlemesini izlemekten ve dolayısıyla olası sepete müdahaleler ve tiplemelerden birinci derecede sorumlusunuz. Üç sayılık atış girişimlerinde, özellikle de oyuncu üç sayı çizgisine yakınsa, atış yapan oyuncunun ayaklarına bakın. Sonrasında bir temas olup olmayacağını gözleyebilmek için oyuncuların arasındaki boşlukları gördüğünüze emin olun.

5. Top bir pas, şut ya da sürülmek suretiyle dip çizgi ya da sepete doğru penetre olduğunda siz de penetre etmelisiniz (serbest atış çizgisinin uzantısının ötesine geçmeden). Böylece sepetten geri dönen topu kurallara aykırı bir biçimde, rakiplerinin arkasından yüklenerek almaya çalışan oyuncular konusunda hakem arkadaşınıza yardımcı olabilirsiniz.

6. Top pas ya da şut amacıyla elden çıktığında topa bakmadan önce savunma oyuncusunun hareketlerini gözleyin.

7. Hakem arkadaşınız sınır çizgilerinin dışına çıkan toplar için yardıma gereksinim duyduğunda hemen yardımcı olmaya hazır olun. Oyun öncesindeki konuşmanız sırasında bu iletişimin yöntemi hakkında anlaşmaya varın.

8. Arka hakemlikten ön hakemliğe geçişinizde başınızı önünüze eğip koşmayın, omzunuzun üzerinden gözlerinizi daima oyun ve oyuncular üzerinde tutarak yerinizi alın.

9. Toplu oyundan sorumlu olduğunuzda, özellikle de birebir oyunlarda oyuncular arasındaki boşluklara bakın.



4.5. Ön hakem - pozisyon ve sorumlulukları

Ön hakem daima oyunun önünde olmalıdır. Bunun anlamı "en hızlıdan daha hızlı'' olmak, sahayı olabildiğince çabuk katetmek ve oyunun size doğru gelmesini sağlamaktır. Ön hakem daima hareketli olmalıdır.

Dip çizgiye ulaşan ön hakem normal olarak solundaki üç sayı çizgisi ile sağında kısıtlamalı alanın uzak köşesini geçmeyecek şekilde hareket edecektir. Bu sınırların dışına çıkmaya gerek yoktur.

Burada vurgulanması gereken bir nokta ön hakemin daima topu izlemesi ya da topun çevresinde olanlardan sorumlu olduğu anlamının çıkarılmaması gerektiğidir.

Bu el kitabında açıklandığı gibi çoğu durumda hakemler oyuncular kutuya alma (boxing-in) ilkesini uygulamalıdır. Basit olarak açıklandığında bu ilke 10 oyuncunun daima iki hakem arasında olmasıdır.

Şekil48 ve 49'da top 1.bölgededir. Ön hakem 10 oyuncuyu kendisi ve hakem arkadaşı arasında bırakacak şekilde pozisyon alır. Olası kurallara aykırı perdelemelere dikkat göstermelidir.

Şekil 50 ve 51 'de top 2.bölgededir. Ön hakem gene esas olarak topsuz oyundan sorumludur. Vücudunu oyuna açık tutarak (ayaklar dip çizgiye paralel) topun sepete doğru yapabilceği bir hareketi önceden kestirebilecektir.

Şekil52 ve 53'de görüldüğü gibi top 3.bölgeye gelince ön hakem gene topsuz oyunun sorumluluğunu yüklenir. Üç sayılık atış girişimlerinde gereğinde arkadaşına yardım edebilmek için topun nerede olduğunu daima bilmelidir. Solundaki üç sayı çizgisini ötesine geçmesine gerek yoktur. Top 3.bölgedeyken ön hakem alçak post bölgesindeki oyuncuları izler.

Modern oyunun gereği olarak alçak post bölgesindeki oyuncular arasında temaslar olacaktır. Ön hakemin görevi bu temasların aşırı ve sertleşerek sürmesini ve dolayısıyla oyunun kontrolünün elden çıkmasını önlemektir. Sahada yeni bir yere geçmeye çalışan bir oyuncu kurallara aykırı olarak engellenirse, bu bir fauldür.

Topu 1, 2 ve 3.bölgede, orta çizgi ile serbest atış çizgisinin uzantısı arasında gösteren bu şekillerin hepsinde ön hakem oyuncuları "kutuya alır'' ve temel olarak topsuz oyundan sorumludur.









Şekil 54 ve 55'de top 4.bölgededir. Ön hakem vücudu oyuna açık olarak pozisyon alır ve topun yakın çevresindeki oyundan sorumludur.

Solundaki üç sayı çizgisinin ötesine geçmemelidir.

Bulunduğu yerden top solundaki yan çizgiden dışarıya çıktığında doğru karar verebilecek görüş açısına sahiptir. Bu bölgeden bir üç sayı girişimi olduğunda hakem arkadaşına işaret de edebilecektir.

Top kısıtlamalı alana girdiğinde (Şekil56 ve 57, 5. bölge) ön hakem doğrudan doğruya top ve çevresindeki oyunla ilgilenir.

Top 4. bölgedeyken esas görevi toplu oyunu izlemek olmakla beraber, ikinci bir görevi de top tarafındaki alçak post bölgesindeki oyuncuları gözlemektir.

Özellikle tüm şut ve birebir oyun durumlarında savunma oyuncusuna dikkat etmelidir.

Ön hakem oyuna en yakın kişi olarak, şut atan oyuncuyla onu savunanlar arasındaki temas durumları hakkında en iyi kararı verebilecek pozisyona sahiptir. Önemsiz temaslar, özellikle de oyuncu sepete yönelip sayı yaptığında gözardı edilmelidir. Topun havada ilerleyişini izlemek görevi değildir.

Şekil 58'de top 6. bölgede iki sayılık atış bölgesindeyken ön hakem topun çevresindeki oyunu izlemek üzere ilerler ancak daima vücudunu oyuna (sahaya) açık tutmalıdır.

Sağında kısıtlamalı alanın köşesini geçmesi gerekmez.

Ancak şekil 59'da görüldüğü gibi top 6. bölgede üç sayılık atış bölgesine geldiğinde, ön hakemin temel görevi topsuz oyunun izlenmesidir. Özellikle alçak post bölgesindeki oyuncular ve diğerleri ile perdelemelere girenleri izler.

Top 4 ve 5. bölgelerdeyken ön hakem toplu oyunun izlenmesinden sorumludur. Top 6. bölgede alçak post bölgesindeyken ya da oyuncu sepete doğru hareketlendiğinde toplu oyundan sorumludur. Bu bölgelerde toplu oyuncu şut ya da top sürmeye çalıştığında ön hakem savunma oyuncusuna dikkat etmelidir.









Top şekil 60'da taralı olarak görülen bölgelerdeyken ön hakem toplu oyunun izlenmesinden sorumludur.



Temel görevleri:

1. Topsuz oyunun izlenmesi

2. Kurallara aykırı perdeleme

3. Pivot/post oyunu

4. Sepet altındaki oyun

5. Kısıtlamalı alanın tümü içindeki hareketler

6. Sepete doğru yönelen oyuncular

Mekanik İlkelerini hatırlayın

1. Daima hareketli olun

2. Oyuncular kutuya alın

3. Oyuncular arasındaki boşluklara bakın

4. Daha geniş bir görüş açısına sahip olmak için dip çizgiden bir adım geriye gidin.



4.6. Ön hakem - pratik öneriler

1. Sahada "en hızlıdan daha hızlı'' olmalısınız, yani sahayı olabildiğince çabuk katetmeli ve oyunun size doğru akmasını sağlamalısınız. Daima hareketli olun. En iyi pozisyonu almaya çalışın.

Temel olarak topsuz oyun izlerken bile topun nerede olduğunu daima bilin.

2. Dip çizgi ve solunuzdaki yan çizgiden sorumlusunuz. Özellikle topun sınır çizgilerinin dışına çıktığı durumlarda 24 saniye aygıtı başa alınmamışsa, 30 saniye ihlali durumlarına yardımcı olmaya hazır olun.

3. Üç sayılık atış girişimlerinde, özellikle de top 4.bölge yakınındaysa, hakem arkadaşınıza yardımcı olmaya hazır olun. Arka hakemle daima göz temasında olun.

4. Post oyununa ve göz yumacağınız temasın derecesine dikkat edin. Oyunda yapılacak sertlikler sizin sorumluluğunuzdadır ve cezalandırmanız gerekir. Bir oyuncunun yeni bir pozisyon almaya çalışıp çalışmadığını ya da rakibi tarafından kurallara aykırı biçimde engellenip engellenmediğini dikkate alın.

5. En iyi görüş açısına sahip olabilmek için dip çizgiden geriye doğru gidin (mümkünse 2 metre). Geniş bir görüş açısı ile daha iyi görebilir ve daha iyi karar verebilirsiniz.

Bunu sağlamak için daima hareketli olmalısınız.

6. Devrenin sonunda sahadan yapılmış bir sayı girişiminin geçerli olup olmadığını göstermeyin. Bu arka hakemin temel görevidir.

7. Oyunu etkilemeyen önemsiz temasları, özellikle de sepete doğru yönelen ve sayı atan oyuncuya yapılmışsa, cezalandırmaktan kaçının. Aynı şekilde savunma oyuncusu yapmacık bir gösteriyle yere düştüğünde hücum faul çalmayın. Çalınan fauller oyun üzerinde etkisi olan temaslarla sınırlı olmalıdır (sportmenlik dışı değilse).

8. Topun sınır çizgilerinin dışına çıktığı durumlarda, hakem arkadaşınız yardım için size bakarsa ona derhal işaret etmeye hazır olun. Bu tür iletişimler için yönteminizi oyun öncesi konuşmanızda belirleyin.

9. Baskılı savunmada 3 ya da daha fazla savunma oyuncusu rakip yarı sahada bulunduğunda arka hakeme oyunu izlemede yardımcı olmalısınız.

Böyle bir durumda ileriye koşmayı erteleyip hakem arkadaşınıza yardım edin.



















4.7. Diğer pratik öneriler

1. Sayı için şut atılırken oyuncuların hem el hem de ayaklarına bakın. Silidir prensibi ve her iki oyuncunun haklarını hatırlayın.

Oyunu etkilemeyen önemsiz vücut temasları faul olarak cezalandırılmamalıdır.

Hareketin tamamını gördüğünüze emin olun.

2. Post ya da pivot oyunu sırasında savunma oyuncuları ile hücum oyuncularının kurallara uygun bir şekilde yer tutma haklarının eşit olduğunu hatırlayın. Temasın oyun üzerinde doğrudan etkisi olduğunda faul çalınmalıdır. Dirsek atma, geri geri yüklenme, eller ya da dirseklerle uzak tutma fauldür. Aşırı sert ve şiddet içeren post ya da pivot oyunu hakemlerin oyunun kontrolünü kaybetmesine neden olabilir.

Derhal cezalandırılmalıdır.

3. Perdelemelerde perdeyi yapan oyuncunun temas gerçekleştiğinde hareketsiz olduğuna emin olun. Dışarıya çıkartılmış bacak, diz ya da direseklere dikkat edin.

Bazı oyuncular önemsiz temaslarla yere şiddetle düşerek bilinçli olarak faul çaldırmaya çalışacaklardır (yapmacık gösteriler).

Gerçekten görmüş olduğunuzu çalmaya dikkat gösterin.





4.8. Baskılı savunmalar

Baskılı savunmalar hakemler için zorluk çıkarabilir. Sahanın normal paylaşımı bozulur, yoğun konsantrasyon ve işbirliği gerektirir.

Baskılı savunma sırasında rakip yarı sahada 3 ya da daha fazla savunma oyuncusu varsa, ön hakem dip çizgiye ulaşmak için koşusunu ertelemeli ve hakem arkadaşına yardımcı olmalıdır.

Top ön sahaya gelir gelmez ön hakem dip çizgideki normal yerine gider.

Şekil 75'de baskılı adam adama savunmada hakemlerin konumu görülmektedir.

Yalnızca 1 savunma oyuncusu rakip yarı sahada olduğu için ön hakem kendi yarı sahasındaki tüm oyuncuları izlemelidir.

Arka hakem oyuna gerektiği kadar yaklaşmalı, olası faul ve ihlalleri gözlemelidir.



Şekil 76'da üç savunma oyuncusu rakip yarı sahadadır. Ön hakem arkadaşının baskılı savunmayı izlemesine yardımcı olmak için koşusunu erteleyecek ve top orta çizgiyi geçene dek yan çizgide kalacaktır.

Hakemler baskılı savunma sonucu olabilecek top kayıplarının (topun diğer takıma geçmesi) kurallara uygun savunma sonucu olduğuna emin olmak için ellerinden gelen herşeyi yapmalıdırlar. Kurallara aykırı temaslar daima faulle cezalandırılmalıdır.

4.9. Baskılı savunma sırasında topun oyuna sokulması

Şekil 77'de hücum eden takıma karşı baskılı savunma yapılmaktadır.

Ön hakem topu sınır çizgilerinin dışından oyuna sokacak oyuncuya verdikten sonra derhal dip çizgi üzerinde, topun oyuna sokulduğu yerin çevresindeki oyuncuları kolaylıkla izleyebileceği bir yere gider.

Bu hakem post oyunu, savunma baskısı ve topu pas olarak alabilecek yakındaki oyuncuların çevresindeki diğer olaylarla doğrudan ilgilidir. Topun oyuna sokulmasıyla ilgili kurallara uyulduğuna da dikkat eder.

Arka hakem, top penetre olduğu için penetre eder ve topa en uzak noktalardaki oyuncuları izler.

Şekil 78'de ön hakem post oyunu ve olası perdelemelerin sorumluluğunu alarak toptan uzaktaki oyunu izler. Topu oyuna sokacak oyuncuya veren arka hakem bu oyuncunun ve yakındaki pas alabilecek oyuncuların çevresindeki oyunu izler.

''Kutuya alma" ilkesine uyulduğuna dikkat edin.





4.9. Sıkıştırmalı savunmalar

"Yakından Savunulan Oyuncu'' kuralı iyi savunma oyununu ödüllendirmektedir.

Yakından savunulan bir oyuncu (rakibine 1 normal adım uzaklıkta) topu pas ya da şut vermeden ya da sürmeden 5 saniye elinde tutarsa, bu bir ihlaldir.

Tüm hakemler savunmanın topu tutan oyuncuya sayısal üstünlük sağladığı savunma türleri konusunda bilgili olmalıdır.

Şekil 79 ve 81'de ön hakem topu tutan oyuncunun çevresindeki olaylardan sorumludur.

Arka hakem toptan uzaktaki oyunu izler, ancak ikili sıkıştırmalarda hakem arkadaşına yardımcı olmaya hazırdır.



Şekil 80 ve 82'de arka hakem oyuna gerektiği kadar yaklaşır ve olası faul ve ihlalleri gözler.

Ön hakem, "kutuya alma'' ilkesine uygun olarak toptan uzaktaki oyunu izler.



5.1. Çizgilerin sorumlulukları

Topun sınır çizgilerinin dışına çıktığı durumlarda temel sorumluluk şekil 83 ve 84 'te görüldüğü gibi genelde aşağıdaki gibidir:

Ön hakem - dip çizgi ve solundaki yan çizgi

Arka hakem - orta çizgi ve solundaki yan çizgi

Top arka sahadan ön sahaya geçerken sorumluluk şekil 85'de görüldüğü gibi paylaşılır.

Hakem arkadaşı yardıma gereksinim duymadıkça diğer hakem kararlarına karışmamalıdır. Böylece birbirine zıt kararlar ve hava atışları önlenmiş olur.





5.2. Topun oyuna sokulması

Top sınır çizgilerinin dışına çıktığında:

1. İlgili yan ya da dip çizgiden sorumlu olan hakem derhal düdüğünü bir kez çalacak ve aynı anda elini parmaklar birbirine yapışık vaziyette dimdik havaya kaldırarak oyun saatini durduracaktır (Şekil 86).

2. Oyunun devam edeceği yönü, topu oyuna sokacak takımın rakibinin sepetine doğru işaret ederek açık bir biçimde gösterecektir (Şekil 87).

3. Topu oyuna sokacak oyuncuya, topun oyuna sokulacağı yeri gösterecektir.

4. Hakem topu oyuna sokacak oyuncuya verecek, pas olarak atacak ya da alabileceği bir yere koyacak ve gösterdiği noktadan bir normal adımdan fazla uzaklaşmamasına dikkat edecektir (Şekil 88).

5. Top oyuna sokulduktan sonra sahadaki bir oyuncuya değer değmez hakem eliyle aşağıya doğru keser gibi bir hareket yaparak oyun saatini çalıştıracaktır (Şekil 89).





Top sınır çizgilerinin dışına çıktığında ve çizgiden sorumlu olan hakem topa en son hangi oyuncunun dokunduğundan emin olmadığında (Şekil 91), düdüğünü çalacak, saati durduran işaretini yapacak ve hakem arkadaşından yardım almak için bakacaktır.

Diğer hakem top sınır çizgilerinin dışına çıkmadan önce hangi oyuncunun son kez dokunduğunu biliyorsa, düdüğünü çalmadan, oyun öncesi konuşmalarında anlaşmaya vardıkları biçimde bunu arkadaşına işaret edecektir. Daha sonra çizgiden sorumlu olan hakem oyunun yönünü gösterecektir (Şekil 92).

Şekil 93'de her iki hakem de topu oyuna hangi takımın sokacağından emin olmadığı için, her ikisi de hava atışı olacağını gösteren başparmakların yukarıya kaldırma hareketini yapmaktadır.

Hava atışı topun sınır çizgileri dışına çıktığı yere en yakın dairede yapılacaktır.



Herhangi bir ihlal ya da oyunun durmasını gerektiren bir olay sonrasında, oyun topun sınır çizgilerinin dışından sokulmasıyla başlayacaksa, top sınır çizgilerinin dışında, ihlalin olduğu ya da oyunun durdurulduğu noktaya en yakın yerden oyuna sokulacaktır.

4, 5 ve 6.bölgelerde ihlale en yakın yeri belirlemek için oyun sahasının köşeleri ile serbest atış çizgisinin serbest atış dairesini kestiği köşeler birer hayali çizgi ile birleştirilecektir (bkz. Şekil 94)

Bu alanın içinde gerçekleşen olaylar nedeniyle sınır çizgileri dışından oyuna sokulacak olan toplar dip çizgi üzerinde, arkalığın tam arkası dışında en yakın noktadan oyuna sokulacaktır.

Topun oyuna sokulacağı yer köşeyle arkalığın yakın kenar arasındaysa, hakem topu sol eliyle oyuna sokacak oyuncuya verecek ve sonrasında kısıtlamalı alan / sepete doğru 1-2 adım atacaktır (bkz. Şekil 95).



Topun oyuna sokulacağı yer Şekil 96'da taranmış olan bölgeyse, hakem topu sol eliyle oyuna sokacak oyuncuya verecektir. Top arkalığın uzak kenarı ile hakemin sağındaki yan çizgi arasından oyuna sokulacağında, hakem topu oyuncuya atacak ve tekrar oyuncuları kutuya aldığı pozisyona dönecektir (bkz. Şekil 97).

Her durumda arka hakem penetre etmiş bir durumda topsuz oyunu izleyecektir.

Hatırlayın

1. Sınır çizgilerinin dışından oyuna sokulurken, topu arkalığın üzerinden sahaya atmak ihlaldir.

2. Top sepete girer ancak serbest atış ya da sahadan yapılan girişim geçerIi sayılmazsa, top serbest atış çizgisinin uzantısından oyuna sokulacaktır.





Topu oyuna sokma hakkı bir takımın kendi ön sahasının yan çizgisinde verildiğinde, hakem topu oyuna sokacak oyuncuya eliyle verecek ya da pası atacaktır.

Topun oyuna sokulmasından sorumlu olan hakem, topun oyuna sokulmasıyla ilgili kurallara uyulduğunu kontrol etmekle yükümlüdür; top saha içindeki bir oyuncuya değdiğinde de saati çalıştırma hareketini yapacaktır.

Topu oyuncuya vermeden önce hakem arkadaşının hazır olduğunu anlamak için göz teması kurmalıdır.

Şekil 98'de topun solundaki yan çizgi üzerinde, serbest atış çizgisinin uzantısıyla dip çizgi arasında oyuna sokulmasından sorumlu olan ön hakem topu oyuncuya eliyle vermek ya da pas atmak zorundadır. Top oyuna sokulduktan sonra ön hakem olarak görevine devam edeceğini hakem arkadaşına göstermek için oyuncuyla dip çizgi arasında durmaktadır.

Şekil 99'da arka hakem topu oyuncuya vermektedir. Arka hakem olarak görevine devam edeceği için oyuncunun sağ tarafında durmalıdır. Arka hakem daha sonra tüm oyuncuları "kutuya alacağı" bir pozisyona geçecektir.





Şekil 100'de serbest atış çizgisinin uzantısı ile orta çizgi arasında bir yerden topun oyuna sokulması gösterilmiştir. Topun oyuna sokulmasından arka hakem sorumlu olacaktır.

Oyuncuları ''kutuya alacağı'' bir pozisyona geçmiş olan ön hakem ile göz göze gelir.

Şekil 101 arka sahada bir yerden topun oyuna sokulmasını göstermektedir. Arka hakem uzaktaki yan çizgiye giderek topun oyuna sokulmasını sağlayacaktır.

Ön hakem şekil 101'deki gibi tüm oyuncuları ''kutuya alacak'' bir pozisyonda duracaktır.

Topu oyuna sokacak oyuncuya veren hakem ilk f rsatta sahayı enlemesine geçerek normal arka hakem pozisyonuna gelecek, ön hakem de normal pozisyonuna geçecektir.



Şekil 102 ve 103'de hakem, topu oyuna sokan oyuncunun, ihlalin gerçekleştiği yere en yakın noktada durmasını sağlamaktadır.

Çizgiye en yakın engel 2 metreden uzakta ise atışı yapan dışındaki tüm oyuncuların tümüyle çizginin gerisinde kalması gerekir.

Çizginin dışındaki alanla en yakın engelin arası 2 metreden azsa, iki takımın da hiçbir oyuncusu atış kullanan oyuncuya 1 metreden fazla yaklaşamaz.

Topun oyuna sokulmasından sorumlu olan hakem bu duruma özen gösterecektir.





5.3. 30 saniye saati

Top oyunu sınırlandıran çizgilerin dışına her çıktığında 30 saniye saati durdurulacaktır.

Top sınır çizgilerinin dışına çelindiğinde saat başa alınmayacaktır. Aynı takım sahada tekrar takım kontrolünü sağladığı andan itibaren süre kaldığı yerden devam edecektir.

Şekil 104'de savunma oyuncusu topa bilerek ayakla vurmaktadır. Bu bir ihlaldir. Bu nedenle 30 saniye saati tekrar 30 saniyeye kurulacaktır. Hakem de 30 saniye hakemine saati kurma işaretini yapmaktadır.

Hakem topu oyuna sokacak oyuncuya vermeden önce saatin 30 saniyeyi gösterdiğine emin olmalıdır.







5.4. Geri sahaya dönen top

Şekil 108 ve 1O9'da topu ön sahasında kontrolünde bulunduran takımın bir oyuncusu topun arka sahaya dönmesine neden olmaktadır. Bu bir ihlaldir.

Orta çizgiden arka hakem sorumludur, düdüğünü bir kez çalacak ve saati durduran işaretini yapacaktır. Bunun arkasından geri sahaya dönen top işareti yapılacak ve oyunun yönü gösterilecektir.

Unutmayın

Ön sahadan geriye dönen bir topun cezalandırılabilmesi için 3 unsurun gerçekleşmesi gerekir:

1. Takım kontrolü,

2. Topa ön sahada en son teması,

3. Topa geri sahada ilk temas.







6.1. Havadaki top

Şut sonrası havadaki topu izlemekten öncelikli olarak arka hakem sorumludur. Topun sepete girip girmediğini belirlemesi gerekir. Buna karşın ön hakem toptan uzakta olan oyunla ilgilenir.

Ancak, sayının geçerli olup olmadığına karar verecek kişi daima faulü çalan hakemdir (ön ya da arka).

Oyun sırasında bir faul çalındığında arka hakemin faulle ilgili oyunculara bakması kadar topun sepete doğru gidişini de mutlaka izlemesi gerekir.

Sayıyı atan takımın oyunun yeniden başlamasını geciktirmesine izin verilmemelidir. Bu takımın oyuncularının topa dokunmasına gerek yoktur. Takıma bir kereden fazla ihtar edilmemelidir, gerektiğinde ilk kez olduğunda bile teknik faul verilebilir.







6.2. Hücum ve savunmada topa müdahale

Sayı için yapılan bir atışta topun havadaki seyrini izleme sorumluluğu arka hakeme ait olduğu için hücum ve savunma oyuncularının topa yaptığı müdahaleler konusunda da onun karar vermesi gerekir.

Sayı için yapılan bir atış sırasında, tümüyle çember seviyesinin üzerinde ve aşağı doğru inen topa, çembere değmeden ya da değmeyeceği anlaşılmadan bir savunma oyuncusu dokunur. Arka hakem düdüğünü çalıp sayıyı verecek ve oyunun yönünü göstererek bu ihlali cezalandıracaktır.

Şekil 114'de arka hakem şutu atan takıma iki sayı yazılacağını göstermektedir.

Arka hakem hücum oyuncularının müdahalelerinden de sorumludur. Sayı için yapılan bir atışta tümüyle çember seviyesinin üzerinde ve aşağıya doğru inmekte olan topa çembere değmeden ya da değmeyeceği anlaşılmadan hücum oyuncuları dokunamaz. Dokunurlarsa hakem düdüğünü çalacak, saati durduran işaretini yapacak ve oyunun devam edeceği yönü gösterecektir.







6.3. Üç sayılık atış girişimleri

Üç sayılık atış girişimlerini göstermek arka hakemin görevidir.

Girişimin üç sayılık bölgeden yapıldığına emin olmak için özellikle oyuncunun ayaklarına bakacaktır.

Girişimin 3 sayılık olduğuna karar verdiğinde arka hakem bir elini 3 parmağı açık biçimde kaldıracaktır: başparmak, işaret parmağı ve orta parmak.

Girişim başarılı olursa arka hakem her iki elini üçer parmak açık biçimde kaldırarak 3 sayı yapıldığını doğrulayacaktır.

Hakem bu işaretini sayı hakeminin başarılmış 3 sayılık atış gördüğüne inanana dek sürdürecektir.

Arka hakemin ön hakem olmak üzere koşarken oyuna arkasını dönmemesi çok önemlidir.





Üç sayı girişimlerini arka hakemin her zaman kolayca göremeyebilir.

Özellikle arka hakeme en uzak köşeden (4.bölge) yapılan girişimlerde bu durum söz konusu olabilir.

Şekil 188'de ön hakem oyuna yakın olduğu için arkadaşına yardımcı olması gerekir.

Üç sayılık girişim yapıldığında ön hakem bir kolunu üç parma açık vaziyette kaldıracaktır.

Bu işareti arka hakem görmeli ve tekrarlamalıdır.

Üç sayı girişimi başarılı olursa yalnızca arka hakem bunu sayı hakemine her iki elinin üçer parmağını açıp kollarını kaldırarak gösterecektir.

İki hakem arasında yakın işbirliği şarttır.



Şekil120'de iki hakemden hangisinin 3 sayılık girişimi önce göstereceği görülmektedir. Taralı alanda arka hakem, çizgili alanda ise ön hakem sorumludur.

Savunma oyuncularının ve üç sayılık girişimi yapan oyuncunun yeriyle iki hakemin görüş açıları hangi hakemin önce işareti yapacağını belirler (Şekil 121 ve 122).

Tüm üç sayılık atış girişimleri ve üç sayı bölgesine yakın atışlarda iki hakem arasında yakın işbirliği ve göz teması çok önemlidir.

Bazen, üç sayı çizgisine yakın yerden yapılan iki sayılık atış girişimlerinde arka hakem, sayı hakemine atış başarılı olursa 2 sayı değerinde olacağını hemen işaret edebilir (Şekil 123). Böylece daha sonra antrenörler, oyuncular ve masa hakemleri arasında tartışma çıkması önlenebilir.

Üç sayı çizgisi üç sayılık atış bölgesine dahil değildir.







6.4. Devrenin sonu

Devrenin sonuna yakın yapılan sayı girişimleri, özellikle de seyircilerin çokluğu nedeniyle sesli işaret duyulmazsa, hakemler için zorluğa neden olabilir.

Karar olabildiğince çabuk verilmelidir.

Pratikte, el kitabına uygun olarak, sayının geçerli olup olmadığına karar vermek esas olarak arka hakemin sorumluluğudur. Normalde diğer hakem, başhakem bile olsa, hakem arkadaşının kararını kabullenecek ve kararı desteklemek için gereken herşeyi yapacaktır.

Ancak, bazen durum açık olmadığı için başhakem son kararı vermeden önce iki hakemin aralarında konuşmaları gerekebilir. Başkalarına da danışmak gerekirse başhakem varsa teknik komiser ile sayı ve saat hakemlerine danışacaktır. Ancak son kararı verecek olan başhakemdir (kurallarda Madde 7).



7. İşaretler ve Uygulamalar

7.1. İşaretler

Basketbol oyununa ilgi arttıkça daha fazla seyirci ve medya ilgisi söz konusu olmakta ve hakemlerin oyunu açık ve net bir biçimde yönetmesi daha fazla önem kazanmaktadır.

Hakemlerin işaretleriyle herkese kararlarını açıklamaları çok önemlidir.

1. Yalnızca resmi FIBA işaretleri kullanılmalıdır.

2. Düdüğünüzü daima yüksek sesle ve tiz çalın. Her türlü ihlal ya da faulde düdüğü yalnızca bir kez ve kısaca üfleyiniz.

3. Hareketleriniz sesinizden daha fazla ses getirecektir, bu nedenle gerekli olmadıkça konuşmayınız.

4. İşaretleriniz açık ve anlaşılır olmalıdır. Zaman zaman bunların yardımıyla çaldığınız düdüğü satacaksınız. Yapmacık ve aşırı tiyatrovari olmaya gerek yoktur.

5. Saati durdurma hareketleri en önemlileridir ve son derece açık olmaları gerekir.

Her hakem saati durdururken kolunu dimdik havaya kaldırmalı ve faul çalındıysa sıkılmış bir yumruk, ihlal çalındıysa parmaklar birbirine bitişik açık bir el göstermelidir.

6. Sayı hakemine yapılan işaretler:

a) Tüm işaretler masaya 6-8 metre uzaklıkta yapılmalıdır. Oyun saati durmuştur, o halde işaretleri acele yapmaya gerek yoktur.

b) Tüm işaretler göz hizasında ve vücuttan uzakta yapılmalıdır.

c) Bir faulde yapılacak işaretlerin sırası:

1. Oyuncunun numarası,

2. Faulün türü,

3. Atış sayısı ya da topun yönü.

Not: Sayı verme ya da iptal etme yukardaki işaretlerden önce yapılmalıdır.

İşaretlerinizin kalitesi bir hakem olarak bırakacağınız izlenimi etkileyecektir. Sizi izleyenlere işinizi bildiğinizi ve iyi yaptığınızı anlatacaktır.

Size özgüven kazandıracaktır.

7.2. İhlaller

Bir ihlal gerçekleştiğinde ilgili hakem:

1. Düdüğünü bir kez çalacak ve aynı anda elini avucu açık ve parmakları birbirine yapışık olarak havaya kaldırarak saati durduracaktır (Şekil126).

2. Şekil 127'de görüldüğü gibi ihlalin türünü açık bir şekilde gösterecektir (topla yürüme). Top sınır çizgilerinin dışına çıktığında ihlalin türünü göstermek gerekli değildir.

3. Aynı kolunu kullanarak oyunun devam edeceği yönü çok açık bir şekilde gösterecektir (şekil 128).

4. Her durumda hakemin topu tutması zorunludur (şekil 129).

5. İhlal olduğunda yapılacak işaretlerin sırası:

a) Saati durdurma

b) İhlalin türü (sınır çizgilerinin dışına çıkma haricinde)

c) Oyunun yönü.


7.3. Fauller

Bir faul olduğunda ilgili hakemin yapması gerekenler:

1. Düdüğünü bir kez çalacak ve aynı anda yumruğu sıkılı bir şekilde kolunu dimdik havaya kaldırarak saati durduracaktır (kol dirsekten kıvrık olmayacaktır).

2. Oyuncunun kendisine faul çalındığını anlaması için diğer kolunu dik bir şekilde avucu yere dönük olarak oyuncunun beli hizasına yöneltmelidir. Serbest atışların verildiği karmaşık durumlarda kaç atış olduğu da gösterilmelidir.

3. Hakem masasına doğru hareket edip sayı hakeminin onu açıkca görebileceği bir uzaklık olan 6-8 metre kadar yakınına gelmelidir.

4. Çok açık bir biçimde ve acele etmeden faulu yapan oyuncunun numarası gösterilmelidir. Sayı hakeminin numarayı doğru kaydetmesi çok önemli olduğu için bu işareti birkaç saniye bozmadan tutmanız önerilir.

5. Daha sonra faulün türü gösterilmelidir.

6. İletişimi sona erdirmek için serbest atış sayısı ya da oyunun devam edeceği yön gösterilmelidir.

7. İşaretler tamamlandıktan sonra iki hakem yer değiştirmelidir.

Not: Kurallara göre bir oyuncu ancak hakem tarafından istenirse elini kaldırmalıdır. Bu nedenle hakemin ancak gerekli olduğunda bu istemde bulunması önerilir (oyuncu karara itiraz ederse, vs.).


7.4. Topu kontrolünde bulunduran takımın faulü

Top süren oyuncu kurallara uygun savunma pozisyonu almış olan rakibine yüklenir (Şekil 132 ve 133).

Toplu oyunu izlemekte olan hakem düdüğünü çalar ve aynı anda yumruğunu dimdik havaya kaldırarak saati durdurur.

Kişisel faul işaretini yaptıktan hemen sonra hakem, faulü yapan takımın sepetine doğru uzatılan sıkılmış bir yumruk şeklindeki topu kontrolünde bulunduran takımın faulü işaretini yapar (Şekil134).


Faulü çalan hakem bunu masaya bildirmek için oyunculardan açıkta, masaya yaklaşık 6-8 metre uzaklıkta bir yere gelir.

Oyuncunun numarasını, ki bu örnekte yedidir (Şekil135) ve şarj faulü işaretini yapar (Şekil136).

İşlemin son evresi topu kontrolünde bulunduran takımın faulü işaretini yaparak oyunun devam edeceği yönü göstermektir (Şekil137).


7.5. Faul ve sahadan başarılmış sayı

Burada bir başka faul örneği görülüyor.

Şekil 138'de oyuncuya atış halindeyken faul yapılır ve atış başarılı olur.

Ön hakem düdüğünü çalarak saati durdurmuştur.

Şimdi herkese sayının geçerli olup olmadığını göstermesi gerekmektedir. Seyirciler, antrenörler ve oyunculardan gelecek baskıyı önlemek için öncelikle bu işaret yapılmalıdır.

Not: Faulü çalan hakem topun sepete girdiğinden emin değilse, oyun öncesi

konuşmalarında anlaştıkları biçimde hakem arkadaşının bunu onaylamasını sağlamalıdır.

Sayının geçerli olup olmadığı konusunda son kararı faulü çalan hakem verecektir.
Hakem oyuncuların arasından çıkıp masadan 6-8 metre uzaklıkta boş bir alana gelir.

Durduğu yerde öncelikle sahadan başarılmış sayının geçerli olduğunu doğrular. Şekil 141'de hakem şutu atan takıma 2 sayı yazılacağını göstermektedir.

Hakem bundan sonra faulü yapan oyuncunun numarasını (Şekil142) ve faulün türünü gösterir. Burada ellerin kurallara aykırı kullanımı gösterilmiştir (Şekil143).

Hakem son olarak 1 serbest atış verileceğini gösterir (Şekil 144).

7.6. Çift faul

Çift fauller daha karmaşık olmakla beraber oyunun içinde zaman zaman görülebilir.

Olaya yakın olan hakem düdüğünü çalar ve aynı anda çift faul işaretini yapar (Şekil 145).

Hakem oyuncuların arasından çıkıp masadan 6-8 metre uzaklıkta boş bir alana gelir. Sonra takımlardan birini açık bir şekilde işaret ederek o takımın oyuncusunun numarasını gösterir (6).

Sayı hakeminin oyuncunun numarasını doğru görmesi son derece önemlidir.

Hakem bundan sonra ikinci faulü gösterir.

Takımın sırasını göstererek takımı işaret eder ve sonra da oyuncunun numarasını gösterir.



Hakem son olarak:

ya topun sınır çizgileri dışından oyuna sokulacağı yeri

ya da bir hava atış yapılacağını gösterecektir.

Oyun hava atışıyla devam edecekse birbirlerine faul yapan iki oyuncunun en yakın daire içinde hava atışına çıkmalarını sağlayacaktır. Bu faul oyunculardan birinin beşinci faulü ise, yerine giren oyuncu hava atışına çıkacaktır.


7.7. Hakemlerin faulden sonraki pozisyonları

Bir savunma oyuncusu pas vermekte olan rakibine faul yapar.

Arka hakem düdüğünü çalar ve sıkılmış bir yumrukla kolunu dimdik havaya kaldırarak faul işaretini yapar (Şekil 147).

Faulü çalmamış olan ön hakem yerinde hareketsiz durarak dikkatini sahadaki oyuncular üzerinde yoğunlaştırmalıdır.

Faulü çalan hakem faulü sayı hakemine göstermekte olduğu için arka hakem o anda oyuncuları izlemekte olan tek hakemdir (Şekil 148).

Arkadaşı faulü göstermeyi bitirir bitirmez arka hakem topu alacak ve gözlerini oyunculardan ayırmadan bulunduğu yerden oyunun devam edeceği yere ilerleyecektir (Şekil 149).

Her faulden sonra hakemler pozisyonlarını değiştirirler. Bu durumda topu kontrolüne almış olan ön hakem yan çizgiye doğru ilerleyerek yeni arka hakem olacaktır. Faulü gösteren arkadaş ise yeni ön hakem olur (Şekil 150).



Burada faul bir savunma oyuncusu tarafından sayı için atış halinde olan rakibine yapılmıştır. Sayı girişimi başarılı olmamıştır (Şekil 151 ve 152).

Bu durumda toplu oyunun izlenmesinden sorumlu olan ön hakem düdüğünü çalarak faul kararını verir.

Hareketsiz durarak sahadaki dikkatini sahadaki on oyuncu üzerinde yoğunlaştırması gereken ise arka hakemdir (faulü çalan değil). (Şekil 153 ve 154)

Arkadaşı faulü göstermeyi bitirdiğinde arka hakem topu alarak gözlerini oyunculardan ayırmadan oyunun devam edeceği yere doğru ilerleyecektir, örnekte burası serbest atış çizgisidir. Ön hakem pozisyonunu değiştirerek yeni arka hakem olacaktır.

Serbest atışların yaptırılmasından yeni arka hakem sorumludur.


Topu kontrolünde bulunduran takım toptan uzak bölgede faul yapmıştır.

Oyunu izlemekten sorumlu olan arka hakem hücum oyuncusunu cezalandırmak amacıyla faul düdüğünü çalar.

Arka hakem faulü hakem masasına gösterir.

Ön hakem hareketsiz kalır, oyuncuları gözler ve arkadaşı faulü gösterdikten sonra gözlerini oyunculardan ayırmadan hareket ederek yeni arka hakem olur.


7.8. Her iki hakemin faul çaldığı durumlar

Her iki hakemin aşağı yukarı aynı anda düdük çaldığı durumlar olacaktır.

Böyle bir durumda iki hakemin derhal göz teması kurarak çalınan düdükleri doğrulamaları şarttır. İki hakem arasında sıkı bir işbirliği olması zorunludur.

Örnekte her ikisi de faul gösteriyor.

Oyunun gittiği yöndeki ya da oyuna en yakın olan hakem karar gösterecektir.

Hakemler arasında birbirine zıt kararlar olmasını engellemek için bunun yapılması zorunludur.

Örnekte faul arka hakeme daha yakın olduğu için faulü gösterecek olan odur.

Ön hakem faul gösterildikten sonra yeni pozisyonuna geçerken oyuncular izlemeyi sürdürecektir.


Her iki hakem aşağı yukarı aynı anda faul düdüğü çalarlar. Hangi hakemin olaya daha yakın olduğu açık değildir.

Çift düdükten önce diğer hakemin farkettiği başka bir faul ya da ihlal söz konusu değilse, oyunun gittiği yöndeki hakem faulü gösterecektir.

Örnekte faulü gösterme sorumluluğu arka hakemdedir.

Gene hakemler arasında göz teması olması şarttır. Özellikle aynı anda çalınan iki düdük olduğunda hakemler iyi bir işbirliği göstermek zorundadır.

Bu durumda ön hakem oyuncuları kontrol eder ve arkadaşı faulü göstermeyi bitirdikten sonra, serbest atış varsa serbest atış çizgisine doğru, yoksa faulün yapldığı yere en yakın noktaya doğru hareket eder.


8.1. Arka hakem

Şekil 158'de cezası birden fazla serbest atış olan bir faul çalınmıştır. Yeni arka hakem serbest atışların ilkini attırır.

Oyuncular doğru biçimde sıralandıktan sonra arka hakem kısıtlamalı alana girer ve dizilmiş olan oyunculara yapılacak serbest atış sayısını gösterir: üç (3) ya da iki (2).

(Hakem masasına tekrar göstermenin gereği yoktur). Daha sonra topu hakem arkadaşından alır (yere çarptırılarak pas) ve sağ eliyle serbest atış kullanacak oyuncuya verir. Daha sonra geriye çekilir ve serbest atış kullanan oyuncunun bir adım gerisi ve solunda pozisyon alır (Şekil159).

Aşağıdakilerden sorumludur:

1. Atışı kullanan oyuncuyu izlemek,

2. Karşı serbest atış kulvarlarındaki oyuncuları izlemek,

3. 5 saniye saymak,

4. Topun havada ilerlemesi ve çember üzerindeki konumunu izlemek,

5. Serbest atışın başarılı olduğunu onaylamak,

6. Birden fazla sayıda olan serbest atışların ilkini attırmak.

Not: Arka hakem kısıtlamalı alana girdikten sonra oyuncu değişimi yapmak ya da mola vermek olası değildir.


8.1. Ön hakem

Ön hakem, serbest hakem olarak Şekil 160'da görüldüğü gibi dip çizginin gerisinde, serbest atış yan çizgisinin uzantısının iki tarafına iki ayağını yerleştirerek sepetin arkasında yerini alır.

Bu hakem öncelikli olarak karşı tarafta serbest atış kulvarlarında dizilen oyuncuları izler.

Olası temasları ve top serbest atışı kullanan oyuncunun elini terketmeden kısıtlamalı alana giren oyuncuların yapacağı ihlalleri gözlemektedir.

Birden fazla serbest atış kullanılacaksa, birinci atıştan ve sonrasında atış(lar) olan her atıştan sonra topu almak ve sepetin altından topu yere vurarak serbest atış kullanacak oyuncuya atmak suretiyle sonraki atış(lar)ı kullandırmaktan sorumludur (Şekil 161).

Geçerli bir sayı sonrasında yapılacak tek serbest atış, sepetin altında bir noktadan topu yere vurarak serbest atış kullanacak oyuncuya atmak suretiyle kullandırır.

Top atışı kullanan oyuncunun elini terkettikten sonra çembere çarparak dönen topun çevresinde olabilecek olayları daha iyi görebilmek amacıyla sağına doğru bir adım atmalıdır.

8.3. Oyuncular dizilmeden yapılan serbest atışlar

Sportmenlik dışı davranışlar nedeniyle antrenöre verilen teknik faullerde (Şekil162) ya da sportmenlik dışı / sportmenlik dışı teknik faul olduğunda cezası iki serbest atış ve hakem masasının karşı tarafında yan çizginin orta noktasından topu oyuna sokma hakkıdır.

Serbest atışlar tamamlandığında çemberden dönen topun oyuncular tarafından alınabilmesi olası olmadığı için oyuncular serbest atış kulvarlarına dizilmeyeceklerdir. (Şekil 163).

Antrenöre teknik faul verilmişse, atışları faulü çalan hakem yaptıracaktır.

Serbest hakem, hakem masasının karşı tarafında yan çizginin orta noktasında bekleyerek serbest atışlar tamamlanınca topun oyuna sokulmasını sağlayacaktır (Şekil 164).



9. Molalar ve Oyuncu Değişimi

Bir takım mola isteminde bulunduğunda, sayı hakemi top ölü, oyun saati durmuş iken ve eğer hakem masaya bir faulü göstermekteyse gösteriminin bitmesinden sonra sesli işaretini vererek durumu sahadaki hakemlere bildirecektir. Bütün bunlar mola verme fırsatı geçmeden tamamlanmalıdır (kurallarda Madde 19).

Masaya yakın olan hakem mola işaretini yapacak ve karara dikkati çekmek için düdüğünü normal bir biçimde çalacaktır.

Daha sonra masaya 6-8 metre uzaklıkta, orta çizgiyi ayaklarının arasına alarak duracak ve her iki takımın oyuncu, yedek ve antrenörlerini izleyecektir. Molanın 50 saniyesi geçtiğinde saat hakemi sesli işaretini verecektir.

Bu işaretle birlikte hakem düdüğünü çalarak molanın tamamlandığına işaret edecektir.

Mola süresince normal olarak topu kontrölünde bulundurması gereken serbest hakem, oyunun devam edeceği yere yakın bir noktada beklemelidir. Ancak oyun takım sıralarına yakın bir yerden devam edecekse, dip çizgilerden birine doğru ilerlemeli ve mola süresi bitince derhal topun oyuna sokulacağı yere gitmelidir.

Mola iki hakemin aralarında konuşmaları için verilmiş bir fırsat değildir. Konuşulması gerekli konular varsa konuşma hızla bitirilmelidir.

Eğer bu takımın devredeki son molasıysa, molayı veren hakem mola tamamlandıktan sonra antrenöre son molasını almış olduğunu bildirmelidir.

Bir antrenör mola isteminden sayı hakemi sesli işaretini verene dek vazgeçebilir.

Her iki antrenörün aşağı yukarı aynı anda mola istemesi durumunda, molanın rakibin attığı bir sayı sonrasında olması dışında, ilk istemde bulunan antrenöre verilir.


9.1. Mola uygulaması

Örnekte top sınır çizgilerinin dışına çıkıyor ve arka hakem düdüğünü çalıyor (Şekil 165).

Arka hakem, hakem masasına daha yakın olduğu için moladan o sorumludur. Orta çizgiye doğru ilerleyerek mola sırasında takımlar ve masa hakemlerini izler (Şekil 166).

Topu kontrolünde bulunduran (yerde ya da ellerinde) diğer hakem yan çizgide, topun oyuna sokulmasıyla oyunun başlayacağı yerde bekler (Şekil167).

Hakemler arasında yakın işbirliği gereklidir.

Herkes hazır olduğunda top oyuna sokacak oyuncuya verilir. Topun oyuna sokulmasını sağlayan hakem, top sahada ilk oyuncuya değdiğinde saati çalıştıran işaretini yapar (Şekil 168).


9.2. Sahadan yapılan bir sayı sonrasında mola

Bir antrenörün mola istemesinden sonra rakip takım sahadan bir sayı yaparsa, mola verilebilir.

Bu durumda saat hakemi saati durdurur, sayı hakemi sahadaki hakemlere bir mola istendiğini işaret eder.

Sesli işaret duyulduğunda masaya en yakın hakem olan arka hakem düdüğünü çalar ve mola işaretini yapar. Daha sonra orta çizgi üzerinde. masadan 6-8 metre uzaklıkta pozisyon alarak her iki takım ve masa hakemlerini izler.

Yine her iki takımı izlemekte olan diğer hakem, mola tamamlandıktan sonra topun oyuna sokulmasıyla oyunun başlayacağı dip çizgi üzerinde bekler (Şekil 170).

İki takımın oyuncuları sahaya döndükten ve hakem arkadaşılyla göz göze gelip onun onayını aldıktan sonra, topu oyuna sokacak oyuncuya verecektir


9.3. Oyuncu değiştirme

Oyuncu değiştirmeyi hangi hakemin yapacağı molalarla aynı şekilde belirlenir.

Say ı hakeminin işareti sonrasında masaya yakın olan hakem oyuncu değişikliği istemini kabul ettiğini oyuncu değiştirme işaretini tekrarlayarak gösterir ve yeni oyuncuyu sahaya davet eder. Basitçe elini sallaması yeterlidir (Şekil 173 ve 174).

Oyunun gecikmesine neden olunmamalıdır.

Oyuncu değişimine nezaret eden hakem "polislik'' yapmamalıdır.

Oyuncu değişikliği sonrasında sahada beş oyuncu bulundurma sorumluluğu hakemler değil antrenöre aittir.

Oyundan çıkan oyuncular sayı hakemine durumu bildirmek zorunda değildir, doğrudan kendi takımlarının sırasına gidebilirler (Şekil 175).

Hakemler oyuna olabildiğince çabuk devam edilmesi gerektiğini unutmamalıdırlar.


10.1. Sayı cetvelinin kontrol edilmesi

Oyunun sona erdiğini gösteren sesli işaret duyulduğunda, koşullar aksini gerektirmiyorsa her iki hakem, hakem masasına doğru ilerlemelidir.

Sayı hakemi sayı cetvelini tamamladıktan sonra saat ve 30 saniye hakemlerinin cetveli imzalamalarını sağlayacaktır.

Sayı hakemi de imzaladıktan sonra sayı cetveli onay için başhakeme sunulmalıdır.

Başhakem cetvelin doğruluğundan emin olduktan sonra, önce yardımcı hakem sonra da başhakem cetveli imzalayacaklardır.

Sayı cetvelinin onaylanması hakemlerin oyunla ilişkilerini sona erdirmektedir.


Masa hakemleri de takımın birer parçası olduğu için sarfettikleri çabadan dolayı onlara teşekkür etmek bir gelenektir. Alışılagelmiş olarak elleri sıkılır.

İki hakem sahadan birlikte ayrılmalıdır.

Oyunun sonunda takımların attıkları sayılar birbirine yakınsa, bazı durumlarda sayı cetvelini soyunma odasında kontrol etmek ve imzalamak daha akıllıca olabilir.

Böyle durumlarda iki hakemin maçın bitiminde birbirlerine bakmaları ve mümkünse sahadan birlikte ayrılarak soyunma odasına gitmeleri çok önemlidir.

Böyle hareket etmek gereği doğarsa, antrenörler, oyuncular ve seyircilerle her türlü tartışmadan kaçının. Hakemler her durumda kibar ve saygılı olmalıdır.

Çok çalıştınız ve elinizden gelenin en iyisini yaptınız:

"Ben başhakem değildim,Sen yardımcı hakem değildin, Biz bir takımdık."



11. Hatırlatma ve öneriler

Oyun öncesinde yapılacak konuşma kaçınılmaz bir gerekliliktir.

1. Sahadaki sorumluluk alanlarınızı bilin, her iki hakemin de topu ve yakın çevresindeki oyuncuları seyretmesinden kaçının.

2. Sorumluluğu size ait olduğunda toptan uzaktaki oyunu izleyin.

3. Aynı anda çalınan düdüklerde işaretinizi vermeden önce hakem arkadaşınızla göz göze gelin.

Unutmayın: oyuna yakın olanın ya da oyun kendisine yönelenin önceliği vardır.

4. Topun sınır çizgileri dışına çıktığı durumlarda yardımcı olmaya hazır olun, ancak yalnızca arkadaşınız isterse yardım edin. Göz teması kurma alışkanlığı edinin.

5. Her zaman yalnızca top ve oyuncuların tümü değil, hakem arkadaşınızın da nerede olduğunu bilmeye çalışın.

6. Hızlı hücumlarda, özellikle de hücum oyuncuları savunma oyuncularından fazla sayıda olduğunda, faulü çalıp çalmama kararını olaya yakın hakemin vermesine izin verin. Olaydan 10 metre ya da daha uzakta olduğunuzda düdük çalma isteğinizi bastırın.

7. Yalnızca çalacağınız faulün oyun üzerine bir etkisi olmuşsa düdük çalın.Önemsiz temaslar göz ardı edilmelidir. Çalınması gerekeni çalın.

8. Ellerin aşırı kullanılmasına izin verilmemelidir. Yalnızca dokunmak kendi başına bir faul değildir, ancak bir oyuncunun yeni bir pozisyon için hareketine engel olmak fauldür.

9. Standartlarınızı oyunun başında belirleyin. Oyunun kontrolü kolaylaşacaktır.

Sert ve aşırı saldırgan oyun her zaman cezalandırılmalıdır. Oyuncular oynamalarına izin verdiğiniz şekliyle oyuna uyum sağlayacaklardır.

10. Topun çember ya da arkalıktan döndüğü durumlarda tetikte olun. Pozisyonu iyi olmayan bir oyuncu haksız avantaj sağlarsa bu bir fauldür. İstemli olmayan ve oyunu etkilemeyen temaslar göz ardı edilmelidir.

11. 0yun size doğru ilerlerken hareketli olun ve savunma ile hücum oyuncular arasında en iyi görüş açısını yakalamaya çalışın. Düdüğü çaldığınız an tam olay an olsun.

12. Üç saniye ihlali çaldığınızda topun nerede olduğunu bildiğinizden ve kısıtlamalı alanda oyuncuyu gördükten sonra 3 saniye saydığınızdan emin olun.13. Bir oyuncu ya da antrenörü davranışından dolay uyarmak amacıyla oyunu durdurmayın. Oyunu durdurmak gerekliyse bir teknik faul verilmelidir.

14. Antrenörlerin tiyatrovari jestler ve sürekli yakınmalarla dikkat odağı olmasına izin verilmemelidir. Bu tür davranışlara göz yumulamaz. Hakemler bunu en başından engellemelidir. Antrenör sizi etkilemeye ya da ezmeye çalıştığında teknik faul çalmaktan korkmayın.

15. Masaya bir faul gösterirken takımın 7 faul göstergesi yanıyorsa, cezayı göstermeden önce sayı hakemine bunun takımın yedinci mi yoksa sekizinci faulü mü olduğunu sorun.

16. Sayı hakemine yaptığınız işaretlerde, özellikle de oyuncunun numarasını gösterirken acele etmeyin.

17. Hakem arkadaşınızla bir takım gibi çalışın. İşbirliği için elinizden geleni yapın. Topu oyuna sokması için bir oyuncuya vermeden önce mutlaka göz göze gelin.

18. Sahaya birlikte geliyorsunuz. Bu nedenle sahadan da birlikte ayrılın.

19. Asla hareketsiz kalmayın. Siz aynı zamanda bir sporcusunuz.



12. Sonuç

Sonuç olarak hakemlerden oyunun kurallar çerçevesinde oynanmasının sağlanması istenmektedir. Bu nedenle anlık kararlar vermeleri gereklidir.

Kaçınılmaz olarak hızla verilen kararlar kimi zaman mantıksız olacak, zaman zaman ise yanlış bile olabilecektir.

"Hiçbir hakem mükemmel değildir". Bir hakemin dönüp baktığında "Hiç hata yapmadım'' diyebileceği bir maç olamaz.

Basketbol rekabete dayalı bir spordur. Duygu yüklü, özellikle sayıların birbirine yakın olduğu durumlarda gerginlik ve sinirliliğe açık bir oyundur. Hakemlerin oyunu daima kontrolleri altında tutması gerekir. Bunun anlamı hakemin kesin, kararlı ve sarsılmaz olmasıdır.

Oyuncuları anlamanız gerekir. Hakemlik yapabilmeniz için bir oyuncunun nelerden etkilendiğini, becerisini nasıl gösterdiğini anlama yükümlülüğünüz vardır. Hiçbir hakem oyuncuların makul bir düzeyde işbirliği olmazsa mükemmel bir oyun yönetemez.

Oyunu hissedebilmeli, oyuncular ve antrenörlerin taktik manevralarının amaçlarına dair bir miktar bilginiz olmalı, onları etkileyen stres ve baskıları anlamalısınız. Oyuncular, hakemler ve antrenörler birbirini tamamlar; birbirine düşman gruplar değildirler. Hakemler oyunculuk ve antrenörlüğün sıkıntılarını anlamalıdır.

Hakemler için konsantrasyon şarttır. Bu genellikle zor yoldan, topla doğrudan ilgili olmayan oyuncuların konsantrasyonunuzu bozabilmesiyle öğrenilir. Hakem ancak molalar ve oyuncu değişimleri sırasında kısa bir an gevşeyebilir. Oyun son evrelerine doğru ilerlerken yorgunluk başladıkça konsantrasyon da kaybolur.

Fiziksel ve psikolojik hazırlık büyük önem taşır. Gerçekte neler olacağını tahmin ederek hazırlanmanız olası değildir; bunun yerine olası durumlara karşı hazırlık yapılır. Basitçe ifade edilirse, oyunu izleyebilmek için olası en iyi pozisyona erişme çabasıdır.

Hakemlik doğru yerde ve doğru zamanda bulunarak düdüğü çalmaktır.

Pozisyon almak anahtar rolü oynar.Hakemin sahadaki yeri ile olayla ilgili kararlarının doğruluğu arasında güçlü bir korelasyon vardır.

Hakemlik kolay bir iş değildir. Oyuncular büyük ve hızlı, oyunun ritmi çok yüksektir. Olan her şeyi kontrol etmek ve hatta görmek bile zordur. İyi hakemler toptan uzakta cereyan eden oyunu izlemeye çalışır, ama elbette herkes gibi en çarpıcı sayı girişimlerine odaklanma eğilimi söz konusudur.

Bir hakemin en büyük meziyeti tutarlılıktır. Oyunun evresi ya da baskı ne olursa olsun her zaman aynı kararlar verebilmeye çalışmak büyük önem taşır.

En iyi hakemler sahada rahat bir otorite kuran, oyuncu ve antrenörlerle uyum içinde olan, en zor koşullarda bile sakin ve dengeli bir varlık gösterebilen, oyunu tümüyle anlayan ve büyük gözlem gücüne sahip olan kişilerdir. Fiziksel olarak mükemmel durumda olan zeki kişilerdir.

Hırs, kendini verme ve kararlılık gerektiren bir oyun olan basketbol hakemlerin oyunu hissetmelerini gerektirir.

Bir kez hakem olduğunuzda artık asla oyunu yalnızca bir seyirci olarak göremeyeceksiniz.

Yine de bu bir oyundur ve herkesin zevk alması gerekir.

Hakemler de gülümseyebilir.